Literarishe bleter · 1929-11-15 · 46 (15.11.1929) · p. Seite 904

זררכ 904?רם2ר$ררשס 3?סםזזר :זם. 46■ (289) פון פעטער אױואנאװיטש שערעמעטיעומס). כיהאב אויך געזוכט די דאזיקע ועד־פראטאקארן אין יאראםלאװ און אין אנדערע יטטעט, אבער אוניזיםט, םיאיז נישטא פון זײ קײן זבר דערפאד זענען די ועד-פראטאקאאן פון ייטע נעבריבן ככ־עט איננאנצן און דעדצו נאך — אין דרײ קאפיעפ. דער בריםקער און דער נראדנער האכן זיך פאר דער כאהטה נעפונען אין פעטערבורג. רער װיינעד געפינט זיך עד-הױם אין רער םמראשו;-ביב?יאטעק.08) 7יו) נאלאבאן: די ױדענכזטאדכ £אן לונלין. געילין׳ (11(!!, ג )!4—41. 8י)) דעם ננקס פוננ ליצרןי״צן רעד דיאצ ארויסגעגענן עולהצענדיק יסנלעון דוננאװ אין צ״ררײ אריסגאנעס. דאס עריסכע כאל רוי א צרכאנ צו ״יעװרעיסקאיא סצארינא*', 1918—9י)19 (אויף רוסייב — י. ברבים). דאס אנדערע כאל — אין הענרעי׳סן אריגינאל ארן מיב רריסנידאפםלענער נאאי־נעצרנג, פארלאנ ,,עינותי/ נעיליז. 25*19. די ננקסיס פרן די פרילי׳גע ועדיס האצ כע־ רוא־־סײנלעך פארנ־־ענב נאך אײדעי סיהאב צעלאזב דעס סײס אין יאי־ 1י)17. מחמת מורא?אי א רעגײװנגס־קאנסראל. װי מיקאן ארריסדי־ינגען פרן אקבן פרן די יארן 1739 און 1759 תאב מען תװין דא־ מאיס פאני־יצי״ב פאין רעגירונגס־קאמיסאר נודזידעבן און תידנרנות ארן מ'ד.אב איס ני־דב אגבפרעקב דעס אמתן מצנ. די קאמיסיע צר ליקװידירן, די סײס־הינות פון יאי־ 1795 האב ״בוין ני״דב געהאב קיין ננקסיס, און זיך געמוזב נאנוצן מיב גנית־עדות. (סוך- קונט) אײננעבונדן אין אײן כאנד און ט האט איכ אװעקגעיײגט אין הער יוה'יד-כיכייאטעק.05) פון דעב קה־יה-ארכװו אין אובלין איז נייטט געכקיבן קײן זכר, אפג־כ, אז איץ אװ פא־ברענט נעװארן כעד, דעד יעצטער ־כ־כה א־ן ־. סכאז. טײק פון פנקסים נעפינען זיך א־ן פד־װאטע הענט, אכער קײן הונדערט-היק נ״צט דערפון, ײאכ סיהאט געדאדפט א-כעדייײכן פון אוכאץ. סנס פון •אר (ו8,־1 אן זענען אץ יוכרין ככ־ר פא־געקוטען ד• צוזאטענפא־ן פון ועד-אדכע-דאיעות און טען קאן כטעט זײן ז־כעד אז די ־דאטאקאר-כ־כעד האכן ז־ך נעפונען אץ דע־ קאנצעיאר־ע פץ דעד קה־יה װו זענען ז״ אה-ננעקוטעןנ ־אכ װײ־ט ק״נער;״כט. אפיכ־ זענען זײ פארכיעגט געװארן צו־ זאטען ט־ט דעכ גאגצן ײד״כן ׳כטאט-ט״ר א־ן •אד סר.ס1, —כיטעת די רוכן האכן א״נגענוטען די יצטאט אונטער דער אנפ־רונג ״־)) דע- דאזיקע־ פגקפ ת.ײב= זיך אן פדן כו־ 17־טן י״ה אוז אין אין א קלײבעי בייל איבעי־געד-וקב אין די תרספרת צו גרבעיס ,.אב״בי ־ב:". די :א״ס־ובן פזן דעס ועד א־יע האיעות זעבען ז״עד איבבעדעסאכב. איסעיהויפב דע־ פיבה־געזעץ פון 21יו1 יא־ זע :איאבאן: דעמבעיגעי יידן (פוילי״ב), יעמיעיג *א, ז. י!12—122. עברעבע װײביקע-־איבבערעסאבבע זסדזבוה גיב דער פאריכטאד־ :יז איצב באך בי״בב פאיעפבב־עסב ג 3? ב? 7 £7 ר. ב. ר די קהילות איז די שטאט־דאמן פאדן ײװ״א פאר א װײטער זאך, פאר אן אינסטיטוציע, װאכ איז — פון או־כנ- אוי־ נעניטען — נ״טט פאדבונדן טיט קאנקרעטע, לאקאיע אר- בעט. טען האט נ״כט פרויירט דורך קאנקרעטע טעיעים אויפן ארט צו כאכריד־קן ד• נויטײענדיקײט פון עקז־סטענץ פדן א צענטראקער קורטור-אנשטארט פאר ד• כאזונדערע שטעט און שטעטרעך. דװקא / אטות פון יעטעטר, פון זײנע פאד- יארע יזרז די ♦♦•י**, ערפארנ פון דער עדיעטעד ארטװערטרע- ײװ״א, דער רו־כם אין דער פרעםע פדן נאר דעד גרע־ זענען אװכנענוצט נעװאדן ארע ארכעטכ■ דע־ קאיאםארע יער קאנפעדענץ פ ו דאככ כאד אדויכג״ענדיק א־נטערעס־רוננע;. א•; צוזאטענהאננ דעדטיט זענען זײעד וױכט־ק ד• כאשרוםן פ-ן דעד קאנפערענץ, כפדט פון א־ר היסםאר״כער פעקציע, װערכע ־עקאטענדירט צו ר״גן טעד אבט אױץ ד• ארנעטן אװפן ארט א•; דע־ פויאישער געזערשאפט װערט נעפ*רט א כרײטע פראפאנאנדע פאד רעניאנאריזכ, דורך כיעדרײ אופניכ יאטיט טען זיך צו אנט- װיקרען ײ פראװינץ ס״ דודכן אויפיעטערן דאיט העכערע אנ- יעטארט;, דורך אויםשטעאוננע;, טוזײען א. א' װ. די קאטונאי- אניכטארטן יעפירן אין דער דאזיקעד ארכעט א נדו׳סע רארע. ז״ אונטעריטטיצן טימ הויכע גערט-ככוטען די װיםניעאפטרעכע אוים- :אבעס טיט א ראקארן אדער רעניאנאריסט״ען כאראקטער, זײ סוב- כידירן די פאריעונגען אייעד דער נעיעיבטע פון ז״עד יעטאט און כיייה, איכער דער װירטיטאפטרעכעד ראגע. כטאט־כטיק, פאלקראד א. א װ. װאריעע באיעטיטט נרויסע פאנדן פארן ארנאן פון די װאריעעװער ד,'כטאריר,ער ״פזיעענראנד היסטאריטשני״, ײילנע םוב- כידירט דאפ ״אטענעוכ״, ראדז ניט ארויפ דעכ ״ראטיעניק ט־אכטא ראדז•״. דאס זעריע קראקע, יפױז;, טארן א א װ. — יעטערט זיך א פראנע. כארװאכ זאר די ײד״עע באפעיקערוננ, דץ װאכ איז אזוי ־כטאדק כאיאםטעט טיט דעם ׳עטײערן-יאך פאר די קאטונארע אנ- יכטארט;, פארוואם זאא זי רכי-הפחות טײאװײז ני״-־ט נעניסן פון די דאזיקע פאנדךי די ײדי׳טע וױסניגואפט אױ צו־יוננ, די ״עובים צו-קיײן — אז טיר זארן זיך קענען דעררויבן אוי־ ארוסנעין צײט- יכריפט;, נעװידטעט דעד נע׳כיכטע פון די יאװנדערע גענכט;, דערי- כער טוזן אונזערע יעטאט- און קה־רה-ראטטעיער אוטעטום ארוים- רוקן די פאדערונג פון פוככידיעם פאר טאנא- ג ר א פ י ע כ א י י ע ר ד ע ר ג ע ׳׳-׳ יכ טע פוךיי ב א װ נ ד ע ר ע ג ע נ נ ט ן א ד ע ד ׳ע ט ע ט. טיט דעכ ענדיקן זיך אכער נישט די פליכטן פון אונזערע דעטאקראט״ע-פרארעטא- ר״כע ראטטענער פאר דער װיסנשאפט. װי^ םען האבן םאנאנרא- טעגרעכק״ט;, צ• אװ א״י ארע געכיטן געטון געװא־ן דאכ, װאכ כיפאדראננט דער ג־טעד נאטען פון א־נכטיטוט. רױט ט״ז טײנוננ דאכן ט־ד צ• װײנ־ק אכט נער״גט אויי די קה־רות אץ ׳כטאט-־אטן. רװטן כא־־יט אײפן צװאטענכא־ תאבן װך ברוװ א צװ״ צענד- ריק טאכ־כטי־אטן כאיעטײעדט יטובות דעכ ײײ״א. — צאר כוכ- בידיעכ טצד ד• קהירות אװ נאך קיענער •עטעיט װך טאקע א פיאגע, װו זענען ד• א־כעריקע הונדעדטער טאניפט־אטן. אץ װע- טעגכ קאכעכ כיפריהן אי״ן אזװפיי ׳״טײעדן פץ דער ״ד״כע־ כאכעיקערוננ, און װו זענען די הונדערטעד ײד״כע קה־רות? סיכות, ױאכ האכז דע׳־צ• נידכ געװען זענען פא־אן א פך.די װייטיקסטע דאכ א־ז דע־ קרער־קאר-קאנבעדװאטװועד כאי־אקטעד פון ײד״צע קה•- רות. א״ך ד• טאנ־כטראטן און ׳עטאטראטן זענען אץ ז״ער גרעםטער טערהײט כאהעריכט דודך ערעטענטן, װערכע כאצ־ען װך טיט כ־טור צו ד• ניײטן און יאדערפנ״כן פון ד• הארפא־כנע טאסן. בפדט װען דאכ זענען די :אציאנארע ט־נדערהײט;. איעד אפ־רו כײ דעכ א־צט־קן צװאטענ׳כטער פון די ־כטאטדאטן און קה־רות זענען ד• כװ-א־צטיקע דנר״בוננען נ״כט כאפרידיקנדיק. קאטונאלע יואכ געניסן פון ו א־״-־ו די צאי כ־־יעכ אױ א כך גדעכער א״דער די צאר ׳כטאטראטן, װעלכע כוכ- ־•דירן דעכ ײװ״א. דע־כ״ טאי טען נ״כט פאדנעכ;. אז צ ״כ א־ אניכטארטן טרעטן אץ דער רוכ אי־װכ ארכ אניכטאיטן פון דער —״״נע־ א׳־כעטער״-יאפט. פאדאן נאך אנדערע, נ״י-יט-װ״ניקע׳־ װיכטיקע ככות דעד ײװ״א האט ז״ער װ״ניק נעטון אוי־ א־גאניװרן ד־ כ־טפאי״עכ. װאכ זעגען פאי־אן כײ ד• טי״זגטער און צענדר־קעד טויזנטעד פ־״נט פ־ן א־נכטיטוט, טען האט קנאפ־װאכ געטון, בד• צו אי־נא- נװ־רן אוטעטוכ ״פר״נט פון ײװ״א״, טען האט נ״כט נעיכאפן קײן אץ די כראנן װעגן כי• איגאנװירטע פאזע פאד ד• פאו ״-•טאטראטן און קהירות. אי־ן נאך א םיכה טיר האכן כיז ה״נט פארראננט פובפידיעס