Literarishe bleter · 1929-11-29 · 48 (29.11.1929) · p. Seite 935

דיט 955 ליזטעד־יורי׳טע טלעעער נ*ם. 48 (291) פאיער צדיק, םהעכט אים אםס באזובן אץ אטװאצק און זײעד נאנצער נע״־פרעך האט זיך נעררײט ארוב דעב ״רבוק״. אנטק־ האט פיעוט נענארט צו זען דעב ״דבוק״ אוײ רער בצענע, און דערפאר איז קײן װונדער ניעט, װאט די ידיעה. אז זײן לאנג-דערווארטעטער פאריאננ קאן ענדיעך םארװירקיעבט װער;, ער האט בײ איב אױיםנערופן א גרויפע יעטחה א.ין א נעהויבענע ׳עטיטוננ. ער האט טיך ארוטנענוטען, װי טען נעטט ארום א קינד און טיט א געװיםעי טורא אין די אוינן האט ער טיך א םרענ געטון, צי װעט ער קענען פארן קײן בעריי;, טיט רער רײזע ק״ן או־ביאנר א־ז א חװן דעם ״־בוק״ נע- װען פארבונרן נאך א נרויםער פאריאננ פון אנםקין, ער האט ז״ע־ נעװאאט זיך זען טיט זײן פר״נט ז׳ש־טראײםקין, איבער װעיבן םיזענען דעטאלט נעגאנגען ידיעות, אז ער איז געפעריעך קראנק אין דעטזערבן טאטענט א־ז צופעריק ארויפנעקוטען צו אנ- םקין זײן בעסטער פריינט דר צ יעאבאד פון ײילנע. טיר האב־ איב ב״דע אונטערזוכט און האבן ארויםנעזאנט אונזער טײנוננ. אז ער קען פארן. אײגנטיעך האט קײן ־עום רייד ני׳טט נעקאנט זיין ײענן אזא רײזע, אבער טיר האבן עפ נעטון בכױון, בכדי ער זאיל בײ זיך נישמ אראפפאהן, בפרמ, אז טיר זענען געװען איבער- ציינט, אז םיװעט זײן כטעט אומטענרעך ארויסצוקרינן פאר איב אן אויםיענדי׳ען פאם, און אהנםאיס, אפײצו בײ די בעסטע ׳עאנם;, װעט זיך די זאך פארציען יאננ. םיאיז ׳שװער זיך פארצויטטעין אנםקים יעטחה, װען ער האט דערהערט אונזער באיעיוס, ער האט זיך געםר״ט, ײי א קי״ן קינד ראפ איז פארנעקוטען א טאנ פא־ ז״ן טויט אויםן צװייטן טאנ אין אװנט, — סיאיז געװען זונטיק, רער רעצטער אװנט אין אנסק־ס יעבן, — האב א־ך אין ט״ן וװינ־ננ א״נגעארדנט א פארזאטיונג פון ׳טריפט־עטעיער פאי״ט״עע און נעזער׳טאפטרעכע עםקניב, אויױ װערכער אנםקי, אננעטון ױב-טוב- ר־ק א־ן א שװארצן ראק. האט נעהארטן א פארטיראנ װעגן דע־ נויטיק״ט צו שאפן אין װארשע א יידי׳עע היםטאר־ש־עטנאנראפי- יעע געזערשאפט און צו זאטרען ארצדינק, ײאס האט א ש״כות צ• רער ״ר־שער נעשיכטע און עטנאנראפיע ■ -- טען באדארפ ז־ך א״ין. — האט ער נעדעדט טימ פ־יער און ט־ט א טעטפעראטענט םון אן ענערנייען ־ונננטאן. — װ״ר ס״עטארבן א םך אפ און ט־ט ז״ נ״ען יאבוד נאנצע אוצרותן װען אײנער פון ר־ אנװעזנד־קע האט נעטאכט א באטערקוננ. אז םיאיז נייעט ד־ צ־־ט דערצו א־בער פאר־ט־שע און עקאנאט־יעע סיבות, האט זיך אין אנםקין דערװעקט רער אלטער רעװארוצ־אנער און נייעט נאר טיטן פויפט אויפן טיש, נאר אי־ך טיט םעסטע אמוטענטן האט ער צעקראפט ארע טענות און האט ענערניש ארײן דורכנעפירט די ײארן םונם ארנאניזיר-קאםיטעט. און רערטיט האט די נעזעריעאפט פרינציפיער שוין נעקאנט אנהויבן צו עקזיסטירן. ק״נעם האט אװדאי אין רעם אװנט ני׳עט נעחרוטט, אז אויםן צװײטן טאנ אין דער צײט, װעט שוין אנסקי ני׳עט רעבן אויפן צװייטן טאג, טאנטיק, ארום זעקם פארנאכט, האט טיר דר הורײיטש אנטערעםאנירט, אז אנםקיי איז פרוצריננ אװעקנע- םארן. א־ך בין באלר אהינגעפארן און האב איב ׳עוין געטראפן א טויטן. ער איז געפארן, װי אן אדרער, באפר־נרט ב־ז צו דעד רעצטער םינוט מימ די העכסטע, שענסטע אידעארן, װאם נישט יעדער איז זוכה צו אזא גריק מיט אים איז אויך אפנעשטארבן זײן ריבריננם-קינד — ר• היםטאריש-עטנאגראפי׳עע נעזעל׳עאפט, — ײאם ער האט בא׳עאפן אין דעם רעצטן אײנט פון זײן רעב;. ײי ו ד א ך ״י■ רעיאקציע: מ. בארײשא׳ ה■ לי װיה, ל־*• שאפירא נם נעםען אנט״ר ד• בעםטע ״ד־שע בערעטריסטן און פובריצ־םטן פון אםעריקע. אײב א־ר װירט־ האבן א ר־בטיקע פאריעטערונג פון רעב קורטור־קאטף אין אטעריקע, אויב איר װ־רט הנאה האבז םון די בעםטע שאפונגען אין ״די׳ע, רארפט איר רעזז ר־ ״װאר״. פר־יז פון ־ערן נוטער: ן נירד;, סע נרא׳ען _2-3 ן}|^\316א ,3ע\523־ו3^\ ,"זסזןסץס״_ טען ײארמ יאר ק״ן צ״ט נישט נעהאט אפירו... ארויםצופארן קיין אטײאצק אנסקי האט אננעהויבן צו שט״כרען בכדי איפ א־ננאנצן שוין אפצורײםן פון דער טרויעריקער טעטע, האב איר איב דער- צ״רט אן עפיזאד, װאם האט ז־ר נעטראפן מיט מײנעם א קארעגע אין אונױוערסיטעט עד איז נעװען א נרויסער מעורב בין הברױת, ארע חברים האבן אים ז״ער ריב נעהאט און צו פרויען האט ער נעהאט א גאר גרוים נריק. אין זיין געבורטםטאנ םרענן מיר זיר פארזאמרען ביי אים אין א קר״ן שטיבערע אויפן פערטן שטאק און פרענן פארברעננען א ז״ער פר״רעכן אװנט בײ א נרעזר טי• ב־י דער גערעגנהיימ םרענט ער אונז איבעררייענען עטרעכע טיק נראטוראציעס פון זיינע באקאנטע םרייר־נס דאם האט זיר נעצוינן עטלעכע יאר כםדר ענדרעד האט ער באקוטען זיין דיפראם און האמ מיט טזר תנאים נעשריב;. א חתן איז ער נעװארן אין כםריו, װען מיר האבן זיר פארזאמרט ב״ איב, ײי שטענדיק אין זײן נעבורטםטאנ אין טבת, האט ער נישט באקו- טען קיין איינציקע גראנ5וראציע. גאר שענער, די כרה נופא האט אייר פארגעםן שיקן אים א נראטוראציע. בנ״&ד םון א דריי װאכן האבן ארע םרײרינם אן אים פארנעםן און אויםנעהערט טיט אים זיך צו אינטערעםיח. אנםקי האט זיר הארציק צעראכט און מיר זענען אריינ־ געגאננען עסן ״װארעמעם״ שוין אין אן אנדער שטימוננ. טראכטנדיק איצט מכח דעם, קום איר צו דער איבערציינונג, אז זײן פעסיטיזם אין דער באצױנג איז געװען א נערעכטער. אנ- שקי ארם שריפטשטערער איז אײגנטרער נאכן טויט גע- ײארן מער פאפורער, װי ב״ם רעבן, אבער אים נופא, ארס פערזענרעכקײט, האט טען יאר שוין פארנעסן. פיאיז א גרויםע טראגעד־ע, םיאיז אבער ד**ר אמת. 5 ײי איד האב שוין דערמאנט, איז אנםקי עטרעכע טענ. א״דער די בארשעװיקעם זענען אריין ק״ן אטװאצק, אריבערנע- פארן ק״ן װארשע. נישט נעקוקט דערויך, װאס ער איז געװען זייער אפגעשײאכט און האט זייער אפט נערימן אויפן הארץ, האט ער אנטײיקרט א נרויםע ריטעראריש־נעזער׳טאפטרעכע טעטיקייט. ער האט נעארבעט בז־סז שעה א טאנ ז״ער אינטענםױו. ער א־ז געײען פארנומען מיטן איבערזעצן א םך םון זיינע װערק פון רוםיש אוי־ ״דיש און מיטן טאכן קארעקטן פון זיינע װערק, װאס האבז זיר דעטארט נעזעצט םיהאט געטאכט דעם איינדרוק, אז ער יאנט זיר און האט טורא, ער זאר נישט םארש־פעטיקן. ער איז דעטארט כמעט נישט ארויםנענאנגען פון שטוב און אנשטאט ייר אפצורוען נאך דער ארבעט, האט ער אויפנענומען ז״ער א סר מענטשן, בא־ קאנטע און אפירו אוטבאקאנטע און פרענט זיין שטענריק םארנו םען מיט םאחכ״דענע ענינים, װאס האבן אפט נ־שט נעהאט קײן שום שייכות צו אים. איך האב נאר באװונדערט, װי אזוי קאן ער דאם ארץ בא- װייזן. חוץ רעפ ארעם האט ער זייער א םך נערויכערט, א״ן פא- פיראם נאכן צװ״טן. און ײייר ער האט זייער פ״נט געהאט אן אפן פענםטער, איז דאם קריינע ציטער, װו ער האט נעוײינט און געארבעט, געװען שטענדיק פור מיט א געדיכטן רויך. איר האב אים יעדן טאנ באזוכט און ײי נאר איך בין צו אים ארײננעקומען, האב איר קודם־כר געעםנט דאם םענםטער, װאם פרענט שטענדיק ארויסרוםן א מבור םון װיצן און איראנישע בא־ טערקוננען. איינמאר האב איך אים נעטראפן אין א זײער נעהויבע־ נער שטיטוננ — טאכט ײאס גיכער אויס דאם פענסטער, — האט ער געזאנט מיט א שט״כערע, — װײר איר האב אײד א־בערצונעבן ז״ער װיכטיקע נייעם ב״ די װערטער האט ער ארויםנענוטען פון טיש-קעסטר א ברױו און האט מיר אים דערראננט טיט א טעאמרארער באטער- קונג. פון דעם בריײ ביז א־ר געײויר געװארן, אז אין בעררין װעט טען אין קורצן אויפםירן ז״ן ״דבוק״ און אז מען בעט אים ז״ער אז ער זארן באערן די פרעטיערע טיט ז״ן אנװעזנהייט. איבער דעם ״דבוק״ האט אנםקי געארבעט זײער ראנג, ער פרעגט אים םאריכטן, איבערטאכן און םטיריזירן אן א שיעור און בײ יעדער נערעננה״ט האט ער דערפון א םר גערעדט. דער שוי- שפירער א. טארעװסקי, װאס האט שפעטער נעשפירט דעם מירא-