Literarishe bleter · 1929-11-08 · 45 (8.11.1929) · p. Seite 884

?יססר^רישס ב^סססר נוס. 45 (288) זײס 884 אויםפאדשונגעז םון דעד ײדישעד עהאגאםישעד לאגע איז פוילן נאך דעם, װי די קאנפערענץ פאר דעם ײדישן װיפנשאפטלעגן אינפשיםוט איז געשלאסן געװארן, זענען די מיםגדידער פון דער עקאנןז״ מיש־פטאטיםמישער פעקציע גלײך צוגעםרעטן צו פארשםארקן די ארבעצ אין פוילן. דעפ 30־פן אקםאנער איז אין לאקאל פזן פארבאנד פון קאאפערא־ ציווע געזעלשאפטן אין װארשע פארגעקוםען א זיצונג״ אייף ײעלגד־ דער פירער פון דער עקאנאמיש־פצאםיםטישער םעקציע — יעקב לעש־ צינפקי פון יערלין און דער פאי־שטײער פון דער ווארשעװער גרופע דר. י. ליפאװפקי ד״אבן נאקענט די פארזאמלטע םיטן פלאן פון דעי נא*־נ־־פט**דז***••>* איב**ט נאך דעפ׳ װי פיאיז ארויפגעגעבן געװארן דער ערשטער באנד פון די עקאנאםישע שריטפן פון ײײ״א, דזאט די עקאנאמיש־פטאטיפטישע פעקציע אנגעםעיקט כפעציעל פאר פוילן א רײ פאישונגען, וועלבע דאיפן *טאפן דעפ נויטיקן װיפנשאפטלעבן פונדאמענט פאי דער טעטיקײמ פון דער ײדייטער געזעליטאפט אויפן עקאנאמישן געביט. סיװערט פיאיעקטירט צונויפצוזאמלען און אויפצונוצן דעס גרויסן פאיאנענעם מאטעריאל. וועלבער געפינט זיך אין די מלובהשע איגפטיטוציעפ, ווי אויך אין די מאגיפטי־אטן, קראנקן־קאפעפ, ײדי״בע װירטשאפטלעכע אי־גאניזאציעפ א.א. די באי־יכט־אפגעבער האבן אויפגעדריקט די האפנונג, אז די ײדייטע צענטיאיע איגאגיזאציעפ וועלן פאר״גטײן די װיכטיקײט פון דער אננע־ הויבענער ארבעט און וועלן זי אונטעריטטיצן מאטעריעל און מאראלי־ט. עפ איז אויך געמאלדן געװאין, אז סיוועלט אין קורצן געעפנט• א ביורא, װו פיװעלן אדוי־כגעפידט װערן די פיאיעקטײטע אויפפאי־שונגען. אין דעי זיצונג האבן זיך יאטײליקט א חוץ פאנלײט אויפן עקאנאמײט־כטאטיסטישן געביט, אויך טוער פון דער קאאםעראטיװער באװעגונג, פון האנטוועיקער־פאיבאנד. ״ארט״, ״יעאפ״ א. א. די איינגע־ לאדענע מיטגלידער פון צענטראלן סוחריפ־פארבאנד, קלײנהענדלער און קהלה האבן צוגעשיקט שײפטלעכע אנטשולדיקונגען, פארוואפ זײ זענען נישט געקומען צו דער זיצונג. א־־וס די רעפעדאטן האט זיך אנטװיקלט א יעבהאפטע דיפקושיע. אלע יעדנעי האבן אנערקענט, אז די איניציאטױו פון ייװ״א איז געקו־ מען אין רעכטן מאמענט, אז גי־אד דער ײד. וויפנש. אינפט״ ווי אן אומפאיטײאײטע ארגאניזאציע, איז בארופן דורכצופירן די אזוי־נויט־ װענדיקע אויפפאישונג פון דער ײדײטער עקאנאמי־טער ווירקלעכקײט אין פוילן. די אנװעזנדע פאריטטײער פון די צענטראלע ארגאניזאציעפ האבן צוגעזאגט אויפצואיבן זײער גאנצן אײנפלוס, אז זײערע *רגאניזאציעפ זא^ן אין א באדײטנדער מאפ זיך באטײליקן אין דעקן די אויפגאבעפ פון די פיאיעקםירטע אויפפאי־־דונגען; אײניקע פאייטטײער האבן שוין קאנקיעט באשטימט די פובפידיעפ. צום ״טלופ איז אײנ״דטימיק אנגענומען געװ*ין א רעזאלוציע״ אז די פא־זאמלטע יאגייפן ־די איניציאטיװ פון ײד. װיפנ־טאפטלעבן אינפטיטוט און די >>נגעהויבענע איבעט אויפן געביט פון עקאנאמײט־ פטאטיטי״דע אויפפאי־״טונגען און רופן איע געזעל״פאפטן און פאי־״דטײער פון דער ײדי״טער געזעל״טאפטלעכקײט אקטיװ צו אונטעריטטיצן די אײ בעט פון דע־ עקאנאמי״ד־פטאטיפטי־דעי פעקציע £יין ייװ״א אין פוילן. נער, ניקןט אנדעריע דעם רעינער איך בין איװס און זיך פאר־ נײנט נאכאדאל. עס איז נעװען קאאר װי דער טאנ, אז איך האב :עהאט א גלענצנדיקן ערפארג. די אפראדיסרענט; האבן נ״שט אויפ- געהערט, ביז אין טעאטער איז כאטיט געבליב; אײנער, און דער אײנער האט אויך ניישט אויפנעהערט צז פאט״ס;, ארויסנײענדיק פו; זאל. דער הער רירעקטאר איז אויך נעװען זײער צופריד;; ער האט ריך פו; גאנצ; הארצן באדאנקט פאר רײן ריטװירקונג. ער האט געדארפט נאך עטלעכע ראײ צו האבן א נעפאקטן זאא אז איך בין אדויס םון זאר פון ארבעטעד־פארײ;, האב איך נעטראפן א טענט״ס;, װאס האט געװארט אויף ריך דאס איז נע- װען טײן בילעטיאך ער איז נעיוען אויץ דער פאד״טטעלוננ און איז געװען גאר נתפעל. ער האט טיך *ײטארק כעלויבט און איז אנטציקט געװען פון טײן רעדנער״שן טאלענט; ער האט טיר נע־ ראטן, איך זאל אוטבאדינגט האטלן א פארלעזוננ אין פאװיליא;: איצט װעס־ ראס זײן װי אננעטאסטן, װײל דער עולס האט זיך רערװוסט, װאס פאי א בח ס־״טטעקט אין ריר; אזוי, לבײסל, װאלט איך;עהאט רעס נרעםטן ערפאינ, װען איך װאלט נאכאטאל לײענען טײן לעקציע װענן דער ה־ענע װער רעדט, װען א־ך זאל נאך דערצו ביעננען אייז רעס רעפעראט די היענע ג־בא. רער הער דירעקטאר אבעך אט דער ראזיקער נײאוסער *טװינרלעך האט דיר א״ר טארגן נייסט נעװאלט אפגעבן ראס נעלט. אויב איך װעל איס;ייטט ארויבנעבן קײן *שריפטלעכע התחײבות, אז איך װעל לײענען אזיך דעס קוטענדיקן אװנט, װעט עד טיך אנקיאנן אין געריבט — האט ער נעזאנט. װאם א ׳צא־- י־אטאן קעןי ראך זענען טיר סוץ-כל-סוץ פארט טרטװה געװאר;. ער האט טיר באצאלט פינ־6 ק^אן; צוזאטען טיט רי דרײ קראן, ױאכ ער האט טיר פריעי־ גענעב;, האב איך פון איס באקוטען סך־ הכל אבט קראן, — א סוטע, װאס איז טיר גענוג געײען אוי־ג אװעקצופארן קײן קייסטיאניע. רעס טאנוסקריפט אבעי האט ער טיר נייצט נעװאלט אוט- קערן און װעג; רעס האב איך טיט איס געהאט א לאגנן װיבוה. װײל א־ך האב איס פאר קײן פאל נייעט געװאלט אפכעבן טײ; ייערק א־יה אזא ט־איסער פראפאנאנרע. טײנע טענות אגעי האב;;״עט נעהאלפן. און צוריקגערעדט, איז ער דאך טאקע געיעכט געױען, — עס האט נעהערט צו אים, װיבאלר ער האט טיר דעד- פאר באצאלט. רער םדף איז נעװען, אז אויסנעפירט האט דעד הער ד־רעקטאך ער האט זײער א סך דערװאיט פון טײן װערך — קײנטאל אין טײן לעבן האב איך ני״סט נעהאט אזא :יענצנריקע יעקציע. — האט ער געזאגט. — זי האט אוי־ז טיד געטאכט אזא *שטארקן רויסס, װי :אך קײן ישום דריסה האט אוי־ג כ״יר ניישט געטאכט. —־ יא, יא, איצט זעט איר יטוין אלײן, װאס פאר א טאבט ־י ליכעיאטור האט איבער רי טוהות ראס זענען נעױען טײנע לעצטע װעיטער; טער האב איך סיט איס נײטט גערעדט. נאך ט־טאג האט טיך דער צוג אױעקגע־ פירט צ־ךיק קײן קריסטיאניע דער!רעזידױם פו״ז דער פײערלעכער עפענונג־זיצונג פון דעי יװו״א־קאנפערענץ אי״ן ווידמ %%