Literarishe bleter · 1929-11-15 · 46 (15.11.1929) · p. Seite 896

?יערזד־אדי^ע ב?סססר 012. 46 '289) ן״ג 896 האט דען נעחוזקט פון ״הפון־לעון״ (אלטער נאדן פון פאע־ םי־טע •צפראך), און דאם םארק האט זיך געװארנן אין ארעטיןײט. נעקוםען די ארבעטער־באװענוננ,נעװעיוט און נערופן אין ״הײון־ר־םון״. נעדופן צו א בעסער טאטעריעאן אעבן און נויט דעם אויך נעבראכט צו דער דערהױבוננ און דערטונטערוננ צו אן א״גן נאציאנאא אעבן. זענען נעקוטען נײע צײטן, און האבן נעבראכט צום רודער אנדערע טענט׳טן, נעקוטענע יצוין פון אונטן, פ;ן פאאק. זײ האט טען נערופן ״הביון־׳טרײערם״... האבן זיך די אאנערן ׳םארפער צעטײאט. די פאדערוננען — העפט־קעד נעװאר;. און אזוי אדום נעבדאכט צו דער איצטיקער ראגע: נ־־םטא טער קײן אויבעריםטער יםיבט, װאפ הער׳םט און בא- פעאט און אונטן די נרו־פע בר״טע טאס;, נאר נא״כע קעטפנדיקע צדד־ם. און ד• אעצטע יארן טרעט דער אױבערשטער יםיכט כפדר אפ. דעד פאעטייצער געאערנטער און איטעראמור־קריטיקער װער־ טעאע;, (טחבר אויך פון ״דער װאנדערנדיקער ייד״ן װענן דעם בוך אן אנדערים טאאן. אויך אײנער פון עאטערן דור, דערצײאטי: ״אונזער רו־י צו אן א״נן אעבן האט טען טיט פרײד אויפנע־ נוטע;. פאא־טיים האט זיך דאס אננעהויבן נרופירן ארום דער ארבע־ טעד-פאדט״. דער אײנציקער פאאיטייםער כח, װאם איז נעװעזן טיט אונז, און טיר זענען דאך פון פאאק, טיר קוטען דאך פון פראםטן הטון... טיר האבן אבער פארטריבן די אםימיאאנטן — די נעפער־ אעכסטע יםונאים פון אײראפעיזאציע — און טיר נײען אונזער װענ. טיר אײדן :אך נענוג פון אוטװיפנק״ט. הונדערטער יארן האט טען נעהאאטן אין פינםטערניש און פאריצט״נערנע דאנטע;. דאם אאזט זיך ני׳צט אזוי יםנעא הייאן. און אונזער באװענוננ איז נאך אזוי ױננ. אונזער פאאקס־אינטעאינענ׳ן זענען נאך ם־רוב אויטאדידאקטן. דאפ איז א טעאה, װאס װערט טיט דער צײט א חסרו;. טיר האבן נאך;רויפע טאם;, װאם ־עטײען װײט פון אונז. קענען נאך אינגאנצן ני־םט אונזער אינ^עראטור קײן יםום בוך איז נאך בכאא ני׳עי׳ אין זײער האנט און מיקען נאך אאץ זאנ;, אז טיר האבן ״א ר״כע אי־ טעדאטור און איעטע אעזער״. אונזערע טארננד־קע אעזער זענען נאך ארעם, טאטעריעא און נײםטיק. אונזער איטעראטור איז פיא װ״טער פארויפנעאאפן.טיר האבן יםוין א נעקאיבענע פעםטע ארט״ ד• דאזיקע אי־ט״ איז נאך ני־טט גענונ יםטארק און נרו־פ, אז זי זאא אונז איננאנצן םאפרידיקן, ז־ א־ז אבער ־םוין גענוג יםטאדק ני־םט צו דעראאזן אונז אוטצוברעננען״ן און אוטברעננען איז טאקע ׳םוין ׳םװער די דאזיקע ריזן־נעײ פון פאעטי־םע פאאקם־׳םואן, פון ריזיקע נרויםע קואטור־אינםטיטו־ ציעם, פון א הויך־קינםטאעריים טעאטער-װעזן, פון א ר״ך-אנט- װיקאטער װיםנ־םאפטאעכער איטעראטור און ארום דעם אאעם — אן ארט״, װאם איז נרײט טיט אאעם צו שיצן דער נראער קאפ פון סז־יאריקן בוא־םע האט טאקע נעאויכמן אוי־י זײן ױבא־ױם־טוב. און םיאיז אים טט־ם ־םװער נע- װעזן צו רעדן... ײװאן^ דעדאקצ-ע: 'מ. בארײשא׳ ה• לי װיה׳ א־־1• שאפיר$, זם נעטען אנטייא ד־ בעםטע ײד־׳םע בעאעטריסטן און פובאיציםטן פון אטעריקע. א״ב איד װירט האבן א ריכטיקע פאריםטעאוננ פון דעם קואטור־קאט־ אין אטעריקע, אויב איר װיאמ הנאה האבן פון די בעפטע ׳םאפוננען אין יידײם, דארפט איר אעזן ד' ״י י א ך״. פרייז פון יעדן נוטעד ז ניאדן. סם גרא׳םן. די נוטערן 1, <• זענען ׳םוין דא אין פאדקויר. 2-3 1>1׳װש31א ,3ז*\523־ו3^\ ,"ז6ו1ס׳(8״ .ב11{6ק5 .13.196 .0 .>1 .ק פארלאג ש. נא־׳דפזיב. װארשע. א. בעקערמאן דאסטאיעװסלןי זײ; לעבן אוז שאפן ד סרײז 7.50 טאםט א־ם ד,יכ־= פאט־איאר־אינטים טיט זיינע העאד;. אויך בואיםע איז טיםט״ם-דעאיניעז און פאכאפט טיט זײנע אװנט־פאנאכטיקע פאאקם-טע־םײת, נע־םעפט פון רייכן פאעט״ם-פארקאאריםטי־םן ק״אא. בוא־םעם טיפן זענען אויך געזונטע פוא־באוטיקע רובענפ־טיפ;, ויאם פרייען זיך אפט װירד־געצנדינער״ם און װאם װערן א•; די ־םויעיע פא־נאכטן װ• קא״נע ׳םרעקעװדיקע קינדער טיט ברייטע ארעט־ פ־א טיט פ־יטיטױו־קריםטאעכע גוטםק״טן פאר אאע טענט־ם; אין דעד װעאט. ב־איםע דופט טען דא דער פאעט״םעד האטםו;. טעטעררינר פאיאבטעט װאכ פלעכועד. י״עער אנטיפרענר ־ער ״צרעקרעכעי אט ־ י ->•*•••**<••• י••• ״ר** 1(״< * .׳ **״<| 10, , ב־ב״צ, א מ ־*<*ך; פארק, ה=וו ־אב ר״טון פון זײ אזוי : וױגגן בו-;ק זאגנ כרעטעררי; ײא= ב־א־םע האט גע־םריבן. אט װאם איםע ־דערציירער פריערן דער פיר ־ר״ י<ז ״. .ע־ איז אײנער פון ד• ז כוא״אכא;, :אר א יאפאכא;, :זער ב ער איז א* י יעצטיע גם יאד. פיז ד נייטט אירע■ דאנעז. אירע כא נייצט די ״טטאט, װיר ני׳םט קענען װאם דאטען און א״כטזינ־קע פרויען. ער איז דער נעזונטער אין גוט־ געבויטער טאפאםא;־׳. כ־איםע, ווי ארע פאעט״םע ־םר״בער, איז ד־ער פריינט פון ״א־עטען פיאנדערן״, טיט ז־י אעבט ע־ פא־ ז• ־םר״בט ער דאם א־ז ז״ן פאאנדערן. דערפאד איז נארנ״םט אפצו־םאצן װיפיא זיינע װערק האםן גע׳םטויכן און געװעקט בײ די רעזעי אפטיטיזם,רעװאאט און עק־םנותדיקן װירן צו װערן בארעבאטים איבער זיך און ענדע׳־ו די ־םװערע אאגע פון דעם פינפטעדן ארום. דערפא־ טאקע האט עפ די פאעטי־םע בו־ז׳םואזיע אזוי פ־ינט בואיםע. בי־ ד• פ״ערונגען פון בוא־םעס ״ז־טן געבוידן-טאג זענען נע־ האאטן געװאדן א־נטערעםאנטע רעדעם פין עאטערן און ױנ^ן דור פאעטייםע ׳םרײבעראינטערעםאנטע זכרונות װערן דערטאנט און אויך פון דעם בעא־הױבא אא״ן. עפעם האט דאך באיםע נעזעען דאם יםטאדבן פו; דעם פאעט״םן טע׳םה-ביכר פון די;אר פריטיט־װע פארקם־־םי״בער, װאם האבן נעיםאפן דעם אעזער, אויםנעאערנט אים פיםוט צו איעז;, אין די עריםטע צ״טן ב״ם געבוירן פון דער פאעטי־ יםער נ״ער איטעראטוד. בואיםע האט װאם צו דע־צ״אן און דעד־ צ״אט עכ אויז ז״ן ־םט״גע־ די גע־ם־בטע פון דער פר׳עטייםער א־טע־אטור און;אצ־אנא- אע באװענוננ ־םט״נט װײט אדיבער דעם נדר פין א אאקארעי נע־ •םע־עני׳ם. זי איז נ״םט באו־ז כאראקטע־־םט־־ם פ־א־ דעם קרײנעם פיאנרער;. אויך אנדער־ע קא״נ־ע פעי־קע־ װ־עאן זיך דא דערזעיען און געפינען עניעכק״טן פון ז״ער א״ג־ענעם יעבן און קעטפ;. אט טענהט טאקע א באקאנטער פי־עט״ם־ער יםר״בע־ .ני־םט פאד״נזאטט ז־ענ־ען טיר א־־ך אנדערע קא״נע פעא־ קער, ט־ע־יטאריאא־ע װי עקם-טעריטאד־אאע, האבן דורכג־עטאבט, אדער טאכן נאך איצט דורך די ־םװער־ע װיעגן פון א פאאקם־באװע- נונג פאר אי־ג־ענער קואטור און א״גן א־עב;, און װאם איידן ט־ע־ע־ פון אינעדאעכע ־םונאים װי פ.־; פרעטדע. פון א באװ־ענונג, װאם נ״ט פון אונטן און כד־ענגט א״ץ דער אויב־ערפאאך ני־ע, געזונטע. .־אך ני׳םט ד־ע־פאדענע, אפטטאא רוי־בדוטאאע, דערפאר אבער פיא טיט צוזאגנדיקע כהות. װאם הו־בן איי־ אן אפג־ע׳םטאנען פאאקא־ן באה־עפטן עם ט־ט דעד גרויםער טענט־םן-ט־םפהה פאר אונז האט דאם געהײם;: ט־ר װיאן ,־ו־ערן פא־עטער, כדי צ■ װערן א״ראפ״יע־: דערטיט האב; טיר פא־טריבן פון זיך ארע אם־טיראטאד״ם־ע אד־ער אנדער־ע אוטאפ״ם-קאםטאפאריטי׳םע ןאגעבצ;״. װ■ װ״ט ־אם איז אטת, קאן ט־ען זען פון דיעם, װ• עס האבן זיך צ־ע־עפנט א־טזעעװד־קע קװארן פון אאעזײמ;,אוןאטעכטיקערנע- דדאננפון ױננ־עביז איצט באהאאט־ענ־ע כחות ־םטראטט צו דער עפנט־ רעכק״ט. פון אר־ע אד־עט־ע ניעפאעך קוט־ען זײ. דאם דאז־ק־עפאאק, װאס דאט אטאי נרויםע קואטור־אוצרות נע־םאפן, א־ז ג־עאענ; אין קנעכ־ ט״םן דינםט ב״ דער קירכע, װאם האט אזוי טר־י א־בערגענוטען די באפ־עאן פ.־; דער ־םפאני־ם-י־עזואיט״ם־ער העױםאפט. אין ד־עם יאנד האבן גא־עקער נעקאונגען און גערופן ת־םובה טון איב־ער א פאאק פין איבעד אכציק פ־אצעגט אנאיפאבעטן און װאם האט;עאעבט אין אוטבאיםר״כיעכער ארעטקייט. איז געװעזן פון א״ן ז״ט א ־םיטערער ׳םיכט פון אוטד־ם און פון ד־עד אנדעד ז״ט א גרוים-נדאע טיזעראבא־ע טאםע. און ד־ אויפגעזאטאט־ע װערמאעך און פאאקם־אידער פון יע- נער צייט היעדט זיך דער ביטער־ער חוזק און ׳םט־אער פראטעםט קעגן די הער־םער און די רוטדים.