Literarishe bleter · 1929-12-06 · 49 (6.12.1929) · p. Seite 962

׳ניסעסןרי־סע ב?עסער גום. 49 (192) 962 ׳י *3 ״די נאנצע ׳עולד פאר דעם װארױ איך אױ,* דעם דירעקטאר עד אױ דאך א; אלטער ניאז, נעענדיקט רעם אונױוערסיטעט מיט ד״; ז״דן אינאײנעם, און מ״; זײדע איז ׳שוין אזוי לאננ נע- ׳םטארכן. דער דירעקטאר. אז ב׳ען װייזט אים א פ״נ פון דער װ״טנס, דערזעט ער אויך ני׳עט. כיזאג, אז סיאיז ז״ן ׳שולד, װייי ז״ן חוב איז א״נצוארדנען, אז אין די העכערע קיאסן זאין זיין איטע, ני׳טמ ױנגע יערער, אדער נאר פרויען״... — װאס זאגט איר דערויך, ײאדאם ז׳פאקעץ — האט נע- פרענט דער דירעקטאר, אײעקי״גנדיק דאם העפט אויפן נרויסן — װאם זאי איך זאנןן — האט דעריםיאגן געענטפערט ײאדאם זיטאקע, אויםברעכנדיק טיט. א נעװיין. — כיניב איבער דעם נורי פון כייין טאכטער אין א״ערע הענט, הער ד־רעקטאר װאס איר ײייט, םוט טיט איד נאר אין נאטען פון כו־ין פאריעטארבענעם יפװער, טיט װעיכן איר. הער -ירעקטאר זענט נעײעזן אװי נאענט באפריינדעט, — העיפטן זי האט אים אננעכאפט ב״ דער האנט און נעײאיט זי א קו־ש טון. — כיװעי דאס נייבט א־בעריעבן! דער גרייז-גראער דיירעקטאר האט ניך צוריקנעצוינן די האנט ער איז קענטיק געװען גערירט. ריאיז א פאר טינוט נעבייבן פארטראבט, — פרוי ז׳טאקע. בארויקט א״ך כיװעי מון, װאס קיין יצום דירעקטאר האט אפיטר ב־ל היינט ני׳שט געטון. ער האט איר דעריאנגם דאס נעשריפטס — דאם גאנצע נייק איז, ײאס קיינער, חוץ דער קיאס- דאב־ע, װעיכע האט מיר דאס דעריאננט, האט עם נאך נישמ נעי״ענט, ז י וועט דערפון ני׳שט טאכן קיין נעברויך — כיװעי איר פארזאגן. נעמט עם צו און שיקט מיר א ברױוי אין נאםען פון א״ער טאכטעך אז, זייענדיק נישט איננאנצן נעזונט, בעט זי, מען זאי איר דעריו־בן צוצושיקן ראס קורוקויום-װיטע אין עטיעכע טעג ארום, םיקען אויך זיין נאכן יעצטן עקזאמען. מאדאם ז׳שאקע האט פר״ער אפגעאטעמט: — נאנ^יריעך װעי איך נעבן השנחה, זי זאי װידער נישט אנשרייבן אזא מין זאך כיזאנ א״ך צו ה״ייק, הער דירעקטאך אז מער װעט זיך דאם נישט איבערחזרן. ...רענע האט נארנישט געװוםט, אז מען האט נערופן די מוטער אין ׳שויע. מאדאם זשאקע האט איר איץ פארהויין, כדי זי זאי ויך קענען רויק צונרייטן צו די עקזאמענס. (סוף קוסם) כיװאיט מיר נענומען פינף אױל ז״ן ארט. ״מ״ן מוטער איז יעצט אימ 30 ־אך זי א־ז פאר מיר מעך װי א יבי־נע. א נאיד-האריקע מיט נעטיעכע שװארצע אוינן. א יסיינער װוקס ק״נער ניויבט נ״־״־ט, אז זי אױ מ״נס א מוטעך מען הארט זי פאי א ׳טװעסטעך מיט עטיעכע יאר עיטער פאר מי־ ז• א־ז אצינך װי א נאר-װאס אויפגעבי־טע רויז. אז זי ג״ט אוי־- דעי;אס ■— קוקט מע; איר נאך זי אױ א נוטע פרוי און א ט״ע־ע מיטעך ז• איז א טאכטער פון אן אינזיסינעך די מוטער אױ אי■־ ־.ננ אפגעיטטא־ב;. דעד פאטער האט אזוי ייב נעהאט ־אס װייב, אז ער האט באיטראסן מער נ־שט חתונה צו האבן או־ף מ״ן מוטע־ א־ז נעפארן דער הוב צו דערציען די ױננערע ברידער און ־ט־ועסטעך ״ני־כט נעקוקט דע־ויף. װאס זי איז א די־כע פרױ. — זי האט ד־נסטן, — נ״ט זי אי״; אויף ד־ ,.מאר־טע״; זי פארריכט דעם טאטנס ׳סקאדפעטקעס און מ״נע זאקן; זי נ״ט אי״ן די קי״רע־ פאה ז-ך או; פאי מיך נא■־ א״ן פערער פארמאנט זי: זי איז קאנסעדװאטױו, װ• זי װאיט געװען דערצ״גן אין א קרױסט־עך *עדן זונטיק, װ־ סיה״בט נאר אן טאנן, רויפט זי אין קירך דער טאטע יאכם פון איך ז■ בעט ב״ מיר מיט טרערן אין די אויגן, ביזאי אמאי מיט א•■־ מ־טנ״ן. בידר״ זיך תמיד ״יל דעם אויס. זונטיק א־ז דער א״נצ־קע־ טאנ, ײען כיקען יעננער יסיאפן ״מען זאנט. אז כיב•; ז״ער עניעך צו מיין מוטער—א קאפיע כיבין אן א״נאינא״נציקע טאכטע־ ב״ מ״נע עיטערן. ז״ זאנן מיר נארני׳שט אפ. ״כיהאב ז״ער י־ב ה• יעויע, כיײייס נישט, װי כיװער זיך קענען מיט א•■־ צעיע״ה;. די יעויע א־ז ז״ער א קיוגע זאך יערן טאג װעדט מען געװאי עפעס נ״עס, כיהאב ייב ד• פרעמדע יעפ־אנ; און װערטגעיע־בטע. אויך ראס צוזאמענרעבן מיט ד• הברטארינס. ״ט״י פון ז״ האב א־ך נערן, װ• ז״ ײאיטן געװעזן מ״נע ׳ע־ועסטע■־ כיהאב נאי נ״עט ייב יענע, װאס װיין זיך צו-פרי מאכ; פא- דערװאקסענע אדן טראכטן װענן א נייט׳ש־קז װענ, כימ״ן ד• •ענ־קע, ױאס, נאך א־; יעויע ז״ענריק, פירן זיי ׳עוין רא- מאנען מ־ט ־־ ברידער פון ד• הב־טארינס אדער מיט די יערעך ״איך האב מיך אויך ״עיער נ״עט פארייבט אין א יערער. מ״ן גאט; מ״ן מאמע טרוימט. סיזאי קומען פאר מיר א פרינץ אויף א װ״ס פערך — זי ײאיט פאר אזא זאך מיט איד יעבן באצארט, םיגאנצע נייק, װי כיהאב זיך דערײוסט, אז ער קריגט פון צייט צו צ־־ט די יעװעהע קרענק. און דאס האט מיך פון אים אפגעטר״םיט א קונסס־מוױי פײם ײ װ מ א אויב סיהאנדיט זיך ײענן מיטארבעטן, זענען קינסטיער אויך ני׳שט פון די בעסטע. ז״ זענען ראך די אומדיםציפיינירטסטע און דערצו נאך אינדױוידועיע אינטעיעקטואייםטן מיט א שטארק- עגאיסטישן אונטערשיאק די, װאם זענען באקאנט מיט קינםטיער און ז״ערע אםפיראציעם, פאר׳עטייען דאס זייער נוט. די ״רי׳עע קינםטיער אין פאריז האבן זיך װענן אזא מין אינםטיטוציע, װי דער ייײ״א, נאר א באזונדערע און זייער אייננ- ארטיקע מיינוננ אט באנעננמ מיך א״נעך ײעיכער האט נעהערט עפעם א קיאננ. — מען דערצ״יט, זאגט עך אז יידן בויען ענדיעך אן א״- נענעם מוזיי, א יידישע קונסט-נאיעריע אדער עפעס עניעכס, מימ איין װארט: מען װעמ קויפן ביידער... אן אנדערער האט נאר א טענך — סיטייטיע, מען װיי גאר בעטן גע׳שאנקען בײ אדעמע ״דייעע קינסטיעך װו איז דאם נעהערט נעװארן, אז א קינםטיער דארף זיין אויך א פייאנטראפץ מ״עט זיך אבער אר״ן א שארף-צונניקעך — דער יוקםעמבורנער מוזיי מענ, דער וװינער אינסטיטוט טאר גישס. דו װאיםט דאך צונעצאיט, אז דער יולוםעמבורגער זאי ביי דיר נעמען א בייך נאר גארנישט, דו ביסט זיך נערעכט, אכער מ־ט א צ״ט צוריק האט די פארוואיטוננ פון דעם ״ד״ען וױפנשאפטיעכן א־נסטיטוט א״ װייגע כאיעיאסן צו נרינרן א קונסט-קאמיסיע. מען האט אדויםנעיאזט א געהעריקן אויפרוף צו איע ״די׳עע ק־גסטרעך פיפאריעט״ט ז־ך םיאיז . מער װ• ר־כטיק, אז דערװיינער ״די״עער וױסניע אינסטיטוט זאי פארמאגן אויך אן אפט״יוננ פאר י־דישער קונסט. וװ ־עדעה א״נעך ײאס אױ פארינטערעםירט א•; קונסט-יעאפוננ פ•; ״ד;. זאר קענען -ארט נעפינען נענונ מאטעד- יאי פאר ז״נע פאריעונגע;. ס איז אכיער נ״עט אזױ י״כט, ג״עט אזװ א״נפאך מ־ט א; א״פר״ל צ• קינסטיער קען מען גי״עט ז״ער א סך ־ערנר״כן. קינסטרער װערן זיך אפרופן דעמארט, ווע; מען װעט קומען צו ז״ נייעט מיט צירקויארן, נאר מיט א פאזיטױון אויפטו. סאױ א,״ך א פ־אנע. װאס מען פאדערט פון ז״ אויב מען וװי ז״ע־ע װעהק, ־א־־ מען וױס;. אז דער ־ראםעפיאנעיער ײעט פין ז״ן קונסמ ק״ן גע׳עאנק נ״עט װעין מאכ;. װאס פארמעניע- בער א ק־נסטרע־ א־ז, א־ץ יעװעהעה אױ פון איס צו כאקומען עפעם ־ע־עיעס. ע־עס װעהטפויס פון ז•־; יעאפן דאס איז פויקאס פאר- ׳עטענדרעך און נויטיקט זיך נ״עט א•; קאמענטארן.