Literarishe bleter · 1929-11-22 · 47 (22.11.1929) · p. Seite 926

^יסזזר^רישזז ביסססר נוס. 47 <290) זײס 926 ¥ גאליציע האט זיך א ריר געטון (א ברױו פון לעםבעיג) קע ״םאײאנעטקעפ״ וזא= ~אי אויז אן א<יגנאי=י?ן :אם-י״דן אופן ..אפ־ גע-סיפן דאב וזיגע פאדים״ג־געיעל־באפטיענע װער=ד. דעי דאזיקעי גױ דיייבטעי אױי=טדי= פון יגאי וזא= אױױזגערופן א •גםאילןע אויפרעגוגג אין די היגע געזעדזואפ=־פאלי=ידוע קיייין. און איום דעם וזא= זיך ב״ אונז י==איק גע=ומל= ריי ירם א האבן אריפגעפרי״דט בײם ײדי״דן ע: ״מאײאנעטקעס״ פ״דע א הי קס־־ידער און ניגונים׳ און אייך :־פארגעסענע פאי גע־ ייךייי ׳ * * טעלאדיעס, װעלסע זענען איצטעל ו נײע לידדע־ און רי״דן עולס. ״ד־אגער בײס ײז א־ס ז הז ורער הן א־ס גוטער סאטיריקעי או נאל איז דא פאפ ־ויס א גו :ע אװנטן ײערן הטיד באזובט פון יטאטאי און זײו -עצ=:ם איז פאיגעקוםען א דיב=עי־אװ:= פון דע= יונגן =אדע:־ =יר=ן גאדיצי~־״די=ן דיבטעד :הםן בדיץ. דעד אװ:= איז אדורך מי= גי־רים דעיפאיג. דעי■ זאר איז געווען פרר געפאקם, אדן דער ע.ירם איז אריך אררע־ צרפי־ידן פרן דעם ארונצ. עם א*ז נדאי צר!אםעיקן, אז אויף דעם ארונם איז אריך בײגעװען א גרויסע צא- פון דער פרידײד־ײדי^עי איי־ טעליגענץ, װערבע האבן איצט געד-אם א במעב־פײנטרעבע באצױנג צו ײד״ד. ררעץ ךער •טיײיבע- פרן די דאזיקע יצרררה האט פאיענדיעב די אײגרײטרנג זײנע, אין ודעלבע־ עי האט געװאי־פן א קורצן איבערבריק איבער דער אננגװיקרוגג פרן דעי דאדערנעי יידײצעי■ פאעזיע, זענען צר אים צוגעקר־ מען אײניקע פרן דעי דאזיקער אינטעריגענץ און אריבגעדרױןס זײע־ װירן זיך צר באקענען ךייר ײדייגעי ריטעיאטור ארן פ$רגעלײגט אײנצואי־דנען אװנטן און אפילו קורסן £אי ײדי״צע• ליטעראמור. ♦ * װר זענען ערגעץ די ״װירנער״? פאי־װאס קובלען זײ ניידט *טפירן קײן רעטבעי-ג? סיװאיט באטה איצט געװען די בעסטע צײט אריף אויסצו־ נוצן די גערעגנהײט, בדי זיך צו סטאביריזירן אויף דעס הײנטיקן װינ־ טעי־סעזאן אין יעטבעיג. ס־איז איצט די בעסטע צ*יט, װײל אין די היגע אויב איך װעל מײן -ריװ פרן י־עמבע-ג אנהריבן מיט דעס ארי- ביקן טיטר, ורעט עס איצטעי, :אבן דעי-דײנען פונס ״צװדטײעי*,, אװדאי נײדט זײן קײן גרזמא. דאס דעײדײנען פרן א ליטעיאריידן זי-ורנאר איז פין ידטענדיק־אן געװען די בעסטע טאס אוײ־ צו טעסטן די קראפט פרן א קררטור־באװעגרנג. עס איז ני*דט אמה די מײנרנג פרן טאנבע, װעלבע רוילן באהריפטן, אז ריטעיאיײדע צײט״דײפטן און ז־דוי־נאלן קאנען זײן בלויז אן אויספרןס פרן א *דטאיקן װילן ארן עקידנוה פרן יהידיס. דאס אנט־דטײן פרן א ייטעיא־י״ער צ״'בדײ£ט באדײט גרײנ־ צײטיק, אז סיאיז פאיאן א לײענעי־טאסע, װאס ידטײט הינטעי דער דאזיקעי צײנדד־יפט און װעלנע האט זי אױיסגעיופן צוס יעבן. אזא ײדיהרע לײענע־־טאסע איז איצט פא־אן אין גאי־׳יציע, און דער פועל־ יוצא איז דעי־ ״צר״דטײעי״ אטה סיאיז טאקע פא־אן אין גאליציע א גררי־ סע צא־ אסימייאנטן. ײדײד־פיעסע־ אין סהס טענט״דן אן א ־יצדף ארן ריבטרנג, אבעי פרן דע־ צרוײטעי זײט זענען אריך דא א גױיסע צא־ איבעי־געגעבענע ענט״זיאסטן פא־ן ײדי״דן ררא־ט ארן פא־ דעי ײדי״דע־ קרלטרי, װעלסע זענען בלב רנפ״ד איבעיגעגעבן דע־ ײדײדער קרלטרי־בא• װעגונג ארן לעבצן :אך א ײדי*ד װא־ט. די דאזיקע בוהוה זענען אבעי צו־ ליב א גאנצע רײ סאציאי־געזעי״דאפטיעסע אין פאליטי״דע סברה, ארן װעל־ בע ס'א*ז :י״דט דא דעי פיאץ א•י־ זײ זיך אפצ״״דטעלן, געװען יהיוטין פאסיװ. עס זענען פ־דוט אויף א *דטיקי צײט אײנגעדיימלט געװאין די ײדי״דע *דעפפעײ״דע סוהוה פון גאליציע. *דוידיק איז אין דעס אויך וראי־ ״דע, װעיבע האט זיך גי״דט געיעבנט מיט די פאי״דײדענע אביעקטיװע באדינגונגעז. איז װעלסע סגעפינט זיך גאייציע. און ני״דט געלעגט קײן אבט אריז גאליצ־ע, און אזוי־אױס זי :אך טע־ אפגע־דטויסן פון אקט*־ ררעי ײדי״צעי־ *דאפרנג. האט טען איזא געדאי־פט האבן דעס נ־ה, װאס זא־ געין דעס עי״דטן ״דטריס. אז נ־זאין זיך דעיררעקן די ״דעפפעײ״דע ײדי־דע ברהרה. די דאזי־ קע פרנקציע האט איצט צ־ דעיפידן די גױפע דינטע־ ארן ייטעיאטן, װאס גױפיין זי־ אױב דעס ״צריכטײער״. די דיבטעי־ האבן געגענן דעס עי״דטן *דטייס צו א פא־״דטאיקטעי אינטענסיװער ײדייצעי־ קולטוי־טעטי־ ק״ט אין גאליציע. װען טען ייעטעיט אדי יעך. װאס די דעדאקציע באקרמט טאג־טעגלע *דטאט־טעאטעין!ו 3 % יײװ ארן י איע ײדי״כעי ערלס ״דטעט אױואפנסטע די פ טעין איז א גז ן ײ״דל ׳יסדנגעז אר; באגי־ גימפעל איז װ װיפיל ׳, זעט מען ״דליפט ײדי״דן עולס. : נט זיך דײד ס־געפי ואר ײ א גרטן פלאץ > עידיקע דאס ײײט ז ארן זײ דארפן װאס־גיבער אייסנרצן די געלעגנהײט! לעמיערג. בץ-צױן צאנגען די ויאך שויז צו באקומעז דעם 3 אױ 4 נומער פוז ז אה 2 נאד דא א גאנץ קלײנע צאל יעדאקציע: בארײ־עןן). רײוױק, עעםירא ארטיקרען. רערצײיוגגען, רידער פון: ל. *־אפירא, א. אויערבאך, מ. י. הײלפערן, יוסף אבאטאידר, ה. לײװיק, ״ד. ניגעד, א. לעיעלעס, ב. רעסלער, ד.;*יד־דטײן, א. יאנא,. מ. באיײ״דא, דר. י. ״דאצקי, אביהס רײזען, ל. פײנ־ בערג, י. לעװין, י מילעי צו באקודען אין לז2$$. ,יעערי; װאריטע, נאיעװקי ^א. 2. ה. א. 1*13.11. דאי־** קימען. אבעי זאל עס זײן דעי אנהויב פון א נײעס עטאפ אין דעי ײדי״דעי קו^טור־באװעגונג אין גאליציע. * גלײסצ״טיק מיט דעס דער־דײנען פונס ״צו־דצײע־" אי.־ אן אנדערע גױפע דינטעי אדל ליטעיאטן צוגעטיעטן ארריסצוגעפן א ליטעיאיײכ־ פונליציסטײדע הידהר״־דײפט א. ד. ט. ״ליטעיאטדר און רענז״. אדן עס זעט אפייי אויס צו זיין א גומער סימן, — עס באװײזט זיך א רירעײ־ דיקײט און א קנאה־סיפײם. איעי- יןער סיקאן די היגע פארהעלטענײדן ײײסט. אז םיר זענען ני״דט בנה אלויסצוגעבן מיטאמאי צװײ ליטעיא־ לי״דע צײטהזריפטן. די ײדי״דע קו^טור־באװעגונג אין גאריציע איז נאך צו ־דװאך. זי זאי דעה עתה קאנען אדיסהאיטי צװײ צײט״דײפטן. עס װאיט געװיט געװען צרועקמעסיקעי אז איע ײדי״דע ־דאפונגס־סוהדה אין גאייציע זאין זיך ־דטזדן צר אײן געמײנזאמען פיאנט אריפצריעבן דאס ביז־איצס פאר״דיאפענע גאייציע הײנט איז נאך ני־דטא קײן פיאץ פאי יאזונדערע ־אגעי־ן. איע מרזן זיך איצט גי״ופײן אױס אײן גױיסע צײט״דײפט. בדי זי צ• באפעסטיקן און פאיזיבע־ן איר קױס. דאס איז דעי געבאט פון דעי ידעה. און ײער דיהאנדיט אנדעי״ד, דעי־ בי־ענגט ״דאדן דעי ״די״כע־ קולטוי־באװעגונג אין גאייציע. טיר זענען נאך אין א צר היײנעי צא־ אז טײ זאין זיך דעליויבן דעס יוקסוס פון ״דפאיטן זיך. * * יעמבעיג האט אין דעי *עצצער צײט געהאט א ייטעיארי״ד־טעא־ טיאיע סענסאצײ דעי באקאנטעי חומאייסט און סאטיײקעי זיגטינט ״דאי האט אריפגעפײט אין היגן ארקלאיני״דן טעאטעי־זאר זײנע ״טאײא־ :עטקעס״. איבעי װעלנע עי האט געא־בעע א יענגעיע ע״ט. אין די דאזי־