Literarishe bleter · 1929-12-13 · 50 (13.12.1929) · p. Seite 981

זײס /98 3?ססער ע>ס 50 (93^)_7 'םער&רישס דיאגענעם. און װען דו װארטםט צװיימאר אזוי אאט געװארן, װי א־ך, דו װארטסט עם דאך ני׳םט דערנרײכט. דו װארטסט די טענט׳שן נ״טט איבערגעטאכט און האםט זיך אר״ן דערװ״ר פאררוירן. האםט זיך פאר א נעטערזון נעאאזט דעריורערן... ארעקםאנדער צוריב ט״ן נרויםן צ־ר. ד י א נ ע נ ע ם. די פערקער גהוינכן ברויז, װאם זײ אייין רער- קרערן. פארװאפ האםטו נ״םט אפנעװארט, זײ ארײן זארן אין דיר נאטם א זון אנטפרעקןר יעטארט װארטסטו עם געװארן, כאמש דו װארטםט נעשטארב;. ארעקפאנדעד א־ך האכ נ״טט נעװארט קיין אנדערער װער;, איך האב זיך נישט פאדרויר;. דיאגענעם. האםטו נישט נע״ערקט א־ן זיך, אז דו האםט נענײנט, אר׳ן כ׳ער א דעםפאט צו ײערןץ האםט עם נעװ־כ נעטוזט צוריב דיין גרויסן ציי ביםט צואיב אים או־ך פונהינטעררוקן- טערדער נעװאח. איעקםאנדער (קיעכצ״ *־יפ). װ• האםטו נישט רהטנות. פאדמעניאן א־ן זבדון מיר צו ברעננעןי ד י א ג ע נ ע ס. דו ביסט ארוים ב׳יט דעב נוטן ײ־רן זערבםט- באהעריעט צו ז״ן און ביםט ײויז זערבםטהעד׳טעד נעװאר;. דו האםט מעסיק״ט געריבט או; זע, צו װאם דו האםט געבראכמ: א גארדענער טרא;, קר״דיננ פין העבםטעד פ־אבט, פינפהונדערט פערם״עע טראבאנטן א•; פורפוד און ז״ד, אונוצ״ריקע ד־נער און הויפרײט אין גארד און זירבעד אין פאדים״דענע פאדב;. דו האםט נעװארט זײן פעםט און ביםט נעװארן אן אכזר און א תרױן. װאם איז דאם ציר, װאם װערט דעדנד״כט מיט אזערכע מיטרען? ארעקפאנדער. א, מ״ן ציר א־ז ש״ן, מ״ן ציר איז נרוים. די װערט צו ראטעװע;. די װערט צו ראטעװען פון איר צע- ריפנקײט, די מענטשן נריקרעך צו מאכן דורך א העכערן באגר־ך פון רעבן, דורך א נרעםעדער יעבנםבאיאוננ. דו ביכט א רעבנם- פארנ״נער, דו פאםבאװוינער, ׳טמאטעםטרעגעח היאנענעם. איך האב נעײוינט אין א פאם, נעטראנן יעמאטעס, די ײאםערקענדר, װערבע דו האםט ב״ מיר געזען, האב איך צעבראכ;, װײר א־ך האב אויםגעפונע;, אז א־ך קאן מיין װאםער אנשעפן מיט דער האנט אבער א־ך בין נ״םט נעװעזן קיין רעבנםפאדנ״נער א־ך האב נער־בט דאם רעבן נ־שט װײניקעד פאר דיר איך האב ריב געהאט ד־ ױן בייט־אנ, אבער אויך ד־ נאבט האט געהאט פאר מיר א ריי־ו. א שיינע ברום האט מיך געקאנט אנטציקן מיט איר אנבריק א.־ן א־ר נערוך. א־ך האב א הנאה גע- האט פון דעם ט״ך און ז״ן געמורמר. איז אין דעם אחז װײניק רעבן? װאם האב איך מער געדארפט דאס רעבן צו בא־אעןץ א־ך האב דאם גרויפע רעבן פון דער נאטור א־ן ז־ך ארייננענומען, און מיט פורע הו־פנם הכמה און װיםן אין זיך אר״ננעשעפט. האםטו דען מעד דערגרייכט םיט ארע דיינע יבראכטן און מיט דעם גאנצן ברוטםארנאםץ און ײעםטו נאך מעד באומ פאדניםן, דערנרײכן װעםטו נישט מער פאררירן פירייכט דאם ביםר, װאם דויפט דער- נר״כט. א גריק פאר דיר, װאם דו שטארבםט נאך אזוי יוננן ארעקםאנדער (װײנפ אויף). ניין, איך װיר נישט ־טטארבןן דיאנענעם. מיך ארט ני׳םט, אז איך ׳םטארב. ארעקסאנדער דו ביםט אזוי ארט. דיאגענעס. נ״;, נאר װײר א־ך האב ז־ך פאדפורט. ארעקםאנדער (װיינערי•*). א־ך װיר ז־ך אויך פאדםורן. איך װיר מײן ציר דערגרײכן. דיאנענעפ. דיין ציר װעט קי־נמאר נ־שט דערנר״בט ײערן אויף דײן װענ און ׳שטײגער נאר מ י י; ײעג פירט צו א־ם. זאר יעדער זיך אריין באזינן, זאא יעדער זײן זיך אר״ן נענוג, און די גאנצע ײערט איז אייניק. ארעקםאנדער. דיין ײענ װערט פון ק״נעפ ני׳טט נע- גאננען, כאטש דו טרעטםט או־ױ אים אזוי ראננ. דיאנענעם. דאך איז ער דעד װענ צו דיין גרו־םן צ־ר. ארעקםאנדער נ״נציק יאר האסטו נערעבט און קײן א״נצ־ק יעבן ני׳עט נעב־ט;. א־ך האכ יטוין די װערט פאדענדערט. איך וױי נאך װײטער רעבן... כאמ׳ש נאך אב־םר רענגעד רעבןן... (*עװײנ= זיך). רעבן... רעבן... איך װ־ר דערגר״כן... איך קאן נאך פיח.. א, נאך אביםר:.. רעבןן״. האב איך װירקרעך דען גערעבט אזוי ערנםש, אבער א ם־ *ון די םארדאצן ײ״נען). מעדיאכ £ילי־ן). אקארנאניער, איך מערק אן ענדע- רוננ אין ז״ן נעזיכט. קענאם. נענטער, עם איז באװוםטזײן אין ז״נע אוינןן פערדיקאפ. ער באװענט זיח פירי£ (שםײט א װיילע איבער דעם קראנקען, באטראנטנדיק אים, און םרעט אפ םיט פארפינסטערטן נעזיכט). מעדיאס. אקארנאניער, םאװאס ביםטו נישט פדיירע- כער נעװאר;? פארװאפ ביםטו גאר פארפ־נסטערט׳׳ פ ע ר ד י ק א ם. ײאם האסטו באמערקט? פיריפ. עם איז װײטק״ט אין זיינע אוינן. <ער און די נענע־ ־אלן פארטיפן זיך אין ערנפטן געפליסטער). דיאנענעם (ז״ער געעלטערט, דעד׳טיינט פארן בעט). אאעקםאנדער (•־טעלט אן אויף אים ז־ין בלי-). דיאנע- נעס? װי ביםטו ארײננעקומען? איך האב דאך אנגעזאנט, מען זאר דיך ני׳שט אר״נקאזן. דיאנענעס. דו האםט דאך נעישיקט נאך מיר א ר ע ק ם א נ ר ע ד א־ך נאך דיר גע׳ש־קט׳.... איך נעדענק עפעס ניישט... פירײבט־... װו איז די־ן ראטערנע׳.׳ דיאנענעם. בין ני׳שט נעקומען זוכן, דו ׳שטארבסט דאך סײ װי סײ ארעיןסאנרער. ביםט זיכעתי דיאנענעם. װײםט עם דאך אאײן. און איך בין נעקומען צו ״שטארכן דא מיט דיר. ארעקסאנדער קום, רײג זיך צו רעבן מיר דיאנענעם. א־ך װיר ׳שטארבן, װ־ א־ך האב נערעבט. (ציט זיך אוים אויף יער ערד בײ דער זייט פון בעט). איעקסאנדער דערזערביקער דיאגענעם. (דרייט זיך צו טיטן געזיבט צו דער ז״ט פון דיאגעגעםן). דיאנענעס. איך בין נעבר־בן א־ך. קאנסטו עס זאגן או־ך פון זיךץ ארעקסאנדעח אויך איך בין נעבר־בן א־ך ריאנענעכ. ביםט עײעך מיט ייך, ארעקםאנדעחי ארעקסאנדע-ר איך בין ארויפ מיט א נריםן ציר פאד מ״נע אוינן דאפ ציר איז געװעזן אאעקםאנדער. אים בין א־ך טרײ נעבריבן. דיאנענעס. ביז דעם היפאזים. ארעקסאנדעד (װ״נט אויף). פארוואם האפטו מיך דאם דערמאנט? דיאנענעס. דער ח׳שבון מוז ז״ן פינקטרעך. ארעקםאנדער. װען א־ך װארט נאך גערעבט... ד־אנענעס. דאם מוז מען א־ן אנה״ב װענ נעדענקען. ארעקפאנדעח װען א־ך װארט ארט געװארן... דיאנענעס. דער טוימ א־ז אונזער ־שטענדיער באגי״- טער, מוז אונזער ארבעט יעדן טאג זיין אפנעטו;. א ר ע ם א נ ד ע ח ײי ארט ביםטו, דיאנענעם? די־אנענעס. ניינציק יאר איעקםאנדעח װען איך װער אזוי איטן דיאנענעם. און איך װאיט זיך פארפויט, מיינט דער- גרייכט, װען איך שטארב אין ד״נע יארן איעקםאנדעח װען איך אעב ניינציק יארן ד י א נ ע נ ע ם. װאם ײארט דאן נעװעזן? ארעקםאנדעח איך װארט צועחשט דעדענדיקט, װאם איך האב אנגעהויבן, און דערנאך דאס אפגעטוענע פאחשטארקט. פארפעםטיקט. איך .װאיט די װערמ פאר״ניקט, און זי װארט נע- בייבן אייניק. דיאגענעם. האן דו ײאיפט די ײעיט פארייניקט — מענרעך, דו ײארטםט נעװארן קעניג פון דער נאנצער װערט. איי- ניק אבער װאיט זי ני׳שמ־ געװארן און זיכער נ־׳שט נעבריבן. ארעקםאנדעח פארװאס רעדםטו אזוי זיכעחי דיאגענעס. דו װייםט עם דאך אר״ן. א קראנג האט זיך פאחשפרייט, א פארשער קראננ, אז דו ביםט טויט, און גרייך זענען אלע דיינע פארטרעטער, װאם זענען דיינע ױחשים, ײי ײירדע װעיןי נעװא;. ארעקםאנדעח דערפאר האב איך דיין ראננ רעבן נע- דארפט האבן, אום אר׳ז צו באפעםטיקן.