Literarishe bleter · 1929-11-22 · 47 (22.11.1929) · p. Seite 913

דיכ 913?*סער$רישע ב7עסער נופ. 47 (290) אין אכיתן אבער דזאט זײעי;כיעה געהאט א פאריטי״ט; ציי. איך װער טיך נייטט אפיטטערז דא אוי;? א כך קאט״טע טאטענטן, װי רכדטל, דער כואכיענט, װען אנסקי קרטט אהײכ זײער *כפעט בײ־ נאכט און טדעפט אין זײן בעט צװײ ׳כראפנדיקע פאריכלינען, װאכ האבן אויםנעזע;, װי דיקע פרויענציטער אין אויפן טייט האט עי נעפונען א צעטערע, אז ער זאר זיי;ייטט װעק;. װ״ר ז״ זענען זייער טיד פון װעג. אנסק־ האט נעבעך נײכט נעהאט קײן יטיב ברירה און האט געכװזט אװעקגײן צו א באקאנטן איבערנעבטיק;. איך װער טיך נאר אפיבטער; אויפן װיכט־קסט; ניאטענט, װאס בא־ דאקטעריזירט דעס באנריף װעגן טאראר. זײ נײען אין דרײען *טפאצירן און אנסקי װ״זט זיי פאר־ *ט״דענע פאריזער זערטנהײטן. פרוצרינג פרענט עפעס דער ראטא אין דער בייטנייט װענדט זיך צו אנסקין כייט א נרויםן פאטאס — דעד י^אטא פרעגט, װאס טוט איר טיט יכװערע פארברעכעמ אנסקי רעכנט איס אױס פאר־טײדענע יטטראפן און ניט צו, אז אפטדאר דעריטיסט טען זײ. ביטעת דער ראטא איז געװויד געװארן פונס טיטטיט די ודטובה, איז עי ארײננעפארן אין א נרויסן נריטצארן. — דער ראטא איז ז״ער בײז — האט איבעמעגעבן דער דיככדט — װאס איר פאיניכט ברוט, — איך, רער א״ראפעער — האט אנסקי װײטער דער־ צײיט — האב געבויזט רויט װערן פאי אונזער פיאיאי־ אין די אויגן פון ד־ אזיאטן — װאכ טוט כרעז כ״ א״ך ט־ט סאדברעכער-. — ה$ט :אך א קר״נע װ״רע נעפרענט אנכק־ כ״ דעכ ב״ככ״כ. — כ״ אונז — האט נעענטפערכ דער ראכא כ״ט גאװה — פארגיכט כוען נייעכ קיין באוכ, כ״ אונז דערװערגט ײען. די כעיעה דעיקרערט, דאכט זיך, דייכרעך, װאכ איז דאס אזוינס אזיא־ טייעע דאראר, א פך כעכער, װי דאכ נרעכטע פיראזאפיעע בוך. ענרעכע כיעיעױת און כאראקטעריכטיקעפ האכ איך טיך אנ־ נעהעיס יעדעכ כאר, װען א־ך האכ בייך נעטיאפן כייס אנסקין. ער האט נעסרעך פארכיאגס די קראפט פארצועסערן א נעװיםע פערזאן סיס עטיצעכע יעסריכן, װי א נרויסער סייססער. די כאראקסעריס־ טיק. װאס עד האס טיר נעגעכן פון עטרעבע װאריעעװער כאר־ סור און ריסעראסן, ײאס איך קאן ז״ יעוין א יאר צװאנציק- דר״סיק, און ער האט זיי געקאנט נאר איין יאר אפ׳ער, זענען פיסוס צו באװונדער;. ער האס דאך כויר יפירויע אננעגעבן דעס פענס־אנאס... ער איז נעכסן געקומען... די אױפזעערין האט אבעד קאטעגאר־יע דערקרערט, אז קיין ׳שום םעםיאנאװ א־ז ב־י זיי ני׳עטא. איך בין אװעקנענאננע;. װ• איך האב נעםאכט עטרעכע •עייט, ׳עי״ט ז• םיר נאך: — אפ׳ער םאםיע בורצעװ׳■ איך בין צוריקנעגאננען. בורצעװן האכ איך נעטראפן אין דעס נומער און צו מיין באדויער;, בין איך פון איס געװויר נעװאר;, אז זשיטראװסקים בריװ האט ער נ י ׳ע ט. זייענד־ק א־נס װאגאן— האט ער םיר דערקלערט — האט עי בארר באסערקט, אז ארום איס דרייען זיך א סך יעפיאנען און דערפר האט ער םויא נעהאט צו הארטן דעס בריװ ביי זיך און האט איס איבערנעגעבן א סטוהענט. — װי אזוי הייםט דער פטודענט, װו װוינט עו׳■ — האב איך אים נעפרעגס, און איך האב באקוםען א קרארע תיעובה, אז דעס סטודענט קען ער ני׳עט, װי ער הייסס און װו ער װױנט װייםט ער נייעט, דאפ א־ז, דאכט זיך, אן ארםענער און אפ׳ער א ייד — ער װעט א״ך אװדאי אפגעבן דעב ברױו — האט ער םיך בארויקט. — דעם ברױו האב איך ני׳טט באקוםען עד יוױם — האט אנםקי נעענדיקט זיין דערצי־אוננ. ־ צ• ניט נייעט דער דאזיקער קרארעד ספור די כעסטע כאיאק־ טעריסטיק פון א קאנםפיראטױון טוער׳ אין דעס אעצטן דאנער׳עטיק פון זיין רעבן האט אנסקי פאר־ בעטן צו זיך עטרעכע םון זיינע םקורביס. װען ס־ר זענען אין אװנט צו איס נעקוםען, זענען סיר נעװויר נעװאר;, אז ם איז זיין גע־ בו־רנםטאנ. םיר האבן זיך זייער נוט נעװיירט און ראכנדיק און װיצלענדיק זיך האבן מיר פארט באדירט עטרעכע ערנםטע פראג;. םיר זענען ארויך אויד םאראר אן עטיק און םען האט אנגעהויבן אױסצװוײזן, אז די באנריפן זענען עראםט־׳ט, און אז נייטט נאר אין יעדער םרינה, אז נישט נאר כ״ יעדער ראםע פ״כטייט םען דעם ענן אנדער׳ט, נאר אפירו אין יעדער ׳עטאט. אנסקי האט נענוסען דאס װארט און בכדי אונז צו אירוסט־ רירן די זאך, האט ער אונז דערצײאט א םעשה, װי םיאיז אםאר געקוםען צו אים קײן פאריז א הויכער נ־יםטרעבער פון טיבעט. א ראםא — די נגיגה אײפן רעצטן פתה — םיט א םיעםיע, ײאס האט נערעדט נ־שט שרעכט רוםי׳ע. זײ האבן םיטנעבראכט א ברױו פון א גוטן באקאנט;, ײאם .האט נעבעטן אנכק־;, אז ער ואא װערן זײער אפוטרופוס און זאא זײ װײזן פאריז. נעקוםען זענען זײ םכאוםרשט אײנקויפן פאר׳ע״דענע זאבן פאר ז״ערע נאטם הײזער ל.ולטדר־א1צר1ת 9 ר # 3. ם א י ר בעליעביע,//?7אד־שע אובזערע לובסט־אדז ראפפאפארט, 1018) נעהאט רדײ פנקסיס, אויך פאר׳צײדענע אקטן פונס אםאאיקן ר״כן קהירה־א־בױו, פ־װו־רענ־עס פון די יעטאט- פ־־ציס, ם״עקאװסקיס אזיט סייז לז־טן •. ה סיאיז דארטן אויך דא א פאיסעטענער סידור געיעריבן אין יאר 1704• 70) אין סאנדאםיעזיע (צוזס־ח האב איך נישט נעפונען ק־ין יעום אקטן, כאט׳צ די קהיאה געהער צו די סאםע עאטסטע אין פויאן, נאך אי1 ד;ו*:נ װערט זי דעיםאנט אין די נענעראא־פריװיאעניעם. װי־זט 70) דאים איז אויך פאיא״ 1) א *עשיםער פנקס פון םיטן 17־טן י. ה. אויך *ארש״דענע באידלוםן, חהובונות, פסקי־דין, *:•וי״ן ז״ — עםרעבע תקנות פון י־דיטן ועד. 2) א בוך םים גבית־עדות פון יאר 1788. 3) א ביה־המדרים־פנקק פון יאי 1812. *װיםן די פיױוייעניעס פון די יסםאםייםע פייצ־ס, די מיםקאײסקיב, איז די עיםםםע פון 1610 יאר און איז נוגע דעי האנדי־פרייהיים פון יידן און קייסםן אין געוויינדעסע םעג און אין יאריד־םעג. איך האב קאפיעס פון אם־די אקםן. (םוי) אין קוזםיר בײ דער װייםר האב איך נעזען ב״ס דארטיקן רב זיאבערםינין אין יאר 1917 א פארםעטענעס סידור אין קװארטא פון 18־טן י. ה. אירומינירט און םיט פעדער-צ״כנוננען (א םרך אויף דער שטוצ, הםן אויך דער תאיה). די צײכנוננען זענען גאר ישװאכע. אין סוף םידור איז פאראן א תפיילה אויף די קרבנות פון יטנת ת״ח (יםי-כםיערנ־צקי) און אויף אנדערע קדו׳שיס ביז צוס ערירת־דספון פויזן א'! 1736 סס) אין פינטעעװ האט דער דארטיקער רב (הרב 69) ווי מיהאם סיר דערגיידם, האם זיך דעצםנם פאיאינםערעסירם מים דעם דאזיקן םידור װאגדאוו וואוועדבערג פון װאריםע, וועלסער האם אים נעגעבן אפצופרעםן און א״נצובינדן. װעגן די פויזנער קובנװז פון 1736 יאר זע באלאבאן: היםםאײםע םםודיעם, ײאיםע, 1927, ז. 130— 141 (פויליים). איך האב אויך אן אל מלא רחמיפ פון דעי יגול אין גאלין, ביי דער װארםא.