Literarishe bleter · 1929-11-15 · 46 (15.11.1929) · p. Seite 899

זײס 899 0'סזזר^ר'שס ב?סססר נזס. 46 (289) י ־ש ד א? ר א ב $ ן /? $ ד ז א ו צ ד ד ע י לאגע און בייטאנ זענען ט־ר ארע נעײען ציזאמען טיט א לערער■;. אן עאטערע פרוי מיט א װײך, פרײנטלעך, דיטלײדיי! פניב נעפרײוט האבן נייר איצט, װען רי די־טיפן זענען אריין אין דעד ־טטאט, צואויפן צו די פענסטער און אנקוהן ד■ ארײנטארישירנ- דיקע זעלנער די אעדערין האט אבער א נעיבי״ נעטון: — ק־נדער גײט אװעק פון רי םענסטעח סקען געיטען א; אוטגליק! דיר האבן נעםאלנט, זיך צוריקנעצו־נז אין פונדערײײטנס זיך א־־ננעהערט אין די זעלנערײעע טר־ט. א־ן קי*אפ; פון די האר- טאטן, פורן און פאנצער-אויטאטאבילן. טיר זענען נעזעסן אוטגעדולריקע אוײ־ ר־ ׳טול-בענק א■; ארע װאלטן ט־ר גערן ארױסגע״פפרונגעז פון ד■ פענסטער אב■ צו זע; די חיילות. די אײנצ־קע פון ארע, װאם האט ױך כטעט נארנ״עט אינטע- רעםירט ט־ט דעס אלעס, װאס גײט פאר אי; דרװסן, א־ז געװען א קלײ;, בלאס טײדעלע טיט טיפע. נרויםע טרויעריקע אװגן אר; צװ״ יטװארצע נלאט-פארקעטטע צעפלעך האר ז• האט געה״סן גאלרעלע און זי האט נעקענט אלט זײן א יאר עלז-צװער.■'. איך װײם נייטט, ײי אזוי עם א־ז געישען: טיר זעגען געװארן נאענט, גוטע פר״נט — קוס אראפ אויפז הוי־. אין נארטן, נאלדעלע, — האב א־ך אײנטאר נעזאגט צו א־ר דער נארטן אױ באיסטאנען פון צײײ, דדײ ראדע, יסװינד- װבטיקע קאיסטאן-בײטער טיט ישיטערע, אויסנעקראכענע צװ״נן און עטלעכע בענק. טיר ר׳אבן זיך נעזעצט. גאל-עלע האט װי ־סטענדיק פארטראכט און טדויעריק נעיטײינן און נעקוקט אין דער וו״טקייט רער טרויער װאס האט ארויסנעבליקט פון אירע ביר-ברוינע אוינ;, קלארע. ײי קװאלװאסער, האט טיר עפעס אײעקנענוטען דעס היבר צו רעי־ז און א־ך בין ־עטוס און ־עטיא נעזעסן אוװ־ דער גר־;- נעפארבטער באנק און לאנג געישײינן, אזוי װי זי. גאלדעלע, טיר ראכט זיך, אז עס האט געטוזט פארבײנײן אפיער א יעעה, װ• טיר זענען נעזעםן און נארנ״פט גערעדט אז א־ך דערטאן טיך ה״נט. אז טיר האבן געקענט אײנזיצ; איײ־ אײן ארט א יטעה או; דערבײ ז״; יבטוס, וװ ה־ פ״ס, קוטט טיר נארדעלע או־ס נאך טארנער א ׳בטעכער־קע־ וװנט האט נעיסאקלט ד■ ב״טע־ און או־ז אונז זענען ארװפגעפאלן נעיע, נאסע בלעטער — דיר איז קאלט, נאלדעלע׳ -- האב א־ך ענדלעך א־בער- געריסן רי ׳שטילקײט, װײל דאם יפײ״נן א•; דעס טונקעלן, פײכטן אװנט האט ט־ך אננעהויבן צו ישרעקן. — נײ!. — דו װײסט, די דײטישן זענען ישוין רא בײ אונז, — האב א־ך װ״טער נערעדט בלויז טיט דער אײנצ־קער כװנה צו טאכ; הייטלעבער — איך װײם, — האט זי נעענטפערט בלויז א װארט — דו האסט יסוין אטאל געזען ד״טיסזץ — די־טיבן האב איך נעזען, אבער נ״בט ק״ן זעלנער ־ דאם, נעדענק איך, א־ז געװען אונזער גאנצע•־ יבטועס א־ן גארט;. די לערערין האט אונז גערופן אז; טיר האכן נעטוזט אדװפ- נײן אין דער יבול. טען האט רערלאנגט אװנט-עסן און ט־ר זענען נלײך דעי־נאך גענאננען יבלאפן. צוטארגנס איז יבוין נאלדעלע אלײ; צוגעקזטע; צו טיר און טיך אי־אפנערופן אין נארטן. װאם-אטאל וענען טיר געװארן טער נענטער חבר״בער טיר האבן זיך יבוין כטעט נ־יבט געקענט כאנײן א״נער אן אנדערן. זי האט טיר פאריכט דאם אנטועבץ. נעצירעװעט ד■ זאק;. זי האט אויםנעצײכנט געיבטריקט, נענײט ט־ט א פ־ננערהוט, ײי א רער- װאקסענע;. איך האב ט־ך אדויסנעקרינן אויפ דער גאס און נע- ברעגנט חלה, קיכלעך, צוקערלעך. געלט האב איך געהאט, ד• טאטע ארוס םיר פארטאגס האט ז־ך אננעהויבן דער ארײנטאריב פון ד״טיבן טיליטער אין דער יבטאט. כטעט ביז ט־טאנ-צײט האבן נע- צוינן איבער די גאםן טחנות זעלנער טיט געלע, פארמאטערטע, אפ- געטאגערטע פנ־ביער פון ׳בלאפלאװק״ט און טיט צײכנם פון בלאטע און לײם אויך די יבינעלן, העלטען און טורניםטערם; אן אויפהער האבן געקלאפט איבער די ברוק-יבט״נער די רעדער פון די הארטאטן, נעפאנצערטע אויטאטאבילן און טאנקעס, װאם האבן אויסגעזען וװ ריזיקע ײילדע חױת טיט עלעקטרײבע אוינן אין פראנט; עם האבן נעטראסקעט אײזערנע פעלד-קיכן, ׳שװערע פראװ־אנט-װעננס, סא- פיארן-ריםארעס טיט ׳בטעכל-דראט-םלעכטערס; טאיבינען איײסצו- גלײכן יבאסעע;, ׳בפ־טאל-פורן טיט לײװנטענע בוידן טיט רויטע קרײצן; טעכאנ״בע באק-אוױונם אוייז רעדער; בריק-װארפער טיט צענדליקער אראפהענגנדיקע קײטן און נראבע ׳בטאלענע *בטאנגען; עס האבן טיט נאוה דורכגע׳בניטן די יבטאט אולאנער א."•' הויך- װוקסיקע פערד טיט יבארפע פיקעס, אויף ײעלכע רי ׳בװארץ-ײײסע פעגדלעך האבן נעפלאטערט א־ן ײינט; טאטאציקליסטן טיט יבװאר- צע, בלי׳בטיבנדיקע פיקלהויבנס, אין לעדערנע קורטקעס טיט טעלע- פאן-נעצן; זעלנער-יבטאפעטן אויף ראײערן טיט קורצע טויזער-ביקםן אויף די פל"צעס; דערנאך האבן זיך אויף קרעבצנדיקע פויער־יבע פורלעך געיבלעפט פא־װונדעטע, װאם זענען נעײען אײננעה־לט טיט יבװערע, נ״בט-דורכנעצנד־קע פלעדן; זײ זענען נעלענן או־סנעצויגן אװף יבטרוי, װי אוי־ נעלעגערם, און ב״ א םך האבן פון באנדא- זיב־רטע קעפ ארװסגעקוקט אין א פארנליײערטן ײ״טאג טו־ט-בלײ- בע פניטער צוס םוף פון אוטגעהװער-לאננן צוג זענען גענאנגעז גע- פאנגענע רום״בע סאלדאטן, נעבן די זעלנער זענען נאכגעלאפן ױנג- לעך, װאס האבן פארקויפט פאפיראסן און זאפאלקעם.—א נעב־אז- נערײ פון רערער, פא־קאױעס און פון טיט נענל-באיבלאנענע יבטױול, װאס האב; אפנעהילבט טיט דעס א״נטאניקן זעלנער״בן ריטס. איז זיך צעפלװנ; א•; דער לופט;. אין דער הויך, אין ה־טיי, האט, צוזא- טען טיטן צונ, טיטנעיבפאנט א טחנה אעראפלאנע;, װאס האבן או־ם- נעזע; װי ריזיקע, לעגענךאר״בע פײנח װאס פליען אײעק אי; פרעט־ דע, ײ״טע לענדער. אנטקענן דעס לאננ; צוג זענען אננעקוטען א צע; ענלות, װאס האבן עי״בט א־צט ארװסנעפירט רי טתיס, װעלכע זענען נעיבטארב; דורך דער צײט פון דער באלאנערוננ, װײל דער ב־ת-עלטין האט זיך נעפונען נעבן פייער און טען האט נ״בט נעקענט בי־ענגען צו קבורה טתיס זענען נעײען א סך. בעת די דײטיבע ארטײ האט ארוטנריגנלט די יבטאט, איז אװסנעבראבן א טיפום-טנפה. זי א־ז נעקוטען פין הונ- געראון קעלט אין רער ׳בטאטאיז נייבט געװען װאם צו עםן אוןטיט ײאס צו הײצן. די ׳בפ־טאלן זענען נעװען פול טיט קראנקע. טען האט גענוטען ׳בפײכלערס, באראקן און יבאפעס, און מען האט אין דער יבנעי א־ן נעאײל, געטאכט אויס זײ ׳בפיטאלן. באזונדערם איז ד• טנפה יבטארק נעײען אין דער פאר-יבטאט, װו טיר האבן געוײינט. ראי־ט האט טען נעקענט טרעפן גאנצע הײ- זער, װאם א העלפט פון זײעי־ע אײנװו־נער זענען געלענן אין טיפום- פיבער. רי דאזיקע ה״זעד זענען נעװארן אפנעיבלאםן, אפנעצויטט. טען האט טיט זײ נייבט נעהאט קײן טנע-וטיבא. קײן געיבעפסן םונדערווײטנם האבן די ראזיקע הײזער, פון װעלכע עס א־ז נע- נאננען א יבארפער גערוך פיין רפואות און קאי־באל, אװסגעזען, וױ נרויםע, ריזיקע קאסטנס, װו אלץ אװ פארנליײערט, אויסגיבטארב;. די קינדער פון אונזער נעננט האט טען צונענוטען פון זײערע הײטען און זײ באזעצט אין לאקאל פון דער פאלקס-יבוי דארט האבן זײ זיך נעזאלט נעפונען ביז די עפ־דעטיע ײעט אויםהער;. איך בין דעטאלט אלט נעײען על■־ יאר און איך בין אויך אר״ננענוטע; נעװאר; אין דער יבוי ײאס איז באיבטאנען פון פינף נרויסע ציטערן אויף א װײניק-באלעבטער נאס. אין דרײ צ־םערן האבן זיך נעפונען טײדיעך און אין די איבער־קע די ױנג- לעך. בײנאכט זענען טיר נעיבלאפן אויף ׳בטרװ-זעק אויף דער פאר-