Literarishe bleter · 1929-12-13 · 50 (13.12.1929) · p. Seite 978

ל׳עעדמדיישע בלםססר נוס. 50 (93*) פון מדים עליאם (א ברױו פון בערלין) — צו איפער; פאר ד• בראזירטע אייראאעי׳שע עםטעטן עקזאטישן •טטא־... און ״עקזאטירןי■ איז בײ דרים עריאס פאראן די והותר. עאיאם איז הויך, ׳עראנק, כויט א זײער-באװענאעך פנים, ״יט פײנע אויפדרוקםפולע הענט או; זערט;-פראסטי׳עע באװענוננען. און וער כורם — איר שטימע. א זערט;-פראכטפואער ארנא;, פון א װונדערבאר-װארעמען טעמבער, הארציק. זאפטיק און װײך װי פא- מעט. א ׳םטימע, װאם איז רײך אין רעגיפטער-פארב; און ײאפ פאי־מאנט א זירבערגע ״ײיבראטא״, װאם דערמאנט אי; די קאםט- באדע ארט-איטאליענייעע אינםטרומענט; פון םטראדױוארױם, נװארנערי או; אמאטי. עפ איז א פערזענרעכע יןראניק און אויך א מכת-מד־גה, װאפ אזערכע נאטור-דערשײנוננען װי מרים עריאס האבן בײ אונז נאך נייעט קיין נעהעריקן כאד; פאר נארמארער אנטװיקאוננ און ײוקס, װאפ אזא נאטם-נענאד האט נייעט קײ; סביבה זיך קינסטרעריים אויכצורעבן או; אויםצװואקם;. ײאאטן מיר נעהאט א א״נענע און ארגאנייםע ײדייעע אפערע, װארט עריאפ אונז גענעבן די דײרה, די יהודית, די דבורה או; ארע אנדערע העיר״עע געיעטארט; פו; אונזער פארנאנננהײט, װארט; מ-ר נעהאט א נארמאר ײדיש טעאטער ײאלטן מיר קײן בעםערן אינםטרומענט, אוי־ װערכן א נרויםער ״ד־יעער רעזשיםער װאלט נעקאנט אויפשפ־ר; די ם־מפאניע פון ײדישער טעאטרארישקײט, זיך באמת נישט באדארפט וײנש;. איך װיר דא נישס מקרים זײן מײנע קאצענ; אי; װארשע. עקיאכ קומט אינניכן צו אײך או; איר װעט דעם תענונ פון אמ דעם געשטארט או; פו; אט דער שטימע אקײן איבערלעב; איך קאן אײך נאר אײנם זאנן: נײמ או; הערט די עריאס. עפ א־ז נישט קײן מעשה שבכ5 ױם. בריװ איז רעדאקציע :עערטער ה• רעדאקטאד; רעדמאנענדיק אין זײ; ארט״קר ״ײדישע תנ״ך-איבערזעצונ- נע;״ (״ריטער ברעטער״, נומי <>14 װענן מענדל םטאנאװערם ןרעפינםו איבערזעצוננע; םון ״קהרת״ און ״משרי״, שרײבט דר '. שיפעח ״די איבערזעצוננ פו; ״משאי״ איז דערשינען אין םאר- נאפאח ן;ןאן, ״קהצת״ איז נ־שט פארעפנטרעכט נעװארן״. דאפ רעצטע איז נישט ריכטיק; רעפינם ײדישע איבערזעצוננ פו; ״קהרת״ איז פובריקירט געװארן אי! 1873 דורך י. כאפי אין אדעם (םי קהרת עם תרנים יהודית ובאור מאת... מנחם מענדר רעפי;, איש םאטנוב״. אדעםא, תדר״גן. אזו• װי ־. ש״פערפ ארטיקל דארך פארעפנטירעכט װעח א־ן רער ״ענציקראפעדיא ״דא־קא״, װו יעדע אויםקונפט מוז זיי; אב- םארוט נענוי או; ריכט־ק, בעט איך אײך אפצודרוק; מײן נאט־ץ. כדי דער פארפאםער פונפ ארטיקי זאל קאנע; אויםבעסעח דעם טעות. מיט גרויס דרך-ארץ ש א ו ל נ י נ ז ב ו ר נ רענ׳נגיאד, 11/׳± ו!׳_•(: 1. מיר האבן באקדכלען אןיך א בריװ שון דעם באקאנטן ײדיזון ־־־־יאפיל און באזיצער פון א רײבער ײדייצער ביבלי$שער, אין װאר־ -_־ע. הי י. ראטנעמעי*, אז ער פאימאגם ב״ זיך אין בי2לי#םעק דעם עקז ,.קדזלת״, װעגן װעיבן עב רעדמ דא אין בריװ *ד. גינזבורג. — רעדאקציע י^יי י/9 ^₪₪₪₪₪₪₪₪^^ ה ע ר ב $ ן ס /7 ע ם! 3 ע ד? י ן דעד ימאנצעדט — ״צ• ־״אייפיציר; ד• מרים עריאם בש״ז װ• א שיױשפי- רע־י; — י״םט באמת זי פוגע בכבוד צו זײ;, וו״ר נייצט נאר ד• נ..־—ניעכע יארענינע; א-ע. נאד אפימ יענע פרויע;, װאם רי-,:ב; ז״ע־ נר״ם; קינםטרער״צ; נאמע; אין דער װערט כשיר פאר- דינט, אפירו זײ זעען אוים ינבי אט -ער רעחםיינונג א•; רער קונםט מע־ױו רדיק פא־כיאז - - ..א רײדנשאפטרעך געזיכט, צװ״ כאזערטע הענט, א ־ע־־עכע ש־טימע פא־מען-אוים אי; טונקעח הינטערגרונט פון ־ע־ בינע םצענעם פו; ״ריבוק״, ײדישע ניגינים. מעיאדראמאט־שיע בארא־עם, אז״ אײנ־־יננרעך. אז די נאנצע געשיכטע פו; א פארק א־; ארע ז״נע מיםטע־יעם װער; קראד א״ך פא־ דעם, װאם פאר- שט״ט נישיט ־עם העברע־יט; א־ן אפילו נישיט רעם ״דיש; טעקםט״... -— ״מדים עױאם יםפ־יט. או; שי2'י; באט״ט פאר אט דער פ־״ א מי; װונדערכא־ע פאר״נ־קוננ פו; רעד;, געזאננ, זשעכטי- ריראצ ע או; מימיק, א פא־״ניקוננ פ*; העכסטעד שטײנערוננ או; ש־רימלת. יעפייט ײרישע כאיארעם פו; פ־צ;. זי געש־טארטיקט א םצענע פיל ״נאך רע־ קבורה״, ראם בארימטע ריד פרן ד• ״ד■־״ נ״טאי־־״ם״ און ױיררט דערבײ טאפרט מעיא־ישי, װ״ר ז• ארײ; איז א מעיא־־ע. א מעכטיקע־, ענעי־נישיער איאר־ א,״ף רער םקא- יע פין א נעױאיט־קע־ עקזאטישיע־ אויםררויםקיאױיאטור, זי פאד- ענריקט איר קאנצע־ט מיט ר• ״נעני־א םפי־יטשיערםי א•; רודך איר ־וי ־מ אונז ע־שיט קראר די גאנצע קרובהשיאפט, װאם עם איז פא־א; צױישן רי ביבר־נעזאננעז פון אט ד• ב״רע פאר־ע-פערקער״. <••*• ^•♦•••״*♦•^•*<*•* •^ן^ ןיע־יםטייטםט; קראננ, ביז צו רעם יעצט; דערציטעח״... - ־ ״נ־שיט מ־ים עייאם זינגט אי; יםפ־יט. נאר עם זינגט או; צ='ײ־׳ =■־; א~״... ■• ־- שטארקע און יעױאנטע ק;םט פ•; אט רער זינגנדי- קע־ ש״שפירער■; שטיױטי א־-בער איע טעאט־אי־יצע און מוזיקא־ ײשע נעזעצ;, ראם שי׳. ׳״ריקע שױואנקע; צװיים; רעטשיטאטױו, מע- יאררא.: או; געזאננ ברעננט צ■ אז א״םדרוקםפורער דראמאטיק. ױאם ־ע־מאנט אפט ד■ אזיאט־יםע טעאטער-קונםט — ״מי־ים עייאם נעהערט צ• רי װײניקע דרײ־פיר שוישיפי- שע פערזעניעכקײט; אי; דער װערט, װאפ פא־מאנ; אין זיך יק צי שעה יעבער א־; מ־ם־ פ־; עטרעכע י י־־אפט, בדי אי:״ן :ענונ א נאנצע בינע״. טאכן בעריינער פיעםע :•־*: עי־־אב רי יײעגז אט ײאב *טדײבט ־טעא- ״י־ענעבאנס רעב מאטינע א■; א־־י־ל << <• **•!•••<< *<<^<<י יי# ־ <1 ~_1| <- - נאך י ארע בפ־טױת א5נע״צטע?ט אוי,ה ד; אז־י . איך ראב מ־ך ־:״ טער י ז ק״; ׳היםברות ראט נאך א•; בעררי פ:, װײי־ אזערבע תהרות ו אברוי .!>'- ׳ב נאך ני״צט באקו י < <' ו! •. — •♦•.♦•— ••<^<וךי< א״ז ורי די :ט צוצוזען זײד אינטעדעבאו ׳־ א־ז עב איז בברר ז״ע יב װער; עד-הױט עםטעט־׳םע ענ־נ ׳ב אי; :־א״־אב׳-דיטע כובינ־ ״״<׳": רײצט קונםט. עפ א״ב־־יק פון ײדייצעד ־ה נהפעי פו; ־ע־; ״טטא וי• ר■ פי־עמ־א־טיק״ט פל; דער געב־אכענעד ײדישיער ריניע, עם באצויבערמ זיי ד• באטעמטק״ט או; א״ננא־טיק״ט פונם יידיים; נ־נון א•; ז״ קאנעל זיך נא־נייםט זאט נענונ אנהירוים; פון דעיי דו־. :ישט יאננ א —־ א דיםפוט מכח רי פ־אביעמע; פון ײדי־ם; טעאטע־ האט א״נע־ פו; ד• אנגעזעענםטע ד״ט״םע טעאטעד-קריטי- ער א־נאי־ ־יבאי־ (אנב, א ק־־םט, ים־ייבט א-; רעי־ ״פראנק- ־רטע־ צ״ט־ננ״ן ז־ך אפירו אזײ װײט פארכלינעט אי; רויב-נע- אנגע־ רע־ ״עקזאט־ק פו; ־ער ײ־ייםע־ קונםט״, אז ער האט זיך אזש ־ע־רעליט צ• דעב א־םיר־ אז ״ד; דארפ; בכיי ־םפיח נאר ײדי״טע טעאטעי״־־״צטייז, ץ״י א יידי״צ טעאטער ױאב ײעט ״צפײן ״־א:יי:ע:־■' •:־־, איז ״־<־ ױערט :ייצט אינטע־עבאנט״...