Literarishe bleter · 1929-11-15 · 46 (15.11.1929) · p. Seite 898

?•ביזד־ןדיזגזנ ב?סססר 2(0. 46 (289) זײם 891 א נ י ד ע ד ו נ ג די זבלבסכהסרשסרישפ גכהח פון סזסה?'םתאקא{() איך רעד :יזזצ װעגן יײזודידיק*יצ. איך רעד דועגן דער שאקטײ ־פעי לאגע. איך װעל אויפמײדן אלץ, װאב האט מיך פעיזענלעך אנגערירם און יאלײדיקט. איך ווער אפערירן מימ ירײמעיע פאקמן׳ װ*פ באװײזן״ אז דא איז נייטט י!ײן פדאנע פיז אידעאלאניע, גי״צ ק״ן פראגע פון פאליטײפע איבעיצײגונגען, פון ליםעי־אי־ייפע גע־פמאקן, דא האבן מיר צו מון מימ הפױניפ פון א פעיזאן, װא געפינמ זיך אויף אן איבעמ, װו עי־ *דאפצ אפט איבעי־יקע •צװעריקייטן. איך דערמאן אלעמען אזא פאקט. אזעיבע אידע>ויאגײד־אויפגעהאלמענע *דרײבער, װי ב. ארידאנפקי און ה*יב גילדין. זענען א *דמיק צײמ ממיד געױדפנו געװאין און האבן גע-עדד מימ *דנאה װעגן איפ, װעגן מ־דה לימװאקאװן. איך האב זיך בא־ קענפ מיד ב א־ידאנפקין נאך אין יאי ווח!1 און *דוין דעמאלט האב איך געפונען פא- נוימיק זיך מיף אינמעיעפירן מיפ זײן בעלעטריפמײדעי א־בעד דע־ פאקפ, װאפ דעי־ מענמ־ד האט א רעװאלוציאנע-ע פאיגאנגנ־ הײמ, װאפ זײן פעמאטיק איז רעװאיוציאנער האמ מיר גע־דמויפן אים צו העיפן און ־דעצן זײן אי־בעמ מימ װאפ נאי מעגלעך איז. אויך ־דפעפע- האב איך פיל מא- געהעיט פון אזעלבע ה״ה, אז ליטוואקאוו באציצ זיך מיט גאװה פון א הויבן פפעץ צו זײעד א־בעט. אז איך האב אפגעדרוקט ד־ עיי־־ע ביגלעד ..װידערװוקס״ (אניד פעןערפ ,.•־פענעי״). ד׳יזט מיך י־יטװאקאװ באגעגנט מיט א ביטול־־דמײבעלע: ״װאפ גײט איר אזוי א־־ום, איר האט אפגעדי־וקט 10 ביביעך׳.' איך האב איט געענטפע־ט: ״איי האט דאפ אויך נײדט אפגעטוןי,. פון אלע צוזאגן ־דאפן א ז*דו-נאל, װאפ ליטװאקאװ האט געמאבט עפנט־עך מיט פאי־זאמלונגען, איז גאינײדט אױיפ, און דאפ האט נאר טאר־ מאזײט די אי־בעט. ז איך הא-ט. אז ליטװאקאװפ מעטאד ק*ן נײדט זיין ־דעפע-ײד (איצט אין צ״ט פון אויפטוי) אלט אנפירנדיקעי מעטאד אין ייטעיאטוי־קריטיק, ליטװאקא-ו קאן נאי אני״צן, עי קאן ניי־ט יערנען. אויז די יטפאלטן פון ״עמעפי' הויבט סען איפ אן נאבמאבן אין זין פון באנוצן ..•דאלפע װעיטע-' (ב-אנ־דטײן), און דאב ירענגט אויך קײן *דופ נוצן ני־דט. ער אליין איז דעיגאנגען צו אזא זעלבפטדעמאבקיױנג, װאפ באװײזט, וואפ פא- אן א-בעט ע- פי-ט בנוגע דע- *דײנע- ליטעראטור. אין ארטיקל װעגן *ד. גא-דאן -ע-צײלט א רעדאקטאר פון אן אפי־ ציעין א-גאן א מיטגליד... און אזוי װײטער פא-גנדיקפ: א ג-אפאמאן האט איפ געבראבט גראפאמאנײדע לידער. האט *•ר זיי אפיעװא-פן, א:עי צװײדן די ־דמאבטעפ באמערקט דאפ ־דא-פע קריטי*דע אויג א לידל. װאפ ווי- באפאט־דקענען״ האפ־דטײנען. קװיטקאן און מאי־ קי־דן. און דא, איז זיך מודה דע- -עדאקטאי, האט ער געע־רהט עס איבער- איבעטן, עפ אויפבעבערן דאפ ביפי גראפאמאניע. ״בדי אױ־פױפן א דיפ־ ק־פ־ע װעגן ליטעי־אי־ײדע דורוה״ (ליטוואקאוופ װערטער). וואפ איז דאפ און װאב פאי א נאמען קאן מען דעפ געבן? אויבמען דא-ף *דטעלן אזא פ~אגע, דא-? מען אנקומען צו גראפאמ־יינען? פיאיז א ידאנדע -עדן װעגן דעפ, אבע- פיאיז דאך א פאקט פיאיז געדרוקט אין ״עמעפ״. װו זידע קאן זיין אפידײ צו ליטעראטור, צו ״אנפירונג,,. א ױ:*.ע- ־ד-ייבער װײנערמאן װענדט זיך צו בייר עטלעבע מא- א־ן בעט מיך איפ אנ׳טרייבן עטלעבע ווערטעי צו זיין ביבע-ע לידער. װאפ יעדע-ע פון זיי איז מײ באקאנט. איז דו-בגעקוקט, דורבגעלײענט, איך ביז בו־ג־בל־בװע מפביפ, ־ד-ײב אן עטלעבע װערטער, קומט ליטװאקאוו קײן אדעב, .,דערזעט עה״ און פאױוערט .. וואב איז דאפ? אזוי קעמפט מען מיט װירקונג? אזוי *דאפט מען אפ־דיי פא- ליטא-בעט, אזוי לערנט מען די יוגנט זיד ע-נפט באציען צו אײ א־בעט. זיד פאיפולקומען. ני״דט זײן קײן באיטו-דטיקעפ, קײן *דסײערב קײן גראפאמאנען. אזוי טון הײבט דע-ציען קנעבטז בײ דע- ױגנט קאן זיך אײנװא-צ-ען א מ״נונו״ אז מי- האבן :י־דט קײן געזעי־דאפטלעבע אנפיױנג, :אי ״אונטעיפ פ״די־ בײעװפ״ פין ליטעױיטיר וואפ באקומט זיך אין רעזולטאט? קװיטקא, װאפ ליטװאקאװ האט איפ פ-אקיאמײט איפ נפ, איפ אויפדױק פון דע- ײדײדעי האיעפא־דנעי מאפע, •דיײבט װעגן איפ ״•דטינק־פויגי״ א א. װ אין -עזו-טאט הא־ן מײ דעינידע-ונג און דער־ נידערונג. לו ע ג ן ד ע ד (הכגן דעי דיבטע- דוד האפידטײן האט אויש א צירקולאר־אופן צע־דיקט צו א ריי פאיאנטװא-ט-עבע טוע- אין ראטנפאיבאנד זײנפ אן א-טיקל, באגלײט סיט פאיגנדיקן ב-ױול: ״געע-טע- הי.... איך *דיק אײך מײן א-טיק-, װאפ קאן :ײדט געדױקט װע-ן א־צט, בעה מיר טיאגן א-ויפ פ־־אטעפטן קעגן מע־דה־קװיטקא. אין דעפ האט מיך איבעיצײגט דע- -עדאקטא- פון באיקאװע- ״־דטעין״, דע- ה יעװיטאן. איך װיל אבער. אז מײן מײנונג זאי דעיגײן צו פאיאנטװאיט-עבע הבריפ און פײ־ עי פאי איץ צופ .הי ליטװאקאװ איײן, דעײבעי *דיק איך אײך דעב א־טיקי. אין אי־נעפ פון די יעצטע :־מע־ן פון מאפקװעי ״עמעפ' איז אט דעי איטיקי געביאבט מיט אן אויבפײיעבן ענטפער פון מ איט־דולעי א*ן מיט א ־אי באמעיקונגען פון מ. ליטװאקאװ. דעי ענטפעי פין מ. איט־טודעי ה״פט ..פון יעניניבטי־דעי אנפײונג װעלן מײ זיך :ײדט אפזאגןי״. ע- גײיפט ־דטאיק אן ד. האפ־ ־דט״נען און נא-דיצט ײטװאקאװן. עי ענײקט דעפ איטיקל: ״מי- סוזן אבע- מה-ה זײן די האפ־דטי־נפ: לײגט זיך ני־דט קײן פויגע-עך אין -וזעב נײדט אזא איז אונזעי קאמוניפ־ טײדע אנפירונג, װי אײ װאיט זי װעלן זעען. :עמט ני־דט אן קײן פאיקײפ-ונגען פאי אונזע- ױניע און דעי אמהעי אנפיױנג מיט דע- באװעטי־דע- ליטעיאטוי. מײ באקעמפן און װעלן בא־ קעמפן יעדן מין קאמאנדעװען מיט דע־ ײטע-אטו-. מײ זאגן זיך אבעי ני־דט א= פון לעגיניפטי-דע- אכפיױנג. מי- פירן אן אנגע־ ־דטיענגטן קיאפן־קאמף פא- אויפװא-צ-ען דעפ קאפיטאײזפ, און דעײבעי כוזן מי- און װעלן פאיפי-פאבן אונזע- אויפמעיקזאמ־ קײט און ויאבזאמקײט אין קאב״־ קעגן יעדן פידװ צו *דיעפן אונז אין ק-ײנבײגעי-עבן זומפ מי- זאגן זי־ ני־דט אפ פון קעמפן קאמ? פא-דטא-קן״. דדד האפ־דטײנב איטיקױ ״מי- האבן ידוין פאױ-טײ-ט קװיטקאב אױיבט-עטונג (איך יעד װעגן די ידאױידן. מיט דעפ בוך האב איך זײ :א־ נ־־דט באקענטי. איך האב עפ געטון אינ״נעפ מיט א-ע הבײפ, װ״י איך בין קעגן דעינידע־ ױכג פון ייטעיאטו-, קעגן דע-נ-דעױנג פון מענט־דן. קעגן ני־דט דע- ־דאצן דאפ פאזיטױוע אין אינזער -עבן. אין מ״ן װא-ט, װאב איז אפגעדױקט אין אונזע-ע צ־יטונגעז (אין ״עמעפ״ מיט דעב זעלבן ־דײפט, װי די יעזאױציעב פון צ' ק) פעיט דע- הוך פין מײן אױיפטײט אוײ= דע־ פא-זאמלונג פון •ד-י־בעי און איך װי- עפ איצט אויפבעבע-ן איך הא-ב. אז סיי זענען צו װײט פא-גאנגען אין אפ־דאפן דעפ אפ־דײ פאי ײטעיאטוי, פא- דעפ *דיײבע-. אלפ ט-עגע- פון קויטוי מײ לעבן אין א צײט פון אויפבוי, מיר דא-פן ידפא-ן אונזערע בוהוה. מײ דא-פן אויבמײדן א-ע איבעײקע רײבונגען, מיר דא-פן באזײטיקז א-ץ׳ װאכ ־דטע-ט אונזעי א־בעט, מיר דא-פן פא-פו-קומען די אלבעט, און דא פאדעיט זיך אן אנ־דטיענגונג פ,־ן א-ע קלעפטן׳ א גי־טע צופאפונג פון די ק-עפטן. יעדעיע- דאי־ע זיין א־יכ זײן א-ט, יעדעי־עי־ ךאיז -.ן ױ אר־ ב<ט, װי ער איז •צעפערייט, װו ע- בלענגט נוצן. פיי: :י װא: - זא: אז א ׳ג פא: צו א ־אקאװ; —דאצ; א־נז־ אונז־;ג און צו א דערוגג. ד. ה^פשטײן