Literarishe bleter · 1929-11-15 · 46 (15.11.1929) · p. Seite 893

ז"0 893?'ססר&ריש^ בלבסבר נום. 46 (289) ׳י ס. ר 1 בליאװ :$דטס דאם בוך פון דעד צוקויגפט סאר; בוך — זע די פארגנד־קע סכעדע. כויר זעען ד$, אז אונזער ה״נסיק נעװ״גרעך בוך פאינעדט א גאנץ-בא־עײדענעם ארט אין דער דאזיקער סבעכוע פון ב־בר־אן. א־; פונדעסטװעגן, ׳צטײנט עד נאך דערווײי א-בער א־ז אונזעד דא- דערנעס רעבז נויט זײן ח׳עובעד דארע ארע אנדערע פאדב׳עז פרן או- נ־װעיסארז בוך דאם הײנט־קע בוך א־ז בדעט דער אײנצ־קעד דקוד, װאם דיר יעעפן פון א־ם אונזער װיםן. ד־ר האב; ז־ך ־טוין אזוי יסטארק צוגעװוינט צו זײן ב־ז-א־צט־קז או־סזע;, צו ז־ין פא־ס פון נעדאנק-או־םדרוק, אז דיר קענעז ז־ך נאר רגדרי נ״עט פאר׳עטערן ד־ צוקונפט א; א־ס. אן אונזערע נעװ״נרעך-צונױפנעבונדענע דרוק• בויננם, װאס דריננעז דיט זײער ה׳ספעה א־; ארע װ־נקערעך פון אונזעד רעבז און באהער׳צן אונזערע דוחות ראד־ר אבער פארװארפן אונזער נעװײנרעכ; ־עטאנדפונקט און ראד־ר ארײנקוקן פ־ר ברי־טער און װײטער, ב־ז ד• האד־זאנטן פון דער דענט׳צרעכער קורטור-נע׳שיבט׳ע. ד־ר װערן דאדארסט פאר- יבטײן, אז דאס בוך בבאר א־ז נ־׳טט׳ קײן סטאבירע זאך, נאר א דער- ׳טײנונג, װאס פארט ארונטער ארע יענו־־ס פון נרו־ס;, גע׳עיבטרעכן אנטװיקלוננ-פדאצעם. א פארב־נדונג-דיטא פון צ״ט און ׳טטה, — איז דאס בוך אײנער פון די װיכט־קסטע פאקטארן פון דער דאדערנער קױטוך דאם בוך פארײניקט ארע דורות און װי׳סט אפ ד־ נרענעצן צװ־שן די פארשײדנסטע פערקעך אן אוצר פון מענט״טרעכן װים;, א קװאך פון נעװארד־קער נײםט־קער ענערניע, א־ז דאס בוך א־ן אונזער הײנט־קער נעזעריעאפט א דעכט־קע דער׳עײנונג ד־ט זײן אודדער- ׳טעפרעכקײט, ד־ט ז״ן ארץ־דורכדריננרעכק״ט, ד־ט זי־ן קאראסא- רער ה׳טפעה אויח ארע אונזערע א־דײען און באגר־פן. װאם א־ז דאם בוןךי אײננטרעך װ״סן דיר עס נאנץ גוט. זעען דיר עס דען נ״טט מאנ-מענרעך ב״ ז־ך און בײ אנדערעץ צי א־ז עם דען ני׳טט דער יםוד פון אונזער נאנץ א־גטערעקטוער רעבןץ און פונדעםטװענן איז אונזער גאנצע או־פפאםוננ א־ן רעס ענ־ן א טעותדיקע. אט דער דאז־קער אביעקט־, װאס דיר רוםן נעװײנרעך אן בוך, א־ז באדת ני׳עט דעך װ־ א פראנדענט, באויז א צ״טװײ- ריקע פארס. די אידײע װענן בוך דארפן דיר פאריעטײן פיר בר״- טעך ם־איז נישט בלויז די געבונדענע צענויפנענײטע זאדריננ פון א נעװיסער צאי קװאדראט-בויננס, באדרוקט דיט װערטעך נאר א זאך, װאס איז פיר נרעסער און ברײטעך 1 1' 1/ ך 0;) ( 1• ר יד־ \ י < 1;י 11 .* ר *3 1>*־ <־י 4< •*••5• ••••־!׳ יי]ח.י *|'|**| י ון• *ןן *ז -4♦*• 1' :־* יוי״*4ן ו• ן *••*^*••*.י״^• **א•** נ.<ן ,.ןי7 י־ו *'גי״**4 וי• י■*•* *.* אלץ פריםט, ארץ ענדערט זיך אין דער צײט-באװעגוננ. אויך דאס בוך א־בעראנדעחםט כסדד זײן או־סזען און פאדנעם. קינדע- ר״ש-פרידיטױוע בירדעד אויץ די װענט פון די אוראלטע הײאן — דאס זענען נעװען די עריבטע ב־כער פ־נס פארהיסטארישן דעגט׳ב א־ן — װאס פאר א גדו־סן פראגרעס האט נעדאבט בבי ד־ט אירע דיט פרעקר-יער־פט-באיבדיבענע צ־נל און יעט״נער — ד־ עריעט־ע באװענאעכע ב־כעך א סך באקװעדעך װ־ ד־ יטװערע, דאסױוע װענט. אבער או־ך ד־ ׳בטי־נעדנע ״ביכער״ זענען דיס דער צ־יט ארויסנעיעויסן געװארן דורך די אי־כטערע װאקס-באעטאעך. די ביא- דער-שריפמ האבן פאדטרעטן אותױת, ביז דער דענטיס האט דעד- נרײכט א העכערע פארס פון בוך נעװיקאטע ״דג־אות״ פון פאפ־- רום, אדער פערנאדענט ן־אדדעט). אין דשך פון א סך ־ארהונדער- טער זענען אזעאכע געװיקאט־ע פאפ־רוסן נעװען ד־ נעװ״נאעבסטע, פאר׳עפרײטסטע בוכפארס, ערשט אין באגינען יפון ד־ט־אאאטעד גע- פינען דיר דעס אזוי-נערופענעס ןאין אאטײן) ״קאדעקס״ — א בוך אין פארס פין באזונדערע בויגנס, צוזאדעננענײט א־ן אײן זײט. אײננטאעך האמ דען נאך א םך פריער זיך שוין באנוצט מיט דער דאם בוך אין ברײטערן זינען פונם װארט, איז אן אויםדרוק- דיטא פון דענטשאעכן נעדאנק און װים;, א־בערנענעבן פון א יחיד (אויטאר) צו א רביס (אײענער) און איז אזוי פיקםירט, אז עס זאא קענען א אעננערע צ״ט עקזיםטירן אין צײט און אר״ כדי נ״״ט צונויםצודי׳שן די צװי־ אחאוטין-אנדעריטדיקע םארשטעאוננען װעגן רעס בוך װאאט נוימיק געװען צו האבן צװײ באזונדערע אנט• ׳ספרעכנדיקע װערטעך אעת-עתה פארדאנן מיר נאך ניישט אזעאכע. אבער דיר קענען ׳שױן נענוי און קאאר אנצײכענען דעס כאראקטער פון געװײנאעכן בוך און פון אוניװערםאאן בוך דעס קאנקרעטן, רעאאן בוך און דעם דער-אבםטראקטן, אבער דערפאר א סך דער רײכערן דיט זיין פאר׳ש״דנפארדיקײט און געדאנקען-אויםדרוק. אונ- זער נעװײנאעך בוך איז באויז א קא״נער טײא פון דעס אוניװער- סאאן בוך דעס דאזיקן אעצטן װעאן דיר אנרופן דיטן נאדען ביב- איאן, פונם זעאבן גריכי׳שן װארט, װאם באטײט — א בוך (דערפון נעדען זיך אויך ביבא, ביבאיאטעק. ביבאיאנראפיע א. א.ן, האבן דיר אאזא א געװײנאעכן, פשוטן בוך און אן אאנעדײנעם—ב־באיאן. כדי קאארער צו באנרייםן די םיאפארמיקע רײכק״ט םון אונױוער-