Literarishe bleter · 1929-11-22 · 47 (22.11.1929) · p. Seite 924

(290) 47 .012 100073 827'11*173'?;״ס 924 * ע ס;; /<■ ס. ד 7 ב? דאם פול פון דעד צוהונפמ ר־רבהסע, בענדער "יזי־ :ובקר־בט;. ־ע־ער טעי צוקונפט ווערן אויפקודען קארטן-ביאנופקריפנ:;, דיװעט א א ץ פארצייבענען אױ־ די ספעציער-צונענרייטע קארט;, און יבפעטער ז״ קראטיפיצי־; רויטן א־נדארט און אידעאראניע און צוזאטעניעטער; ז״ א־ן קריינע קאנװערט-בענרער (רכדעא, צו סן—־ווינ אין א קאנ־ װערטן. א זאטיונג פון יאזעריע איד״א״ע-נאענטע קאנװערט-בענדעד וווו—ו)2ו ווזגט טיט זיך ״.יאפן א דעד גדעסער;, אוכיפאסנדיק; ״באנד״; דער דאזיקעי רעצטער צוזאטע; טיט ענרעכע צו איב, ער; ׳טו•; יכיאפ; אטד״ע ״ב-כער■■ פון קאדטן-טא- ענקנריקער או; ׳ט־״בנד־קע־ טענטיע, װעט אר- פאי זיך אי״; ז״; א״נענע ביבריאטעק פו; רערווא־בענע נװטיקע יייעית. ןא־; ־ע־ ־אז־קער ב־בריאטעק װעק או־ך קענע; א־״ננע- :־טע; װע■־; רע־ראיטענע ב־יװ-קא־ט;, אױב ז״ װער; נאי פא־- טאג; עפעב װ־בט־קבן. אזא ט•; נעיעד־בענע ביבריאטעק װעט פא־ יעט ק־י; קרענע׳־ז װעדט, װ־ ז־־; גערױקטע בי- ־עיע־ גע־כ־ר־בענער ״באנד״ א װ־יקרעב; תטצ־ת פו; ׳־א־ביעט א־ביע־ גיער״יענט־ע ביביעי או; ־עבנב־דעד־ יועט ז״; רע־ בורטבטער אויררוק פו; ג־־בט־ק; רעב; עד; ר״ענעדיק; או; דענקנדיק; טענט־יב. װ־ אונזע־ א־נזער; ט־ענב־װק־־ט. או־ אט רעב צו היר־ גיאפ־ע ןצ״בניעד־פטו או; א־קאנאגיאפיע ןביררער-יבר־פט). א־נב ב־ך פו; יעי צוקונפט־ װעט ז־־; א נע״איד־קע ־כ־פע פו; ב־טבאר״בע דעי בייייא; — װיעט זיץ נפט - פץ ״ער ציק■ ק. אייבדדוק פץ איגז־ע־ גיעדאנ אץ קאנצענטיײ־טע־ יס י־כעך דאפ פאדערט דירפי :יעביע יגטיקיע געװ״ אינזיע־ איץ־ײאקפגױקיע יעיגפ-א■ :פא־זאפיק״ט,; טיניט־ס אדט אדער צייט זי ־ איז א ,״פ־ױק; א בן ע־ זיביען פון ביבריאן — איר״ עױע פ$ י־ ק־טיע; א:ד אטעק צ־ ־בנוננע;, פאדטורע א־ר״ענדאטע;: קאיטעב, פרענע־ י זאצ;, ז״ הי׳ײרר,, ~ זיך טדיגקי ב־טבאר; ײערז אינ־ ניבאר;, אץ יעױע צ״כז-פי יבע־ קארטן ײך די״עגדאפ״עיע ײעז טאבעיעב. ר־אגיאטעב, בבעטעב א א. װ ־עדע אזערבע א־ד״עניאב רױעײ *טמןיןױן ארט אלן רױעט געבן רעפ רײעגער ר* טענרעכקײט *ע: ע־ לעי רדפכ צי זײן די געז־אנקען אױער פאקטן. אניטטאט צע־ זײטן טעקבט נעניגט אפטטאר אײן צ״בנוננ אדער טטאטיסטייטע טאבערע. *עוין איצט ר־יננען די אייײענראכיען װאכ ניער ארײ; אין אינזערע ביכער ױאכ זענען אבעד דעדװײא ברויז די עי״עטע טריט. די אי־ ־״ענדאטען פון כ^דנן װערן אן םפק װעדן די גאײכבארעכטיקטע קאנקורענטן פון פירװערטערױיקן טעקסט. ז״ װערן זיך צוזאטענ־ װערן אנפירן די בוך־ז״טן און ױי ארתײת־ ען דטיט אין א יב פדן אנױערע, טער ױיי־ נרײכצײטיק װערן זערבסטיצטעגדיקע אי־ צוזאטענטײען דיט רי טעקסט-קארטן און אט דער צוזאביענגעטײע .*ועט עס יטאפן א פיא העבערע, פיא ר״בערע פאיס פון נ״עב בוך. אן ענרעכע יארע װערן אויך *צפירן די בירדער — איקאכא- כראטען: דארער״ען און באזוגױעיס פאטאנראפיעס. אויב אטאר א־ז ראס יילר נעודען ברדיז א קונסט-זאך, א באפוצונ; צוב בוך, װערט און ױי פאטאנױאפיע, װאס קאפ־רט צוס פ־נקטיעבסטן ױי נאטוױ־ אב־עקטן, איז אן אוטפאױגרײברעך הירפנייטר פון נע־אנקיאויבױרוק. ב״ ה״נטיקן טאג אפירו, א־ז זיך יכוין אוטטעגרעך פאר־צויצטערן אונזעיע צ״טונגען, זיטורנארן, װ־סניבאפטס־ביבער (באזונדערב נא־ טיי־װיכניכאפטרעכע און טעב;ײכע>׳ אן בירדער-אירוסטראציעכ ־ון ױער צוקונפט װעט ז״ן פור טיט ביררעידפאטאגרא־ װערן זיכער ארײנברענגען א סך זייטן אוטנויטיקן טעקסט. ער װערן פאינעניע; א ײיכטיק־אננעזען ארט א־ן קורענ־ ן־ביך. אונזע־ע אירוסטרייטע פאסט-קאיטרעך ןאון פא־ ־) זענען דאך ״טוין ב״ ה״נט צו טאנ די עי־טטע איקא־ :אנדאפײצע קאיט;. ־ורך ענרעכע ביררער װעט כוען יטפעטער אירוס־ טיירן רי ביך-קארטעס ־*אס ביך פין ךער;אענטעד צוקונפט װעט דעריבער פאריכטערן טיט זיך א ר״.־-ס־:טעטיזייטע גדאפיק.־ טעקסט^ איהײענראטע א־ן בירר װערן זיך הארנואנײכ צונויפגיסן אין אײןי;אנצק״ט איע נ־יטרען פין גי־־אפײטן נעראנקען־אדיסדרוק װערן גרי״כגעיטטערט■ װערן רויט ז״ער באט״ט און װיכטיק״ט.,, /* י- -1 ׳*1• -'-1 װא בא: ((הב־־דךי אבע־ צ״ט־נגען און דטודנארן זענען נאך נײטט הי אײנציקע, באד־אען ־־ א־בעי־העי־׳טאפט פון אונזעי ה״נטיקן ביך. עס ־קן זיך *טײן ־י ע־יטטע *טפ־אצונגען פין א נ״עב ביבר־אכי־צן טיפל נ־ד ־א װעגן ־עס קארטן-כ־סטעכ פאיק־־ץ אן א־ט־קר ביזן פארנעב פין א;עװ״ני־עך (א־ע־ א טאפין פאסט-יאיטי דרוק עס פ־ן ק־דעגױיקן בוך ־י יא־טן-ביבע־ זענען נײטט עפעס א־ אוטא- פ־ע, נא־ א װי־יי־ענע ־עארע זא־ נייר ארע װייסן, װאס פא־ א ג־־יסז באט״ט ס האבן א־ן אקט־עי־־פאריטײטן רעפן ןבאזונ־ע־ס א־ן צײטז פ־ן דעװאי־יציע. אפײט־. פראקאטן. װאנט-צײטונגען א א טי־ װי־ס־ אײך פ־ן איטפא־נו״ז־יעבן באניעץ זיך טיט קאי־טן א־ן דער כטאטיסטיר א־ן א־ן ביביי־אטעק־א־בעט אפירו אונזע־ געװײנרע־ בע־ טעגי־עכע־ אפ־י־כ־יאיד־א־ א־ז אזא דין ־איטן-בוך. פאר־ יכ״רענע א־ט־יי־ען, גער־וקט א־י־ באז־נרע־ע י־א־טרעך.;עזאנורט א־ז אײסנערײגט איז ספעציעי־ע יעכטעי־ע־ א־עי־ אין באנ־־פאר־ ו הירעס־. יטטערן טיט זיך פא•־ א נײעב. פיר בא־ פאי־ב פינס ביך. װײר אזא טין ״ב־ך״ װעט ניען יטטענ- דיי קענען ־׳;־;אנצל אץ ארטואייז־רז ט־ט נײע קאפ־טרעך א־ן היספ־ה ני־װעט *טטענדיר יאנען באז״טיקן יי ארטע, נײטט־ױיבטי־ יע זאב־ אין רײטל אײגענעכ אי־נזע; יראסיפיצירן העכ אינהארט פון גאנצי רא׳־ט־-באנ־ כ־איז נײטט װיבטיק, וואכ אזא קאיטע־איטיקר ויעט נײטט קענען אנטהאיטן ק״ן נ־עכעי־ע באיטיײבינגען, נײטט י־״ן ט״זנז״טיקע אפהאנײ־ננען א־ע־ עפאפ״ען אין יאנואנען זאדן נעיט־יבז װע־־ן א״־ ־י האזיקע קאי־טעס. נא־ גענויע אינפא־טאציעכ א־י־ איע געסיטן פין נויענטיטיעסן װ־ס;, יעארע פאקטן, ענציקרא־ פע־י־טע א־טיקיען אין טעזל ו־ען א זא־ ־אײ פא־נעטען א ניע־ סע־ן פיאץ. י־עז עס יאכי־ע עעטײרט ײעין, אפירו אײר־ ה־נדע־טע־ י־א־טן .זעיבבטיטטענריקע אץ ז״ער אינהארט א־ן יאך קאנסע- ה״ענט אין ז״ע־ע הט־טסיסו. פא־־טטײט זיך׳ אז הי ב־אהעדנע הײנט־ צי־ט־יע א־פנ־ס פ־ן יטאפן. זענען נאר גאנץ ״ײט פון אזערבע ״בי־ בע־״. אין פא־ב פיל קאדטן-זאנורונגען, אבע־ ־י טעגט־טה״ט טא־- *טירט ־טנעא צ־ נ״ע. טע־ קאנצענג־רירטע, אינטענסװועײע פאיניעז פיז גע־אנק '"י'ל איצט ־א־■ ־* װ־רניטאפט האבן בניעט באויז פארטן אין — ז־אס;ענויעי אד; קײאיער זײ זענען געיטריבן, איץ איז געװארן א־ן װע־ט בס־י נוער זאסיעכעי־ און קאנקרעטעך פוי א ב*ה פארראנגען :־־ איצט יריעית. גענויע ענטםעיז אוי־ אינ זעיע פיאכעס און ספקוה יי פיקװע־טיק״ט איז נײטט ברויז איב יי ככוית פון יי געיטאפענע װעי־ק װעט נעװארדײן יטט״גן. אט פאר־ ־־אכ דאס קא־טן-ביך טיט זיין כינטעטײט-ראנײטע־־י סטױקטור אי־ נויט זיי• אויכנוײדן י־ אוכונוציקע איבערהזרונגעז. אנטיטפרעבט כוע־ א־ן א־ז;יכעה צוגעפאסט צו די נ״ע טענדענצן א.־ן פארנוען פ־ל װיסנ־טאפטרעבז;ע־אנק-אויסהריק. און ד־ זעעז פאי ־י נאענטע ציקינפט. װען הי באזונהע־ע אין געזאכולטע הדוק-קארטיעך—אטא־ נוען פ־ן װיסן — ויערן זיך פאד־טפי״טז איבעי הער נאנצער דוערט א־ן ־ע־־אױציאנװי־ן דטיט ־אס נאנצע אינטעיעקטוערע רעבן. נ־ע־ העס ידיײ״ר-נ־ייא פ־ן הע־ נאנצעי־ טענט־טה״ט. און פונהט װי עס אץ ז״ער א״סט״־ט, אזוי װעט עכ אײך ז״ן טיט * פא־ב פ־ן יא־טיעך װאכ ױערן אנטהארטן אין זיך ד פיע ״.יאפיננע; אװ־ אי״ גי<פיפ; פ״; דענט״״׳יע:; װינ :'׳״ביג״ינניך ב״כי; גיעדדיךננ; ביך. יייעכנ כ״<; ת׳ ט־ץ-פיביעד. זפ־יגות אץ אװפצוגז פץ פיפעד פ,ץ בד״ייו פי; אינזעדע פ־״נט, - •<״ זעגיע; ז״ ני״עט ד• ׳עד״עג״ע ״עפ־אצ; פץ ״עניעב בוך טאניפי־יפט, װ• טיד זאטפע; צינו״־ ד• נע״עאפענע דידך אינז יד״עית? כיאיז ־אך א־פטעגייע- ארץ צו נעדעניזעז א״•־ אייפנװ״ניק. ־א־ז טע; ־אפ יװפט״רפטע געיזעדטיע אדעד געי״עגט״ע ע־נע־ן פארנאטיר;, — ד״נטיקע. טאדיעדנע :אטיצז־פאדצ״בגיגנ איז אביעד א ציפעריקיע איניפ־פטיעטאט״־ע. יאאטי״ע, אטאו אװ־ פאפידלעך, אפאא א•; א כפיעצ״עאן תיעפכ אי; אפט א״פ; טאדגינעכ פינב ייך אץ דיעד נאיענ־ ־אס ביך פ אץ פ־עס, װאס ינס- ־י פא־״־״ד פאטא-בירדי ריעי.;ן און ױעני ױ־קן קאױטן װי- יױז<1 י עס טאנ־אפיעכ :א־; אזגזעדע