Literarishe bleter · 1929-12-06 · 49 (6.12.1929) · p. Seite 957

זײס 957 '292) 49 .011 גילעסעד פוז דעד צולןונפפ ױערס דעכ־אנככרירכ אױר אעקציעכ איז פאראעזוננע;. א•; אאנענ•••; ראט דער אייעקטן-יוך א קאאעיוטױו; יאטײט, או; ר• קוסענר־רע נעזעאיעאפס, א קאאעקטױויסט״עע אריײ איר טהות, װעט רערייער טיטירענגע; טיט זיך ר• פואע אנטװיקאוננ פון ייכער-אייעקט; א־; •עיאן או; א■; טוזײע; װעיי; געזאטאט װער; א•; ריזיקע צאא; טאדעיין פון טאיעינע;, געיײרעכ איז אפאראט;. ראכ װעאן זײ; ד• צװעקטעסיקסטע או; אויכדריקיעיכטע ״ביכע־״ פו; טעינייו, אעה־ טי״עיריס פי; טאטעריעאער טאסן-קואטור צוזאטע; ט־ט ר• טארעא; •ועט אװך װאקכ; די צאא פון אנ- דעדע פא־ט•*; פו; יייער-אביעקט; — ־ טיכטער;, טיכטער; זענע; רי רײככטע, אוטפאכנריקכטע פארכ פי; כוך-אייעקט אייט זײער אפי״טאס האב; זײ אהי׳יטי; נייטט קײ; כוך-כאראקטער •עוי; דיער- פאד, װאכ ז״ זענע; נייטט נעיעאפ; ט־ט א כאזונרעי־ע כ־ונה עפעכ צו אערנע; עטעצ;. א־ער אויכצירריק; עפעס א נעראנק ויױ ינ״ניי נ־אפיק. טארעא; א. א.,. אבער פ־נרעכטװעג;, אפנעקאיב; די־ך טענטיכ;, אפט אױך כאאריעט איז ספעציעא אראנדט־־ט. רינעז זײ פאי רע־ טענטיבהײט פינקט אזוי גיט, װי רי א־בעריקע פא־טע; פ•; כ־כאיאךאנ־טטאט א כאיטר״יינג איער קאפ־ע, נעטט דער טענט־ט - זאך אאײ;. א״נכ פין א כך אזעיכע פו; זעאב; טי; און אי_• רע־ אפגעקאיבענער אכיעקט ־ערצײיט אינז, טיט ז״ן נאנצע היט־כוד,. װעײ י• אאע אייעריקע אכיעקט;. װאכ זענע; ענאעך צו א־כ דע־ טוכטער װערט אזוי א־יס יאכ ־עאיכטע ב•־ יאכ ביך פונכ רעב;. אפט װעח טוכטערן נעניטע; פין דעי נאטור-טינעראא;. כעי■- ה״ס און פאאנצ;. צי אט י• נאטי־-טוכטער; קענען טיר נאך צוגעב; ספעציעא-יאארבעטע זאכ;, װ•: טױטע ה־ור,, כקעאעט;, נעטיוקנטע צטהיס. באזונדעד-אפנעטײאטע א־נאנע; (א•; אאקאהאא) א. א עכ זענען אױך פא־א; טוכטעה פו; כאצ־אי-קייטורעא; יעכןל איבעט• טייעיריס, טיכ״טיכ. כאפיציננע;. אינדוסטייע-פ־אדיקט;, פאריעײ- רענע סחורית או; א כך אנדערע אט רי אאע טיכטער; װעאן אנפ'א; ד• קוטענדיקע •עיי; או; טוזײע; - עפנטיעכע ע־טע־ פ•; קאיעקט•־ װער כיארינג ט— זעע; אבער פא־ אז ־עי צ־קינפט-טיײ• װעט ױך •עטא־ה אונטע־יט״ר; פ־נכ הײנט־קז ױאכ א־ז נע־ועו יע־ אטאי־קער ט־- זײי - ־ א זאטיארט פ•; ק־־־אזע אכ־עקט;, נ״עט נעבונה ט־ט; קאנקרעטן אעכ;. אי•;. •ואכ א־ז נע״ע; א״כע־גע״״ניעך או; א־- כע־איעני-ק, א־ז ־א־ט זאינעװד־ק קאנכעריױיט נעװאה אי; פאר־ קערט —- זאכ; פ״עוטע. נעװײניעבע. טאנ־טעניעכע. האי; ק״; יעכט נ״עט געהאט רא־ט נעזאטיט צ• ױעה א טוז״ א־ז אטאא נעױעז א כ־נאניס פיז אאטקײט. אפנעיעבטיײט, א־ער א־כע־נאט—יעכקײט אכער •עיי; א•; יעי אעצטעי צײט טאכט אינזעי טאדערנע־ ט־ז״ א װיכטיק; יעדיט פא־ויכ - צו דעכ טוז״ פון דער ציקונפט רער ה״נטצ״טײקער טוז״ אנטהאאט א•; ז־ך נ״עט כאװז כטאט״עע, אוטכאװעגאעכע פארטע; פונס אעכ;; ט־ר זעע; יעו•; א•; א־ס אייך ר• א־דײע; או; פאייעטעאוננעז פי; אינזעי ד נ א ט י ק, פי; איע אונזערע טאג-טענאעכע רעריע״נונגע; אי; אנטװיקאוננ-פראצעס; יי קאנסערײאטײװע אביעקט; (ייארעי; אי; טוסטערןן זענען נ״עט טע־ ײי ׳עטאה-עאעטענט; פון טוזײ; ע-עט ראס פאנאנדעראײנ; ז״, ראכ כ״נטעט״סע אײנארדנען י״ט א געװ״כ; כיכטעס יעאפן יעו•; ד• פאריעטעאוננ פו; די רעבע־יקע פ־אצעס;: פיז נעיעיכטאעכע־ אנט- וױקאוננ פון די קואטוי-אכ־עקט;, פו; יי פיי-צאקיהע נאטור-דעריט״- נונגע;, פון פארשײדענע. פי־אצעכ; פו; פיאדוקציע ןפונכ רױ-יעטא־־ כיזן אויסנעפארמיקטן פאכ־יקאײו, פון כאציאא-עקאנאט״עע איבער- אניעריעונגע; און פון נאך א כך אנרערע פראצעס; אי; אונזער רעאא; אעבן און די ראייקע כטאט״ע-ד־נאטייטע באיעײנפעראעכקײט פונכ אעכן איז כאויז דער עי־יעטער יעטאפא צוס קיטענדיקז טוזיק דעי טוזײ פו; יער צוקונפט װעט זיי; נ״עט ק•־; זאטא-ארט פו; יקר-הטציאות;, ײי כ א־ז געװע; אטאא, נ״עט קײן •עױ;-פאא*ו פונס ארוטיקן אעב;, װי סיאיז ה״נט. נאר א; ארט צוס אאזײטיק; ׳עטודירן און םאר׳ען אאע עביטן פון יעבן טיט זײנע פאר׳טײרנסטע דער׳עײנונגען. דער צוקונפטיקער טוזײ װעט פאדאירן זײ; אויםיעטע- ס. ד? ב? י זון ן? / א ד ע ס ד א ם בול 11 בי-בבר-ןזביטקםן די אנטײיקאונג םון דעם טאדערנעם בוך, זײ; ׳ענעאע טראנס- פארםאציע או; אומ׳עטענדן און באד־ננוננען פון אקטועא; אעב;, ניב; אונז די טענאעכקײט פארויסצוזען אויך זײן נאענטע צוקונפט. אנ- ׳עטאט אונזער נעװײנאעכן פיעוטן בוך װעאן אויפקוטען נ״ע גרא- פי׳עע דעריעײנונגע;, א םינטעטייעער קאטפאעקס פון טיעקסט;, א•- דײע—און איקאנאגראטע; — אטאא א•; דער פארס פון אפטײא- בארע ז׳עורנאי-ארטיקאע;, אטאא אץ פאיס פון קארטן-ב־כער אבע־ יאפ אונױוערפאיע בוך, דער ביבא־א;, װעט באי פפק אננעטע; אױך אנרערע, ני׳עט-גראפייעע פארמע;. כיט״; רא ד• ב־כער-אביעקט;, דער בוך-אביעקט — דאס א־ז א נעװיסעי־ קעגניעטאנר (נ״עט קײ; גראפ״עעי), נעיעאפן צו א פפעציעא; ציא — א־בעריצונעבל א נעװיםן נעדאנק אדער ידיעה יעוי; איצט אפ־יו עקז־כטיה אזעי- כע ביכער-אביעקטן און ט-ר באנוצן זײ, נ״עט באטערקנדיק אכע־ אפטטאא זײער ביכערי׳ען (ריכטיקעה ב־ב־־אנ״עזו כאראקטער דע־ טאדעי םון א מא׳עין — צי ג־ט ער אונז נ״עט א־בער קײן ידיעות איבער; טא״עין, פונקט ײי א נעװײניעך כוך (טעקםט), צ״כנוננ-— איקאנאגראטען אדער פאטא-בייד? אונז ראר־ גאנייעט יעטער; זײ; ״אוטביכער״עע״ אױסעראעכקײט פיר װיכט״קער א־ז ז״ן פואקאס ב־כערי׳עע (ביבאיאנ״עע) נוצבארקײט. װעי; טאקע אץ דער נאענ- טער צוקונפט אזעיכע ״אוטביכערדיקע״ ביכער די ביכער־אביעקט;, טאםנװײז באהעד׳ען רעס ביבאיא;, זײ װעאן ט־ט זיך פוא מאכן אונ- זער נעזעאיעאפטיעך-א-נטעאעקטועא אעב;, װײי ז״ װעאן זיכער זיץ פונקט אזעאכע נוטע (און אפט נאך בעסערעו אויסדרוק-טיטאע; פץ אונזער געדאנק, װי די נראפי.׳עע ביכער דער עאטםטער טיפ פון בוך-אב־עקט, רעה װאם עקזיסטירט ׳עוין זינט יארטויזגטער, איז — סקואפטירטע טענט׳ען-םינור;. פרי- טיטױו-נאיײע פיגור;, נעיעאפן מיט די אוטנעיעיקטע הענט פון פאר- היםטארי׳ען טענטיע און די קינםטאער״עפטע םקואפטורן פון רי אעצ־ טע קואטור-דורות, — זײ אאע זענע; אוטבאטערקכארע פארטען פץ ביכער-אביעקטן. יעדע קינסטעאער״עע פינ־ר—א בױסט, א טאנוטענט, אדער א נעבײדע — דדיקט ׳עטענד־ק אויפ א געוױסע פיקס־י־טע אידײע. פינקט װי בירדער איאופטריר; א בוך. װעאן אץ דער צ־קונפט די זעאביקע ראר יעפיאן סקואפטירטע פינוי־;, נאר אץ א פ־י כי־ײ- טערן פארנעס, פאר דער קוטענדיקער נעזעריעאפט װעאן די טאנו- טענטן װערן וױכטיקע טכיעיריס פון נעדאנק-אױסדרוק. ני׳עט װי הײנט, װע; זײ רינען עא-פי-רוב דעם אנדענק פון נע־עטארבענע טענטיען אץ תקוםות. דאטאאםט ײעאן זײ ז־ץ קארעקטיײע ביכע־, טאפניעאפונגען. די ביבא־אטעקן זײערע װעין ז־ץ — ארע גאםן און פאעצער, זײערע אײענערפ — ארע פארביינ״ערס. טיר ט״נען דא •ענע טאנוטענט;, װאם װעאן איבערנעבן ני׳עט באויז אאגעט״נע א•- רײען, נאד אויך םאקט;, רעאאן װיםן או; װיםניעאפט. אן אנדער גאר ײיכטיק ארט אין צוקונפטיק; ביבאיא;, װעאן פארנעטען מאדעאן. ׳עוין הײנט דינע; זײ װי אן ערנםטע קאנקורעניז קעגן אונזער נעװײנאעכן בוך. אין דער טאדערנער יעוא זענען די אטודיס כטעט אוטטענאעך אז װירקאעכע טאדעאן. צ• קען דע; ראס בוך איבערנעבן דאם, װאם עס באװײזט איבערצונעכן דער טאדעא, די רעארע קאפיע פון די נאטור-אביעקטן — נ״עט דאס פראכע. אײנזײטיקע בירד, נייעט דער באדינגטער אירײענראס, נאר טאקע דער אביעקט נופא, םארקאענערט ביז א כאקײעטע; נוצבארן פאר- טאט? א םעריע פון מאדעאן — דאם זענען דאך די פאכריק;, װאד־ יעטאט;, ׳עטעט, דערפער, נעב״דעם. עפ איז דאך — די גאנצע טענט׳עאעכע טעכניק קאנצענטרירט אץ אײן צ־מער און אויפגע- ׳עטעאט אויףי ברעטער פון נעװײנאעכע ׳עענק. אויך ד• ׳עפיאצײנ פץ אוגזערע קינדער זענען באטת מאדעא; פון נאטור־אביעקט;. אונזערע ער׳עטע ״ביכער״ זענען דעריבער דװקא די רעארע אביעקט;, אץ ערשט ׳עפעטער קומען די נראפייעע ביכעה סיא־ז נאך אבער א גרױ- םער חיאוק צװי׳ען קינדערי׳עע ׳עיפיאצײנ איץ נעװײנאעכע מאדער;. דאם קינרער-׳עפיאכא װערט באנוצט פערזענאעך פון יחידים (פונקט װי אונזער בוך), דער טאדעא אבער בא״בט א קאאעקטיװער נעדאנ- קעז־אויםדרוק פזן פעדאנאגי׳שן און דידאקטי׳ען װערט. דער טאדעא