Literarishe bleter · 1929-11-22 · 47 (22.11.1929) · p. Seite 914

?יסע!])ריש? 2?£ם1£ 011. 47 <90~) ז"ם 914 ר עטרעכע •אד פאר דער טרהטת א•; רעדבעינ א םטודענט עאר צען קדא; באדקױפט א פנקפ פר; א ײד״טן צעך אין קאטענ־ץ-פארארפק. דער פנקפ פון דער קהירה אי; א כ ט ר א ה אױ א•; טטך פו; ראננע יאר; געיעג; ב״פ היסטאריקער ע. נ. פרענק אין װאר׳עע, או; נאך ז״; טויט א־ז ער פארקײפט נעװאר; א פדװואטער פערזא;. אי; י:צק א־ז ביז עריטט נייפט ראננ נעװע; א פנקכ פון ׳שנײדער־צעך, װאפ האט זיך אננעהויב; פו; יאד 1נ-17 9ז). א-; דובנא נעפינעז זיך ביז; הײנטיק; טאנ בײ רער קהירה-פארװארטוננ צװײ פנקםיב. א״נע־ א צװאה פונפ רארטיק; בירגער טאריטארקעװיטיע ןפרנבו, רער צװײטער -- א קהירה-פנקכ, אין װערכ; םיזענעז פאריעריבן א פך באיטרופ; פון רער קהירה, א־יך אדטיניםטראטײװע, נעריכטרעכע א־ז ־פמײעי־-געזעצ; פו; אנ-ט; •. ה א טײר פו; ראזיק; פנקפ האט א־בעדנעדרוקט ז״ע־ א־ירנד־ק או; א; א פרא; טארגאיעפ אי; זײ; טאנאגראפ־ע: ״װענ; ייד; א•; דובנא״סא). דעם נאנצ; פנקם האט טע; ע־־צט רעצטנפ אפקאפירט א•; װאדיטע, א•; בױרא פון פרײנד פ:; העברעייט; אונױוערפ״טעט אי; ירועריב. ד• קאפ־ע האט טע; אװעקנעיטיקט א•; רער אונױוערפיטעט-ביבייאטעק אי; ירוערים. .־עיבטיעך איכ־װ; אין רויזע אקט; נעפ־נע; ז־ך א•; פד־װאט-הענט. אױך ב״ ט־ר געפ־נט זיך א; אר־נ־נאר פו; א נרינדוננפ-פרױױרעניע. װאפ א־ז,ארויפנענעבן נעװאר; ״ד; אי; פ־עטרקאװ פון פטאניפראװ אײנופט1,ן), א תפירה .פאד ד■ פויזנער קדויעיב פו; ססזו יאר, פו; רער קהייה אי; גארין ב״ דער װאדטא״א), חיבבונות פון נד״דיקעד ארכױו א•; גרויפפויר; א. א א ה־פיע; ארכױו האט די ײד״פע קדױיה א■; וואריטע. ער ניײכט ביז; אנהױב פו) 19־ט; י״ה ד.ה כטעט פון םאטע אנהויב, ױנט ר• קהירה עקזיפטירט. פיזענע; דארט; פארא; העבונות (פון ־. 1807>, פראטאקאר-ביכער <פו) 1837), באיפרופ;, ׳פוי-אקט; א. א. רײרער זענע; די ביכער און אקט; פו; רי אינטערעםאנטע עפאבעם יפטארק ־עפעקט״רט, צ. ב. פון יאר 1ע)18־יו180 (אפנ־ב— דורך רער רוב״בער דענירוננןאא). דער נאנצער אדבױו נעפינט זיך אױך אי; א נ״םט-פאם־ק; יאקאר, אױ נ״נזט װי נעהעדיק אײנ- נעארדנט או; רע־פאר — כטעט נייבט צוטריטרעך. טירא־־ האפ;, אז ד• װאריכעװעד קה־יה ײעט נ״עט װארטן כיז רעד צובוי פון רער קהירה-געבײדע װעט פאדטיק װער;, נאר כאיר ראז; געהעדיק דע באלאבאן: :טודיא היכצארינהדנע. ז. 34—37. ב״ דע־ דאזיקער געדעגכה״ב איז בדאי צ,• דעימאנען וועגן ־הילה־ :נקב אין יאװנע, פו; װעדבן סיהאב געמאבב א אויבצוג צבי העדדער. זע צבי העדדעי: דער ראװנער?נקס, אויסצוג פון דאײנער העברע״צן פנקס הקהדד״ װעדבעי .־אצייבנב אדע גרויסע פע-זענלעבקייס;, װאב האב; ביי־ געװױנס די הוסאס און איר אנסװיקלונג, אנהויבנדיק פון ס40 יאי צו־ ריק ביז דעי גױיסעי מלהמה. אויך דאס איבעדלעבן פון םלהמה־צ״ס ביזן יא־ היפ״ד, 24י!1, צונויפגעעסעלס און איבערגעהוריבן. לובלין, 11125, 11) עמודיס 80) מרגליוה: דובנא רבהי, װא־הוע, 11.110. דעס גאנצן פנקס האס מען איבעיגע־טײבן באר דעי נאציאנא־ און אוניוועיסיסעס־ביבליאסעק אין ירועלים. די קאפיע האס געמאבס ה. זאקה״ם. אמוויבסיקססן איז דער נ״עי בסאסוס פון דער דובנער קהלה אין 1747, וואס בא־צס״ס פון עס־ ־עבע הונדערס בונקסן 81) דער פיאסרקאװער פנקס געפינס זי־ ב״ דעי דאיסיקער קהלה. איך אל״ן האב אים נאר :יױס געז^;. ביהאב בלויז א פאסאגיאפיע פון ז״ן •דעד־בלאס. א קאפיע פון פנקס פון אלקװב געפינס זיך ב״ דר. לואי דעװין אין ברעסלוי (מאנאס־צייפס פ. וויסס אונד געהויבסע דעם יודענ־ סוב־ע, >!12!1, ז. 181, באמערקונג). דעי זעלבער האס :אך א סך איבי־ וויאלן, איבערהויפס — גרויספוידיהו״. 182 זע אויבן באםערקונג 011. 88) לויסן אינװענסאר, װאס םיהאס געמאבס די לעצסע יארן, איז פא־אן אין אס־דעס ארביוו צוויהון א סך אנדערע אויך די פאדגנדיקע אקסן, צונויגענוםען אין פאבציקולן: ארעססאנסן (פון יאר 1827, פאסציק. 1). װעגן דעי •סול אין פיאגע (פון ׳. 183.3, פאסצ. 0). די •צול אין װאר־ •סע פון יאי 1825 (פ. 14). װאײסעװעי ביה־עולם פון 1812 (פ. 21). ניאגעי, פון יאי 1875 (8). קבודוה, פון יאד 1821 (פ. 14). סלי־קוד־ם פון יאי 1821 (פ. 3). מו־סב זקניס ויתומים, פון יאר 1810 (פ. 18). :ד־ פליי׳ס. פון יאר 1817 (פ. 2:5). לאמבארד, פון ׳. 1822. אוםבאײעגלעבע קהלה־גיסער, פון יאר 1822. מלבו־סים. פון ׳. 1831, קהלה־ארגאניזאציע, פון ׳. 1817, מיליסעי״סע •סס״ערן, פון ׳. 1810, •סבועות, פון ׳. 1822, אױפ. אז ארץ א־ז באריויד; :עגאננע; יעת הי פאנראטען צוי ב ה• צװײ ה־טוערע פדאצעפ; א•; ה־ יאל; 8י!10 א״ א״ 1710—.ב 171 •וערכע זענע; געװאר; א־נבצענױ־דט רורך רעב -אדט־ק; קאנאנ־ק, -ער נרה ז׳טוכאװסקי. ר• קהירה האט אויך געריט; פו; ר• יםװער; <5<־;>1 •א־). רזיױז ד• ׳בװע־״בע ״בה־טות זענע; געבײב; תפירות או; קינות אױל ־• אוטנעקוטענע.71) םיאױ רארט; אױך רא א פאר־ טעטענע־ פידור, ײיער די; א־ײטינ־רט או; טיט קארירטע צײכ־ נ־ננע;. א•; אפט נעפ־נט ױך א•; א נאנץ גוט; צ״ב״אנר א קה־רה- פנקפ, װאפ ניײכב אזיב יױ צוב יאר סססו. א נרױפע טײר פו; רעב ־אזיק; פנקב האט יא־ רעד טיהטה נ ה ו ב ם א ק א י א װ נעיאזט קאפ־ר; או; הי קאפ־ע :עיבענקט הע־ ב־בײאטעק יי• ־ע־ פ־נאנאנע א•; װאײבע. פונב ארכױו פו; רער ײר-בער קהירה אי; פיאצק א-ז געיריב; ער-הױב א••; ײנטי אקט;. ױאב נעטט א־ײ; אקט; פ; ר• רעצטע •א־; א•; פדײע; פױײ, ר־ צ״ט פו; רער פײים״בער אק־פאצ־ע או; פו; ײא־יבעױע־ פ־ײבטנטו־ פו; עיטערע צ״ט; נעפ-נט זיך רארטי א קאפ־ע פ■; א; אפטאך צ־ו—ב; פיאצקע־ קהר א■; צװ״ב; רע־ •בטאט װעג; א טסח■־ פ־; 1017 יאר, אױך א ־עיאצ״ע װענ; א ר•- טועאן פ־אצעפ א•; פראצק א״ •א■־ 1754. נ״בט ראננ א־ז געפונע; נעװאר; א־; פראצק א פנקפ פו; ׳בנ״דער־צעך פו; פו,־ 18־ט; ־. ־. או; אײנע־ פו; ר• ױננערע •ואריבעװע־ ה־בטאײקער, ר״־ ע. רינ־ נעיברוב. כאאיכעט א־ב א־נב א־כױו פו; דער ײד״בער קה־רה א•; פ־בעט״בר געפ־נע; זיך ײר״בע פנקם־ם פון •בנײרער־צעךבך) או; ר• רעיבטרעך פונב קהרה־א־כ-וו אי; זיבורקװע זענע; פאר דער טרתטה נעװע; א•; ריבות פו; דע.־ ־ארט״קער ט׳בפהה ציטערפ. פיזענע; רארט; געװע; דדײ קענ־ניעכע או; ארציכ״טאפ״בע פ■—וױרעניעפ, װאפ האב; נעהאט א יב״כות צ״ב בנ•; פו; רער יבור א•; זיבורקױע, פאריב־ירענע קהר•־ •בע היבײנות פו; אן־ט; י״ה א. א רע־ פנקכ פו; דעד קה־רה האט פאר דער טיהטה נעהערט צוב ז״בורקעװער קהר.:;7) רי דדאהא- ב ־•ט ׳ב ע ד קהײה האט אװך א פנקפ פון א1-טן •. ה. פי; זערב; •. ה האט אױך א פנקב ר• קהירת פו; קאנטק.74) אװך א•; רי״בא א־ז א-יערגעבײב; א קהר״בער פנקפ פ־נב 18-ט; '. ה אטת — נ״בט קײ; גרויפע־צך) ר• ייארע־ פנקײב זענע; פאררױד; געװא־; פא־ רעד טרהטה יאיז ברויז געבײי; רער פנקם פון דעד הכרה קר״בא, װו פיזענע; פא־יבדיב; ד• נעטע; פײ ר• יידן, װאפ זענע; יאהאיט; נעװאר; א״פ; ברארער בית-עויב א•; רי יאח 1004 — 1831. 70) װאפ פאיז נע״בעז ט־ט ר• ארכױו; או; פנקײב א״ װארי; או; א•; פאראריע;, א־ז יבװער צו װ־פ;. פ־; צײט צו צ״ט האט טע; פא־ רער טרהטה נעקרינ; •ריעות פו; דע־ ה־פטאר״ב-עטנאנ־א- פ״בע־ געזער״באפט א־; פעטעריורנ, אז פיא־ז נעלונגע; צו באקוטע; רעב ארער •ענעב פנקפ.77ו עטרעכע פו; ױ־ כאזיצט הײנט רעד ה־פטא—קע־ ״בטעו; ד־בנאװ (אײצט א•; בערר״ו, א טייר ריג; א•; ר• ארטע יבור;, ארער געהע־; צו פרױואט-טענטיב;.78) אזוי האט 71) קאנדעל: די יסהיסה אויך רי סאנדאמיעהסעי ״ון אין יאר 1055, דיײ־הוד־ט־פוך געײידמעס דעי פא-סונג פ־ן דער ייד״סעי פאי־ גאגגנה״ס אין פוילן ופויל״ס), העפס 2, ז. 111 סס (1012). 73) פאר־ס״דענע קאפיעס דעריון: סוסעי, ״קײה :•סגסה״, 1903. 74) ׳רױסה־ענינים, ה־ססונות, קאנסראקסן סװ״סן הזן מיפן סאס א א א קאפיע פון דעם פנקס האס מען געמאסס פא־ דעי ירו־סקימעי סי־ ס־יאסעק איין קאפיע — ס״ מיי. 75) הויסס זיך אן פון 2ס17 יא־ פאיאן א סך אקסן פון א יסוה־ פית אין 19־סן ׳. ה פון רי פייע־דיקע ס״סן ־־ ז״ער א אינסערע־ סאנסע *װאה (1747), •סס״ע—ר־סימות א א 70) צײלװײז אי־ריכגענעפן געורא״ן דררך מ. נ. געדבעי: ״אארס דעכ פינקאכ דעכ אדכען ירדענפייעדהאפכ אין יי־ארי״. יאהריוך ד. ײד. דיט.״געזזעל״כאפט, פי־אנקפר־־ט א 3. 13, וי2*9ן אריך — אן אפדררק. 77) א דין־רח־דירן פרן דעי דאזיקעי געזעל־צאפצ ־— אין ״יערר־ רײהקאיא כטאיינא י — פרן יא״ 1909 ייז 1915. 78) געקריפט חאצ עכ — ח. ליפ׳ליץ אין ררא״יכע.