Literarishe bleter · 1929-11-08 · 45 (8.11.1929) · p. Seite 883

זײם 883?יסעדאדי־&ע 73עסעד נ(ס. 45 (288) * א־ך האב נעכואכט א רײד װענן נח דעט צדיק. װערכעי ־אט נענו■ טען צו ז־ך א־ן תיבה צו פאד פון ארע ח־דת, װאס האבן נ־יעט נעקענט רעבן א״ װאםער אבער נ־־עט קוקנד־ק או־ז דעכ, א־ז ד־ ־עטיבװנג בײט עורב נעװען א ראנגװ־־ר־קע. רער טא-דע- א־ן דער םויבר האבן ני־בט ארו־םנערופן אזא. באג־־םטעדוננ, א־־ז וועאבער ז־י האבן ז־ך נעטענם ר־בט;,• םיקאט אפ־רו װ־־נ־ק נעהארפן ט־־ן דעדצ־־ר־נג ײעגן דעם, אז ־־ טיבה ־םבא א־ז נעװען אננעטון א־ן פוטער ס־ן ד־ דאזיקע ט־־עדע ה־ות, בעת ז־ האט נעטאבם א־ד װעיט-באר־טטן באזוך ב־י ׳םרטה-הטיך נא־ דא האב א־ך דעד- פ־רט, אז םיה־־בט אן צ־ ג־־ן בעםער; א פם־ק פון תנ״ך האט ט־ך אדו־םנעפ־רט או־•־ א דרך א־ן או־םעדדעם האבן אנגעהו־בן װ־יקן ד־ צװײ נרעזרעך בראנפ;, - א־ך יאב באקוטען ייםון און ט־־ן טר־צה האט באק־טען ב־י־ע־ א־ן פא־בן. א־ך האב אפ־רו א־ן טאנובקד־פט או־פגעהעי־ט אד־־נצוק־קן א־ן האב אננעהו־בן ,.יט־טן 'פין קאפ און אז א־ך האב געענד־קט, האבן א־־נ־קע אננעהו־בן צו ־םד־־ע;: ״בדאװא״ א־ן בא־ז גע־ואדן א פאטיםע־־־ פ־ן נאנצ־ עורם — - הינטערן פאדהאננ ־םט־ײט אב־םי טיטקה. טאקע פ־ן אײערטװעגן: — האט ט־ר ׳״טיר א־־ננע־ו־טט דעד הער ד־רעקטא־ א־ך ב־ן אװעק ה־נטערן פאדהאנג, דארט־ א־ז נע־טטאנען א פרע־טר ב־אנפן ט־ט א נרעזי דעיב־־. א־ך האב ז־ך אװי־ א רגע צענעזעצט דער תע־ ד־־עקטאר דאט דע־ו־־ר א־ויםנעפ־־ט א-יה דעד עםטדאדע א נ־־ע ח־ה א־ן האט נעװארט אי־י ט־ך א־ך האב ז־ך אננענאםן נאך א נרעזר און האב ז־ך װ־דעד צונעזעצט דע־ הע־ ד־דעקטאד האט יט־־ן טעד נ־יטט נעקעכט װאדטן און ע־ האט אי־־ן אננעהו־בן צו ר־־ענען ד־ דערקיערוננען טיט ז־־ן טיט־נהד־קן צעבדאבענעם ר־־טון. הענט א־ן פ־ם האבן די נענוטען צ־טע־;. אז א־ך האב רערהערט־, װי ער האט אנגעהו־בן צו באװײזן ד־ ה־ענע: צו ארע צדות האט עד פאיב־טן ד־ ־וצדות און האט ז־ך או־םגע- דעדט, אז ־אם א־ז א דאקם א־ך ב־ן נעװאי־ן או־םע־ ז־ך פאי־ פא־די־אם, ב־ן אדו־ם אוײ דע־ ב־נע, האב אדאפגעיטטװם; ־עם העד ד־דעקטאד און האב אי־־ן אננעהו־בן צו ־עדן ד־ ה־ענע א־ז נעװען דע־ ״ט־טװאק״ פון דע־ פא־יטטערוננ םיא־ז ט־י נ־יטט גד־נג אננעקוטען ז־ צו דאטעװען. אבעד איך האב נעדעדט אזו־ נוט, אז א־ך האב נרי־ך באצו־בעיט דאם פ־בי־קום. א־ך האב גע- זאנט־, אז דער העד ד־רעקטאד האט קי־ן ה־ענע א־ן ד־ או־נן נ־יטט נעזען א־ן האב א־ן די רעבעד־קםטע פארבן נענוטען ׳ט־רדעדן פאי• עורם דאם רעבן פ־ן דע־ ׳טדעקרעבעד ה־ה, ו־אם װענן א־ד װעט דעי־צ־־יט אװ־ פ־ר טע־ט־ות. ־אם ב־םי ב־אנפן האט געװ־־קט: רעדע א־ז געװאדן אי־ז-־טענעך אר־ו-״טפאנענד־קעך א־ן ד־ ה־ענע א־ז ז־ך נעיטטאנען רעבן ד־רעקטאד א־ן נעפ־נטיט ט־ט א־דע קרי־נט־יט־־נקע א־־געיעך אזו־ תטעו־אטע, נד־־ך װ־ נ־י־טט ו־ענן א־ר האב א־ך זיך אזוי געפרי־םט. האיט א־ר אקאד״טט ׳טטא־קער;— האב א־ך א נעי־טד״ געטון צוב הער ד־־עקטאך ז־ װיל א יטפ־ונג טון או־.ז ט־ך זי וויר ט־ך צערייםן אויד פ־צרינךן האיט נ־־־ט דעם פ־םטויר; טאיע װאם עם טאבט ז־ך, ז־ קען ז־ך נאך אדו־םד״םן פון א־־ך: אפנ־ם, אז דער ד־־ערט^־ א־ז נעװען נוט צעטיטיט; עד האט אזא ״טטאדקן ״טרעפ נעט־ן ד־ ה־ענע צו זיך, אז ־י יטטיד־ק האט געפיאצט א-ן די ״ט־עריעבע ה־ה האט ז־ך ד־דבנעני־ט״טט ד־דך ז״נע פ־ם א־ן זאי האט ז־ך אויפגעהי־בן א ״טדעקרעבע־ טוטך טען א־ז נעראפן פון ד־ עדטעך קינדעד האבן נעװי־נט, פ־ו־ען האבן נעקװ־ט״טעט, און די בהרה, װאם א־ז אנט״טטאנען. א־ז נ״־טט פאר ק־ין טענטיטרעיער פעדער צו בא״טך״בן. ד־ ה־ענע האט ז־ך דער־ו״ר דערװ״ר רו־ק אד־טנע״טפאצ־דט א־בעד דער עםטדאדע. גר״ך װ־ נ־״טט א־ר ט־־נט טע;, א־ן א־ז ז־ך אד־־ן א־ן א־ד א״זעד- נער ״טט״נ. דער הער ד־דעקטאד האט פעםט פא־טאבט דאם ט־רר ה־נטער א־ך ארע האבן פר־־ער אפגעעטעטט א־ך האב צ־ם יטאום געזאנט־ נאך א פאר װערטעך ה־־נט־קםטאי האבן ט־ר נוט אפגע״טנ־טן, ט־ר טענן בענט״טן נוטך װאם טיד זענען ניצוי נעװארן פ־ן אזא סבנה — האב א־ך נעזאנט — אין טאקע ה״נט א־ן אװנט װעט זי צוגעיטט־דט װערן או־ך אן א־יזערנער קײט. א־ך האב ז־ך פא־- נ־ינט פארן פובר־קום און בין אדו־ם. דאם פובאיקום אװ גא־ אנטצ־קט געװען און האט אנגעהו־בן צו פאטי־טן און צו יטרײען; טען האט דאם אדויםנערופן דעם ־עד- געװען צונענר״ט א פ״ן גרײכװארט, אז דאפ א־ז אן אננעזעענע דאטע, װאם עםט ברויז זופ פון עכטן ׳ט־רדקרעט-פריי־ט. — און װו א־ז דער טאדדער און דער בובךי — האב א־ך געפרענפ־. — אט זענען ז״ — האט דעד העד ד־רעקטא־ נעענט־פערט, און האט אננעװ־ז; אןיה ד־ צװי־ װערפעיעך — נו. און ד־ ה־ענע װו א־ך דער הער דירעקטאר א־ז א£־ין אװ■־ א האד נ־״טט נתפעא נעװארן פון ט״ן פראגע, האט ט־ר אנגעװ־זן או־פן דאקם און האט נעזאגט־: — אט א־ז ד־ ה־ענע א,־יה אזא הוצפה האב א־ך ט־ך נ״טט נער־בט: א־ך ב־ן גע- װארן א״פנעבראכט. ׳טדעקרעך או־פנעבראבט און האב נעואנט: — נ״ן. או־ב אזו־, ב־ן א־ך א״ך טוהר דעם גאנצן ע־םה: דאם א־ז דאך ״טװ־נדר: א־ך דארה נרויבן א־ן דעם, װאם א־ך .־״־• א־ך דאך־ ז״ן פעםט א־בערצ־־נט א־ן דעם: — נו, ט־רן זיך נ־יטט קר־נן צוריב אזעיכע נאר־יטק״טן — האט דער הער ד־רעקטאר נעזאנט, ער האט פון עדנעץ א ראך ארו־ם- נע־ט־רעפט א פראי־ט בראנפן און האט ט־ך טביד נעװען ט־ט א נרעזר ט״טקה א־ך האב נענוטען דאם נרעזר און האב עם או־םגעטרונקע;, בד־ צו באװי־זן א־ם, אז צו א־ם פערזענרעך האב א־ך גארנ״טט. ט־ך האט־ נאר או־פנעבראבט ז״ן ׳־טװ־נדר, ־ ברענגט ט־ך נ־־טט ארי־ן א־ן א צרה — האט ער נעזאנט־. — ד־ רעדע א־ז א־צט נרו־םארט־ק פארפאםט. און די חװת זענען נאדנ־״טט אזו־ ׳ט־רעכט־, כירעבן נאנץ פ״נע חװת... באפט נאך יט־־טך א קוק או־פן נרו־םן בעח... נח װאם װעט דא אזו־נם נעיטען, אז א־ר װעט זאגן א װאר װערט־עך• און דאן װארט דאך ארץ נעװען א־ן דער בעםטעד ארדענוננ; א־ן זאר האב ז־ך דעדװײר אננעהו־בן צוזאטענקר״בן ד־ ער־טטע צויטויער און דער הער ד־דעקטאד א־ז נעװארן ארץ אוט- רו־קעך או־פנערענטעך ער א־ז נעװען ב״ ט־ר א־ן די הענט. או; פיװארט געווען זייער נ־״טט פ־־ן פון ט״ן ז־־ט, װען א־ך װארט ט־־ן טאכט איבער א־ם אויםגענוצט צ־ם יטרעכטן. אויסעד דעם האב א־ך בא״ט־־נפעררעך געזע;, אז װענן א־בערטאבן ט־ינע באי־טד״- בוננען =אד -עד קויצער צ־־ט, װאם א־ז נאך נעבריבן ב־ז דער פאר־ ־טט־ערוננ, א־ז אפ־ך־ נ־״טט װאם צו קרערן• און םיײארט נראט גע- װען ״טװעדרעך אר״נצור״נן א־ן דעד בא־ט־ר״בוננ פון א דאקם אזו־ פ־ר געפיך װ־ א־ך האב עם ארײננער־־גט א־ן דע־ בא״טר״בוננ פון דער ״טרעקרעכע־ ה־ענע עם פאר־טט־־ט ז־ך, אז דערפון װארט ט־־ן ר־טעראר״ט װערק פא־רוידן ז״ער א םך, פ־ר טעך א״דער ב האב זיך עם נעקענט דעירו־בן. א־ך האב װענן דעם א־בערנעדעדט ט־ט דעם הער דירעקטאד. ער האט דאם ני־־ך פאריטטאנען ז־יער נוט. ער האט ט־ר אנ- נעגאםן נאך א גרעזר און א־ך האב עם או־םנעט־רונקען. רי פאי־יטטערוננ האט ז־ך אנגעהו־בן ב״ א געפאקטן זאך דער אנט־פפ־ר־טיםט האט נעװ־זן אזערכע ט־נ־ קונצן און ־טפ־צרעך, אז דערט״װר ארײ; װארט דא נארנ־יטט דעדנאנגען. עדהאט אדו־ם- נע־טרעפט א נאזטיבר פון נאז, האט נעפונען אן ״אונטערי■ א״בר ב־י עפעם אן ארטעד פרוי, װאם א־ז נעזעםן נא־ א־ן דעם אנדעדן עק זאך ער האט נעטאכט דעם ט־־־ט באװענן ז־ך א־בעדן זאך נ־׳טט צוו ־דנדיק ז־ך צו א־ם; א.־ן נאכדעם האט דער הער ד־רעק- טאר באװיזן א קונץ פון אן אטתן יטד און א־ז דודכנעפארן דודך דעם דיר טיט דעד ה־ריי פון עפעם א רוק. דעד עורם איז נאד נתפער נעװארן; ארע האבן געטופעט ט־ט ד־ פ־ם, װ־ אטתע ט־טונע־ם, רהטנא ריצין. ענדרעך איז אננעקוטען ד־ טזרד־קע ־טעה, װען סיהאבן ז־ך באדאיפט באװײזן ד־ ׳טדעקרעכע חװת. דער הער ד־- רעקטאך בכבודו ובעצטו, האט זיי א־־נם נאך דעם אנדערן א־ו־ם- נעפ־רט או־ץ דער עםטיאדע און א־ך האב באדארפט נעבן דער- קאערוננען. א־ך האב זיך הר־רה נ־״טט נענאדט אין חיטבון און האב נר״ך ארויפנעזע;, אז א־ך קען אפירו נייטט טראכטן װענן אזא ערפארנ, װי דער הער דירעקטאר האט נעהאט־, דאך האב א־ך נע- האפט, אז טײן רעקציע װעט פארינטעדעם־רן דעם נעב־רדעטן טייר פון פובריקום. און די דאזיקע האפנונג האט ט־ך טאקע נ״טט אפנענארט נאכדעם, װי א־ך האב באװיזן רי ־ט־ירדקרעט, האב א־ך בא- דארפט האבן צו ט־ון נאר טיט הױת, ײאם רעבן אויף דער ־ב־טה