Literarishe bleter · 1929-11-08 · 45 (8.11.1929) · p. Seite 885

זײם 885?יסעדז^דישע ביצעסעד נ*ס. 45 (288)? ז.??יינפעד/ניז״יז^דק ש♦ נ י ג ע ד (עז^דסדעס) ה דער נעזעל׳טאפט פון קינסטלער אויױ דער װאך. איז ער דערפאר צװי׳סן זײ טערסטן א ׳טװײגנדיהער און או־ב ער װערט געצװוננען צו זאנן א װארט. איז דאס אפטטאא אזוינס, װאס קאן אויסגע־ טײט׳עט װערן אויח פאר׳שײדענע איםנ־ם. אבער דאס איז באויז אין דער נעזעליעאפט פון קינסטלער פון אונטער זיין פעדער קוטט ב״ איס ארויס דאס װארט קאאר און רורכזיכטיק און עס קאן נייסט אויסנעטײטישט װעה אנ־ דעריט, װ• עס איז. דאב װערק, אדער טענטיט, איבער װעאבן עריטר״בט, װערט פאד איס דעטאאסט פארוואנדאט, װי דער רוי-יסטאה פאר יעדן קינסטאער, פון װעאכן דאס פסואת װערט אפנעװארפן און ד■ ידינ־ ק״טן ארויסנעבראכט עס דערטאנט זיך טיר אן אװנט טיט יארן צוריק ב״ רײזענען אין הויז ערנעצװו אין ברוקאין. איך האב זיך נארװאס נעהאט אוט־ געקערט פון אר׳ו ייטראא טיט טײן טאנוסקריפט ״פון אוגזער אאנד״ אין בוזיס-קעיסענע, און זיך נעקאיבן טיט א צאפאנדיק הארץ ארויס־ צוגעבן טײן עריסט ביכא. אריס טייס זענען או־סער רעס בארעבאס און עטאעכע אנדערע געסט אויך געזעסן פרץ היר״״יײן און ׳ס ני־ נער ר״זען האט טיך אויה א זײער פר״נטאעכן אופן אויפנעפאדערט פארצוא״ענען עפעס פון ט״נע נ״ע אידער, װאס איך האב נעטין נ״סט איננאנצן אן אויפרענוננ: — אזעאבע דרײ בערן פון אונזער איטעראטורן -— איז טיר רורכנעאאפן אין טוח, און אויסקאויבנריק עטאעכע פאפיראעך, האבי טײנע אויגן נ״סט אויפנעהעדט אוטרו־ק צו באאנדזיסען איבער זײערע פניטער און א־ך האב זיך ־סטיאערה״ט נעפרעגטי: — װעט זײ נעפעאןא ענראעך בין איך איבערנעקוטען דאס פאראײענען און אראנק דעס, װאס אעבט א״ביק, דער א״נדרוק איז א צופרידניסטעאנדי־ קעך ד־ אוטבאקאנטע געםט דריקן אויס ז״ער אנערקענונג טיט פרײנטאעכקײט צו טיר אויפ זײעדע פניטעך און רײזען און היריס־ ביין זענען נ״סט קארג אויפ ק״ן נוטע װערטע־ א־ך הו־ב זיך אן פיאן ױס־טובדיק, אבער פאוצאיננ רערפײ איך, װ• ד• ױס־טובדיקע פר״ד װערט צעד־נען. — פארוואס יסװײגט אזוי אײנגעעקיסנט ׳ס נינעד׳ איך האב טיט א באהאאטענער אוטדו נעװארפן אאע װײאע א באיק אויפ זײן פניס און געהאט דעס א״נדרוק, אז עם איז צונע■ טאבט אןי־י זיבן טירן. די אייגן זיינע האבן געקוקט ארונטער דורך זײנע נרויסע בריאן און אין זײן האנט צװ״שן רי פ־ננער האט, א פארנעסנס, זיך נערויכערט א ם־נארעטא: — נ״סט געפעאןן — האב א־ך באיסאאסן. און א־ך נעדענק, אז חדיסיס נאבדעס, װי טײן ב־בא איז ארויס, איז םון צ״ט צו צײט באפאאן איבער טיר א פ״נאעכער אוטרו. עס זענען דעריסינען ארטיקאען און דוקא גינםטיקע, אבער דער אוטרו אין מיר האט נ״טט אויפנעהערט צו קוטע;: — ניגערן נעפעאט עס נייסטן און אט יספאן איך מיר אזוי אײנטאר אין א ײ־נטערדיקן זונטיק נאכטיטאג איבער א גאס אין פיאאדעאפ־ע און עס יסטעאט טיך אפ א באקאנטער טיט א ׳סט״כאנד־ק פניס: — א פ״נע קריטיק. — װאם פאר א קריטיק׳ — פרענ איך איס און קוק איס אן טיט פארװונדערונג. — נ־גערם, װענן אײער ביכא. יספעטער איז טיר נ״סט א״נטאא אויםנעקוטען זיך צו פאר־ ענטפערן פאר טײן באקאנטן, האטא• א־ך האב איס א־בערנעאאזט אינטיטן נאם אן א ז״־נעזונט אפיאו, װאריס זײן ביסורה האט טיך א טרײב נעטיון אויפצוזוכן א ״טאג״, אין װעאכן דער ארטיקא איז דער׳סינען דער ׳סנײ א־ז געפאאן, טראטװייען און אויטאם האבן ט־ט א קאינגערײ און הודז׳טערײ זיך געטר־בן איבער דער גאס, און איך (סוף) ד און טאדנע, אינס איטערארייסן קאפע־הױז ארוס די טייסאעך האט טען נאר אן אנדער אײנדרוק װענן גיגער;. — א פאריספיאיעטעך — באטערקן אפטטאא קאאעגן, װען עס קוטט צו רײד װענן איס. און זײער אײנדרוק איז אם׳סר א בארעכטיקטעך װאריס ני־ גער אינס איטערארייסן קאפע־הויז איז נייסט דער זעאבעך װאס אויפ א זיצונג װעגן קואטור־עניניס. דארט אן אפענער יסװאס, װאס זאפט אין זיך ארײן אאץ, װאס קוטט אדוס איס פאך און דא א צוריקגע־ צוינענער און טערסטן אן א״ננעקארט׳סעטעך װי א טענטיס, װאכ ראטעװעט זיך פון א רעננדיקער גאס אונטעד אן אפדאך םון עפעס א ז״טיקן הויז. עך װאס פיאט זיך אזוי הײטייס צװי׳סן ךי װערק םון אט די ׳סריפטיסטעאעך איז צװייסן ז״ פערזענאעך װי א גאסט נ״סט ק״ן היענך אן איבעדנעבוינענער איבערן ט״סא ז־צט ער טערסטן אזא ״סװ״גנדיקער טיט א פארגאױוערט און אויםנעטאטערטן אויםדרוק או־פן פניס, אין אז ער װערט יסוין ענדאעך יא אטאא אננעדענט צו זאנן א װארט, איז דאס אזא אפנעטאסטנס, אזא קארנם, און א״נע פון זײנע הענט הערט דערבײ נייסט אויץ נערװעז צו פארריכטן רי בריאן, כאטיס ז״ אינן, װי ׳סטענדיק רויק און באקװעס איבער זיין נאז. איז דאס דעדפאך ײאס רי קינםטאער זענען אין זײנע אויגן נאר אנדערע, װי ז״ערע װערק, טיט װעאכע ער פאדברעננט אוט־ אויפהעראעך ב״ זיך אין דער ה״ס אין זײן ארבעט-ציטעך■ אדער איז עם אפיסד דאס באװוסטזי־;, אז רי אאע ארוטיקע האבן נ״סט און קאנען נ״סט האבן צו א־ס די זעאבע פרײע און אפענע באצױננ. װי זײ האבן א״נער צוס אנדערן? א נעײיםער אטת איז טסתטא פאדאן אין די ב״דע היסעדות. פאר אײנעס, װאס איז פאראיבט אין א טענט׳סנם נעזאננ, א־ז זײער ׳סװער צו הערן דעס זעאבן זיננער רערן ײענן אזא פ׳סוטע זאך װי א ׳סט״געך איבערבײטן א פאר זאקן. און ײאס ׳ס״ך די באצױננ טצד די קאאענן צו איס, א־ז דאך גאנץ נאטיראעך אז זי זאא נייסט זײן אזא פר״ע צו איס, וױ זי איז פון אײנעס צוס אנדערן, צײייסן זיר. א קינםטרער װעט טיט א םיא אײכטערן געמיט אויפנעטען א יסאעכטע טײנוננ װענן ז״נס א װערק טצד זײנעס א פאך־קאאעגע, וױ ער װעט אױפנעטען אזא טײנוננ טצד דעס אנערקענטן קריטײקעך װענן דער ׳סאעכטער ט״נוננ פון דעס פאך־קאאעגע װעט ער ז״ער אײכט נעפינען א טרײםט פאר זיך — ער איז אייפערזיכטיק. ארעך — ער פארנינט טיר נ״סט אבער די יסאעכטע טײנונג פון רעם אגערקענטן קריטיקער אאזט איס נ״סט רוע;, װאריס דא קאן נייסט געטאאט זײן די טרײםט, אז ־ענער פארנינט איס נ״סט, ארער איז אײפערזיכטיק צו איס. דער קריטיקעך וױ נרויס ער זאא נ״סט זײן אין זיין קונסט, א־ז עי־ אכער קײנטאא נ״סט אין קײן דירעקטער קאנקודענץ טיט דעס װערק, איבער װעהכן ער יסרייבט און טעז טוז זיך טיט א־ס רעכענע;. פאר אויבנעזאננען װערט נעיסאפן אין הארצן פונס קינסט־ אער אן איבערנעטריבענע־ דאנקבארקײט און פאר ארונטערר־יסן— פארביטערטקײט. און פאר דעס פ״נפיאנדיקן נינערן איז אפיסר פונקט אזוי יסװער די איבערנעטריבענע דאנקבארקײט, װי די פארביטערטע יסנאה און דערפאר די ׳סטענדיקע פארזיכטיקײט, די צוריקנעהאאטנ־ ק״ט, װען ער געפינמ זיך אינס קרײז םון ׳סריפט׳סטעאעך דערפאר די פאריספיאיעטקײט. דע־ אופ;, װי אזוי טען ׳טטעאט אן די אויערן אויפצוכאפן נינערס א װארט װענן א ׳סרײבעך צװינגט אים זיך צו האאטן אין