Literarishe bleter · 1929-12-06 · 49 (6.12.1929) · p. Seite 954

?יעעדע־יש! 3ל1£1' 49.111 (292) 4זײ ם 954 צײמ איז פארבײ, אדער הארט בײם פארגײן. איך געדענק — אדן איך בין נאיניעט אזוי ארט — וױ עס איז נעװען אין רי טעג פין דין ײגנט. איך נעז־ענק, װי עס פרעגט פראטערן דאס הארץ יעדן טאג, װען איך האב געדאפט גײן ״צו דער ארבעט־־. א געפיר פון אחרױת, א זיס און שמורט״ט נעפיא פון אן אײננארטיקן יעאפן. יעדער טאג איז געװען אן אויסרעבן זיך אזיפסנײ. איך האב זיך געפירט װי אן אינסטרוטענט, װאס האט געװארט, טען זאר אים ״עטיביען — אן אינסטרוביענט, וװ די װעיט האט :אכנעציטערט. דאכ װארטי דאס טיסט״טע, דאס יטײנע, דאס װארט, װאה בוינט זיך, װי א פײן-נעיטריפענער יטטאר, דאס װארט, װאס האט נערופן און נעקרוננען און נעציטערט און נע׳טטורעכוט. און עס איז נעװען די אירוזיע — אז ״עס זענען דא אויערן, װאס הערן״ אבער די אירוזיע איז צערונען — אפ״סר איז דאס אן אוט- זיסטיקער פעסיטיזס. עס קאן זײן — אױערן הערן נאך אבער װ״סט איך טיין מײערע, װער עס איז *טורדיק אין דעסץ איר איײן. א־ר האט עס צע־טטערט דעס זיסן חרוס. איר האט עס ארײננעטראגן אט דעס פראזאי־טן, טרוקענעס, װאכעדיקן טאן אין דער װעלט. װי איס-נרױ װערט אילצדינק אונטער אײערע הענטן װי איבערנעטריבן און טאבטראז איז ארצדינק. איר פארנרעסערט דאכ קרענםטע, טאכט פון יעדער פריג א הערפאנט — און דער הערפאנט טוז פארקרע־ נערט װעדן — די פראפארציע פאדערט עס — און יטרוטפט אײן. און װי גרויזאס איר זענט: װי פאדערנדיק. אײערע קנעכט, װאס אקערן פערדער און האקן הארץ — זײ האבן רו, װען עס קוטט דער נרויכער פראסט, װען עס ברענט די זון. טיר אבעך די. קאװא־ רירן, טיר אבער יסטײען צו.אײער דינסט טאג און נאכט, אן אן אפרו, אן אן אינטערברעכונג. איר זויגט אונזער טארך, אונזער בלוט, ראס בלוט פון אונזער הארץ אין יטטײכלט דערביי. און טאכט דעס אטטטעך אז דאס ארץ איז — צ״טפארטרײב, איז יטפיר, אז דער ערנסט פון רעס רעבן פארראנגט אונז ני׳סט, אז קײנעך קײנער דאר.־* אונז ני׳טט האבן — קײנעד ני״טט, אחוץ דער קאפריז פון א דאטע, אין אוטבאיטטיטטע יאדן אבער — טיר דוכט זיך, איך װער ביטעך טיר װײזט זיך אויס, איך פאל ארײן אין א טאן, װאס פאסט נייסט פאר א גע־ בורטסטאנ. איך בין דאך געקיטען עפעס טיט בלוטען אין דער האנט. :עטט זײ — באפד״ט טיך פון זך און ראזט טיר אויסרעדן זיך דאס הארץ. אבער קריגן זיך — װעלן ט־ר נאך האבן צײט *עפע־ טער — נעערטע פרוי אויױ עקעביי און דערװײל — אדיע. עס װארטן אנדערע קאװאלירןן ארער אפיטר זענען דאס די ״נויטיקעי׳ קנעכט, װאס אקערן און האקך א״נס ײיר איך א״ך נאר זאגן — ב״ס נעזענענען זיך; װי ראננ־ װײליק װארט איר געװען — אן אונזי אדיע, טאדאסן ניך־יארע, 13 נאװעמיער (^1)1. געבן עז זאנן ײאפ דיר ארע ריידן־• — או־ב א־ך דעג פאראפראזיר; יאב נא־ידטע ײאיט פזן נעטע האט א-ר ה״נט אזערכע פינורן. אזערבע הער־עער פזן נ״בט-. נ״עט :א־ איד, — ײאב דעדט טאג־א״ן טאג-אױב צז דער ווערט— אזן ײ״ר איר רעדט אזוי אפט, הערט טען זיך זו״ניקער צז צז א״ך, — נאד אפירו רי, וזאב רעדן זערטענעד, ר■ •ער״בע־ ײאב בינדן זי־ער נ־ענזה א״ן אין רערערנע טאזורע;, ײאה דרזקן זיך אין ביסעי־, ײאס ׳צפירן די ״באריבט;״ אין רעס גרויסן ארקעבטער האבן ז״ הי נט דעב א״נענעב א״נפרזס. זוי ר• יערייבער פון דעם פריעדדיקן רזד האבן געהאט׳■ ײאקסן ה״נט אזיפ טענט־בן — תרטיריב, הסידיס, פזן רעב ארער אן אנדער ט״בטעד/ אזן נ־יעט רע־פא־ יאב אטאר זענען נעזזען בערן אזן הי־נט ׳בעפסערעי א־ך וױ ב נ״בט, צ־ עב איז אזוי, ד• יבר״בער פזן אונזער צ״ט האבן טע•־ טאלאכט, אין זיבער טער ג״בט, ,יוי די פ;ן פריער ז״ ײייבן אז־ך טע־ 'נעיע־נט טענטיטן זואקס;. ר־ נ״סיטיקע זוערט זוערט בר״טע־ ־י־בער, פ־רפא־ביקעד איר װי־סט ראך טן הבהב, אז ד־ ארטע פעיקער - צ, ב. די נריבן — האבן נעהאט .ױ־יניקער פארבן א־ן ז״ער פריטיטױועד טקאיא. װייס. יבזוארץ, רויט, נרין אין נאך א ־אר פארבן — טער נעפ־נט א־ר נ־־בט ב״ האטער א־ן רער ב־בי, ב״ ר• רזיט־־בע ארער אפירו ב״ ד• רענעבאנס-פאעט;. טיר האבן טער פארב;. א ר־־בערע טאן-סקאיא, ז״ האבן נעקענט בלויז ד• גאנצע ריניע, ד־ גר״כ־< טיר קענען די נעבראכענע. ר־ זינזאנן אז״־ יע־ן געביט. אזן ראך — אזן פאי־ט — זי־, די •ב־ר״בע־ פזן אטאר — זענען נעײארן די טרכ־ב פזן ג״סט. ר• איע זענען ה־־נט־קע אבער רעבן א־ן א רעטאקראט־׳עע־ צ״ט־, ײען נר־־ך. פ־ין ז־ך נר״ך אזן נעטען ני־בט אן רעט עור. אזן או־ב ז״ אזזי — ײאב זענט איר ־בזי;, ט״נע קאװארירןנ א־ר. זואב ט־־נט, אז א־ר פ־רטו, און ,־וערט געפ־דטנ א־ר, װאס ־אנט זיך נאך דעב װינט אין דעב פערר, זואב -אגט זיך :אך דער יבעה, װאב ײירט טיטרויפן — אזן האט יבז־; ארטע פ־ב׳.■ איר רארפט ט־ר ז־י; ראנקבא־ — טיר, דער פאנטאבט״בער פ־וי אז־■־ עקעבי, װ• א־ר רזפט ט־ך — דערפאר. װאב א־ך יאז א־־ך ז־צן ארזב ט־־ן ט־־ב אזן האב געדזרד טיט איייערע פאדצייטיקע, ארט- טאד־־בע קאזואי־ר-קונצןז ־א, ־א. טי־ן אזטצזפרידענער פ־־־נט; ער; א־ך האב עב נעװוסט. טען קאן ז־ך ט־ט א־ ך נ־־בט אזיכטענה;. איר בר״בט תט־ד גערעכט. א־ר האט א צזננ או־י ׳בר״פרעך. אזן אפיבר איז אין אייער אכזרױתריקן, ביטור-יקן רערן —אזן א־ך ײ״ב ט־ט ײ־פ־ר פאראכטוננ א־ר באצ־ט ז־ך צז אזנז— אפ־בר, זאנ א־ך, א־ז א־ן א־ב דא א קערנדר אטת. א־ר ט״נט, ט־ר פ־רן עב נ״בט״-. פון ט־ר. זזאם א־י זענט טכבר ט־ט דע־ ־עבטא בערר־ננ-ט־טר — הרװא־ ײארט עב אטה געײען: — ביז צ־ רעב יעצטן קאװאריר, איע פיין ט־ר, אז אזנזער ם ־ש ה ג ר $ ס / ז 7 י ז ס ם א { אין ז״ן דערצ״רוננ ״טריסטאן״ צװייבן רעב ״טאדער•■ האל־ט׳בער און רעם ריטעראט ׳בפינער, װערכער האט נײשט איננאנצן בא- פדיד־קט ר• פאנטאזיע-פאר׳בטערונג, װאב רער ״טאדעי״ האט װענן זיך אי״;, איז אבעד פון דעד אנדערער ז״ט פארט קראר, אז אין דער איראניזירוננ פון דעם ריטעראט און פון זיין ״איידניבאפט, איץ ארויסצחאג;״, ריגט א נאנץ היפיבער חיק זעלבסט-איראניע פאד דעב דיכטער אי״ן און פאר זײן א״נענעד ארו־בזאגעריעער י״רניבאפט, װעיכע טאטאס טאן האט נאר, צואיב ״טאקטיעע״ טעטים, אר־בערגעטראנן אויץ יענעס, כדי ער זאי זי פון רארט זען ביעםער, יבארפער, טיט װ־־ניקער רחטנות. װארום אט די ״י״דנ׳באפט, ארויםצוזאנן ארץ״, טיט װעא- כער די דיכטער נעטען זיך איבער און קוטען ביי זיך אויס אזוי חיבוב און אויסגעצ״כנט, אח פאר טאטאס טאן נאך עטארק פראב- יעטאט״ב אין איר רעבנסװערט. פאר איס אח דער דאזיקער ענין ט א ס 8 וכװ־) די ראזיקע ״פיאבט״בע טאראי־״ גיט דעב קינבטרער א היתר א־־ה ־ענעב ״קאיטן״ עבטעט״בן צוגאננ צ• רער טיזעדנעקי־ט פונב י־עבן, װאב רי אפ־ציערע ייטעראר״בע צער-בערי-ח־־טניקעם װארפן א־ב פ^ר טען ־וארפט א־ב א״ך פאר אז ז״נע גע־בטארטן זענען ־בר־בי-פ־נזר;. טארערן פזן ױער נעזעי״באפט, ײעיכע טאטאפ טאן האס אדיבערנעחזזקט פזנב יעבן א־ן דער ייטעראטור אר״;. אבער א״ױ אט ד• ארע טענזת, װערכע זענען נאך די ״בודענבראקם״ ארויס- נעזאנט געװארן אזי־־ אן עפנטיעכן געריכט-פראצעס, האט טאטאפ טאן בארויקט זי־גע ״יואדערן״ טיט דעם איטן קינסטרערײבן אטת, אז עב רעדט זיך אין ז־־ן װעדק ק״נטאי נ״בט װענן ז״, נאר ארעטאי זוענן א־ב, דעב דיכטער. און נאר װענן א־ב אי״ן. און אזיב דער ׳בריפט׳בטערער ארטיר האריטיבע־ האט נ״בט הנאה נע- האב פון דער אידענטיפיקאציע, װאס טאטאב טאן האט דורכנעפירט