Literarishe bleter · 1929-11-15 · 46 (15.11.1929) · p. Seite 894

?'טער^רי&ס ב?סססר 012. 46 (289) /ייס 694 7 *טריפט אנטוױקרט זיך איז װאקסט כטרר; זי ײאחצירט דר״מט רויט; טאקט פון אונזעד רעארן רעב;. דעד נ״עד ר־ינטצייט־קער רייענעד, ׳עטענדיק פארטו; א־ז ־עװעד; קאט? קאד זיי; ־עטיקר פרויט, האט פיעוט קיין צייט ניינזט א־; קיי; נערורד ני־עט צו ר־יענע; ד■ דיקע ביכער ־ע־אד דיי; צייטן — דאכ א־ז ד־ אקטוערע ראזוננ פד; אונזער צייט. כ־זענען כדעט ־עוי; פאד־עװונר; די נרויבע ב-אר־אנט; ־.־; די פא־נאננענע ־אדהונדעדטעד אנ־עטאט דאטאנען אר; גרויבע רעדצ־י- י־וננע;, א־ז או־פגעקוטע; רי נאװערע. די נרות-ראננע טיטרעז פון אטאר־קע כיכעד או; קאפיטרע;, זענע; פארטרעט; דורך קורצע. רא- קאנ־־עע זאצ;, אפטטאר ירו־ז א־־נצ־קע װערטעד. אניעטאט קאטפרי- צ־דט־; כ־נטאקט ־ע-ר־יכ; זאצכו־ ■־- קורצנעפאכט־ע ט־רעפי־עכע או־כ- דדוק;. ־־ צ־־טונג או; דער ז־עורנאי־ — דאכ זענעז פו; ד־ װ־כט־־קס- טע ט־־רן א־; ב־כריא; פון דער צוקונפט. רו־ט א פאיטרהטהדיקעד כטאט־־כטיק, האכ; יעוי; א*; רער װערט עקז־סט־־רט־ העכעד פופצ־ק טו־זנט ט־אנ-צ־־ט־ננע;. ־עד; ־אר פאר דער טר־טה, זענע; רער׳־עינע; א קא־כז כי־ר־אן ערנםטע ו־עורנאר-א־ט־קרע; א.־ן ביכער — 0ו:1 טו־זנט. א־; אנהו־ב פו; אונזער היינטיקן ־אדהונרעיט זענע; גע- װע; ככך-הכר <־.1 ט־ריאז ז־עורנאר-ארטיקרע; און ברויז וװ טיריא; כ־כער כ־י היינט־ק; טאג ־ע־יניט זיך א־ דער נאנצעד װיסנ־־עאפט- רעכעד נעדאנק אויס־עייסרעך אין די פאר־עיירנסטע װיכנ־עאפטרעכע װיסניעאפטרעכע ב י כ ע ר רעזוטיר; נאר די אי- נאך נעקוטעז צוכ ־ -• --־ו; צ־ ■*1 ־•• 1 — ׳ 1 א־יסדרוק א־; די ־ער־אדי־עע או־כנאבעס. איער - ז־־עורנאר; פו; דעד צוקונפט װער; האב; א נ־אנ־ן אנרער או־סזע;. דער רייענ־עטא־ א■; די טאדערנע ז־עורנאר; װערט יאקירט צופיעייק, אפנעריסן, נייעט־סיםטעטאטייע, רו־ט דעד ־צי־ט פו; ז־־ער נעררוקט װער;. װיכט־יקע פאר; ר־יענעד אדטיקרע; ני־ע; פאררו־ר; א־נס כאאס פון ־אד־ע־ידנעררי־ זאכ;, װאס א־נטערעס־ר; א־ב רהרוטי; נאדני־עט באזונדערס א־ז עכ װיכט־־ק יי־ װ־סנ־עאפט- רעכע צ־־ט־־עריפט;. רי ארע רעג־סטרירן או; א־נהארט-ו״עיטות, נע- בו־ט אויפן אר־-ב־ת-ארדנוננ, ניבן ק־ינטאר ני׳עט קיי; סיסטעטא- טי־ע; א־דעאיאני׳ע; אנװי־זער פו; װיס;. זיי זענע; ני־עט ב־- כורת א־־נצו־ע־ארן ראס אוטאױפהעררעכע ברעטעד; אין די דיקע ז־בורנאר-זאטרוננע;. ראטיר ז־ך אבער פאריעטער; א; אנדער אופ; פו; ז־עורנאי-־אדס. ־עדער ארט־קר זאר רייכט־ קענע; אפגעטײרט װער; פ־; גאנצ; ז־ע־ורנאיו) יעדער נוטער זאר קענען פאנאנדערגעטייקט װער; ארטיקרענװייזצ־) — או; דערנאך זאא טע; קענע; צוזאטענ- ־עטעי; די באזונרערע ארטיקרע; יויט זייער אינהארט,!;) יאזן א; א וי־ט די נ־־עט-א־נטערעםאנמע זאכ; או; צוגעבן די זעיבע טעטא־ טי־עע ארט־קיע; פו; אנדערע זיעורנאי;. טיקע; אוי־ אזא אופ; ־עטענ- דיק אקטואי־זירן און דערנאנצ; ז־עורנאי-זאטרוננע;, פונקט װי דער ביבריאטעקאר דעדנאנצט או; כארייכערט ׳עטערנדיק זיין קארטא- טעקע ןר־עס קארט־ז-קאטאיאג) ט־ט נ״ע קארט־;. טיװעט אזוי-ארוס קאנען אבאנ־ח כאזונדעדע ארטיקיע;, איינציקװייז או; סעריעס נאנ־ צע. װאס װער; עװענטועי דעדיעי־נע;, ביו־ז איבער איי; ספעציע- רער טעטע, װעיכע ט־װעט־ נאר װעי;. און טיר זעע; פארויס דאם ־עאפ; פון א־נטעדנאצ־אנאיע ב־יראס, דורך װערכע ט־װעט קאנען אבאניח ספעציער-טעטאט־יעע אדטיקרע;■ פון איע ז־עורנאי;, ײאס דער־ע־ינע; אי; נאר דער װעיט אזו־-ארוס איז דער ז׳עורנאי איבערנעטענדיק דעס יאני־ע; נעכוי פון פאר־עטיינערט; בוך, ׳עטענדיק אנטװיקרוננ-פעיק או; איז װ־רקרעך א פ־אדוקט פו; בארייכערט־ער קאיעקטױוער גייכטיקער ־עאפוננ, וואס דערטיט קע; ני־עט ־עטאיצירן ראס היינטיקע בוך — א ־ראדוקט פון א״ז־איינציק; טהבר ביו־ז. ־ון עם־עי־אנטא-אי־יגינאל ט. גערענבערנ (הס־־ך ד,ונו.=) יעדן איעיקל אנה״ין דרוקז אויר א ניי 1) דעיצו דאי־ סע ען ־צוין איצע צע־דיקן די אױיפנעיער ־ון וויעניצא־עלענע ז־טוי־ נאלן צו די אויעאין יאזונדערע אידרוקן פון זייעיע אי- ,".) אויך א יאזונדעי אימ ,־ועל איך אוימ־ירלענער אױמרעדן די ־יינצי־ן ־ון אידעאלאני־מעי אידנוננ ןני־ממ לוימן אלך־ייר., ווי סימוען די ענציקלא־עדיעמ און ז־מורנאל־רעגיםמערן). דאז־קער בוכפארס צור־ב ־ראקטי־עע ציר;, װי רט־סא: ב־י זאטרוננע; פ־; נעזעצ;, פא־יכ־־רענע כרר־ס, װאכ טזאר ־סט־ענד־ק קענע; בא־ י־־ועס א־־פזוב;. ב־כרעכװ־־ז ־- ב־סרעכװ״ז א־ז אט ד־ נ־־ע פארב אר־־; א•; איגעט־־נעס געברו־ך די עכטעט־קער צװי־סן די יעצטע דו־טע־ האב; ט־ט נ־ו־כ באדו־ער; צוגעזע; רעס אונטע־גאנג פו; ר־ ארטע ביכפא־טע;, ד־ או־פנעקוטענע באי־באר; האב; נ־ימט פא־- ־מטאנע; או; רגט־• ק־י; הו־מ־ נ־־מט געהאט פא־; עכטעט־־מ; װעי־ט פון די נע־ו־קרטע פאפי־וכ-״טג־רות״ רע־ ני־מט-עיעגאנטע־ ״יא־ ־עיכ״ — ־ע־ נ־־ע־ ט־פ פ־; בוך — א־ל אנערקענט גע־ואד;, האט ז־ך כטאב־י־ז־־ט א־; א־; ט־מך פו; נאנצע פ־פצ; ־א־הונרע־ט;. ב־ז י־־נט ־צו טאנ. א־ז ע־ ר• נע־ו־־ני־עכסטע, אננענוטענכטע אויכדױק- ־א־ס פ־; טענט־מרעב; נעראנק אכער ־מ־•; א־צט װ־א־ציע; א־; אונ- זע־ טא־ע־נע־ קוי־טו־ נ״ע פא־טע; פו; צ־קונפט־ק; בוך רי ־מפי־א־ צ־נגע; פ־נס העכע־; כ־ך-ט־פ זענע; נאך כטעט אוטכאטע־קבאך ז״ װאקכ; אבע־ ט־ט דע־ פ־י־מטענר־קער ז־בערק־־ט א•; נצהו; א־- ביע־ רי ה״נט־קיע אפנ־ער־עבט־ע פ־אדטע;. ״־ע; ט־ר קוקן אדורך די ככ־עט־ע פ־נס ב־בי־אן, װאכ א־ז רא ג־עב־אבט, ז־ע־ע; ט־ר פ־ר פא־־מ״דענ־ע פאי־ט־ע; פו; נעראנק-א־ב־ער- געבונג, ־ואכ עקז־כט־ר; ה־־נט נ־עב; ר־עס געװ־־נרעב; כוך ז־־־ע־ באט״ט אבער א־ז נאך ד־עדװ״ר ני־מט א־בעריק נױ־כ. ב״ היינט־יק; טאג ה־ע־־מט נאך דאכ ב־ך א־בער אי־ע א־בעריקע פא־ט־ע; פו; ביב־ ר־־א;. ר■ צ־־ט ־מטי־ט־ אכ־ע־ ני־מט אוי־ א; א־ט, זי טאר־מ־־ט בכרר פאראויס א־; כאר־אט ־מ,־־; ־ערנסט ד־ ־מטארצ־ע היע־־מאפט פונס נ־ע- װ־־נרעכ; בוך נ־־ער־ע, ־ונגערע ־ארט־ע; פו; א־ניװערכאר; ב־בי־א; נ־עבט; — ברו־ז ז״ט־יקע, צ־פ־ער־ק־ע ד־נ־ער פ־נס כוך ה־ינט — ימו־; ז״נ־ע װאר־מ״ני־עכ־ע קאנק־ר־ענטן, — נר־יט; ז״ צ־ אוי־ נ־ארנן א ־־־־כט; אננרי־ ק־ענ; ז״; ד־עכפאטי־מק״ט. ר־ טו־זנט־אר־ק־ע אב- כאי־ט־ע ה־ע־־מאפט פו; א־נז־ער ה״נט־ק־ער ב־ך-פא־ס ג״ט א־נט־עך ־א־ רע־ נ־־עד נ־עז־ערימאפט, ד• קוט־ענריק־ע דורות, ר־ער־מ־־נט ראכ אונ־וו־ערבאר־ע כוך ר־ע־ ב־בר־א;, װי א פ־יער קאטפיעקכ פו; אר־ע א״כר־־ק-פא־טע; פו; טענט־מרעכ; ג־עדאנק או; װ־כ;. נ־־מט א צ־ר־קק־עד צו ד־ פר־ט־ט־װ־ע א־ד״עג־אפ־ע אי; כ־ר- ד־ע־־מ־־פט. ײאכ האב; ־מו•; עקז־סטירט נאך ־אר אונז־ער ה־־נט־קז ב־ך נא־ א פור; פאנאד־ע־ברי פין ארע נראפ־־מ־ע פארט־ע; או; ט־עג- ר־עכק״ט;. ראכ אר״נדרינגע; פו; ד־ רערי־עפ־ע או־סדרוק-ט־טר־עז א־; ר־עבן אריין, װ־ ־מותפיב צו רי ־אר־מ״ר־עניע נראפי־מ־ע ׳מאפוננע;, — אט דאכ א־ז, װאכ טיר ז־ע־ע; ־אראויכ א־; רעי נאיענט־עד צו־ ק־נפט. ר־ער ג־עפערר־עכבטיער קאנקורענט פונס נעװ״ניעכ; ב־ך א־ז נרי־כצ״טיק או־ך זיי; נא־ענטכטיער קרוב. ראכ ז־עניע; אונז־עד ה־־נ- טיק־ע צ־יט־מייפט; (צ־יטוננ א־; ז־מורנאי). או־פנעקוטע; װי א טאכ;- ד־עי־מ״נוגנ יעי־מט איז זנ-ט; ־ארהונד־ע־־ט, האט די צ״טוננ זי־יעד ־מנ־ער ־ראנרעכ־רט אץ א־ר ארז־־ט־ק; פא־נ־עב, או; א־צט א־ז זי ־מוץ א נאר-װ־כטיקער אץ ערנכטער קאנקוריענט פונס בוך א״ ־אי }סלן האכ; רי פא־״ניקט־ע ־מטאטץ פארטאנט א־ננאנצ; א ״; צ־י- טוננ, א״><זנ — ־מוץ גאנצ־ע <_± טויזנט. נאך א־ב־ערדא־מנדיקער א־ז י־ע־ ײוקכ פץ דער צ״טוננ אץ ־אפא;. א־; ז;,}[ — ברויז א־ץ צ״טוננ, א־; אץ ו;ס19 — וומ,־.1 צ״טונג־ע;, ר־עי־ כסדר-־מט־יגנר־קער א־טפורס פונס ר־עב;, ד־ א־נט־ענסיװע א.ץ ־מנערע אנטוױקרוננ פ.ץ ד־ע־ ׳מטאט־־מ־ער קורטוך א־ד גראנר־־עז־ע א־נדוכט־ריאריזירוננ, א־אנק ד־עס קאפ־טאר־סטי־מץ פאנאנדע־ברי — ראכ אר־ל ־אר־ערט פא־- ־מנ־עי־ערט־ע, פאדימ״דנארט־ק־ער־ע טב־מ־ידיס פץ נ־עדאנק-אויכד־וק. אץ צו די ־אז־קע פאדערונגע; ־ץ רער צ־יט איז ג־כ־עד צונ־עפאכט די טאדעדנ־ע צ״טונג װ־ אונז־ער ה־־נטיק כוך ר־ער־מ״נ־ענדיק טאנ- ט־עני־עך ־מפינרט ד־ צ־־טוננ אפ אץ זיך דאכ גאנצ־ע פאר־ט־״מע אץ כאציארע אעב;: פאפ־ראר־זירט פאר די ברייטע טאבן פאד־ װ־קרט־ע װיכנ־מאפטר־עביע פ־אברעטע;; בדעננט טיםט־ער; ־ץ ני־ס- ט־ער אקטו־ער־ער ר־ט־ע־אטור אץ באװירקט־ אזוי-אױס כסדר אץ ניענונ ־מטא־ק די נאנצ־ע ־ס־כ־ק פץ ר־ ט־ר־אנע; רי־־ענ־עך און רערװ־יא ימט״ט אויך נ־־מט אײ־ א; אדט א־ד ברודיער — ד־עד ז־מורנאר. ־ערנסט־עד אץ דער פ־ארס ןװ־־ר—ני־מט־ אזוי ־מנער-באװ־עגר־עך װי די צ־־מונג), קחערט ער אוי־ אקטו־ער־ע פיאגן פץ א־נז־עי רעבן, צ״כנט א; נ״־ע פראבר־עטע;, זוכט ני־־ע ,־ו־ענן אץ ר־עזוט־דט ד• ־מוץ ד־ער- גרייכטע רער־ארונג־עז אץ װ־ס;. ראכ ־דאנט־ענטאר־־מ־ע בוך איז נ־־מט ככה צו קאנקור-ד; טיט ר־עד קאנטיגו־ט־עט פ,ץ ר־ער צייטונג אץ ז־מודנאי דאכ בוך דעי־מ־״נט אץ װערט ־אר־מטיינ־ערט — די צייט-