Literarishe bleter · 1929-11-08 · 45 (8.11.1929) · p. Seite 877

?יסער^די^ע ב7פםפר 012, 45 (288) ןײפ 877 נ ח ם ן םײז'?ןװ/ןרשס םיט דעד הײסעד פדכה אויל די ליפן (בזם אפפארן פזן פרץ הירשבײן זזזן אסחר שרםי^םשבר פזן ע׳לי?/) ײדי׳טע ׳עואן: ״•טאאנסטו ״'־; ארץ-״עראא, װעא אין־ אװעקא״נן ד״נע ׳טואןן״ םאנ-א־־ן םאג-או־ם ני־ע רןאעפ א־בער די אויםנע- ב״נערר־םקע פא־יצעם פון ה־ר־עײ־ינע;. און ער א־ז ביקבא או־וז ז־ך אט ד־ אאע ענויים, ער א״ענט ר־ איע ארם־קאען פון רעבםס א־ן פון י־נקם, פ־ינ־קט ז־ך דעדנאך װ־דעי און װ־דער כייט דעם א־- בערדערצ־־אן און נאברעדן און ט־ט דעם דערנרונשעװען זיך צו ז־יער תוך און טהות, כרי װאס ט־פער דערגר״בן ד־ טראנעד־ע פון רעם, ײאם עם קוטט פאר, און אנצובאיקן ־־־ ׳ערעקאעכע פאאג;, צו װאם עם קאן ברענגען... נאנצע בערג פאאן או־ר א־ם, װאם דר־קן א־ם. װאם ראזן א־ם נ־׳םט אטעטען. און װאבנװ־־ז ׳עט־־ט ז־־ן ־םר־־ב-ט־ים א פא־װאריאזטעך װאכנװ־־ז יםר־־בט ער נ־׳עט אן קי־ן א־ין ־עורה פון ז־־ן צ־יטוננ קוטען אן דערטאנוננ-רעפעיען. אבער ד־ נע׳טעענ־׳טן האבן פאי־גאם;, פא־פי־־צט ז־־ן נאנצן װעז;, ער קאן ז־ך נארנ־׳עט ארויפראטעװען פון רעב איעטען. י־נט ער אזו־ א דעדיםיאגענער א־־־= דער םאפע, און בעט ז־ך ײי א ה־רפראז קינך — אםתר-יעװעםטער: פ־ד ט־ך אװעק פון רעב ארעב... און װוהין פאי;, ק־־ן ראטנפארבאנד אדער אטעי־־קעץ און דא טע׳עה-״פר־־ה״ט־״, און דער ארו־פטר־ט פון י־־װ־קן. ר־־זען, טנהם, ראב־א־.. און גי״ך רי הפקר-אנפאין אויך ז״ טצר ד־ רופרענד־׳עע קארענן. און אט ד־ פ״ין-אנפאין טרעפן אויך א־ם, ז״ פארוװנדן או־ך א־ם, און פאדטאכן רעם װעג או־ײ צ־ו־ק•״ און װ־דער נ״ע א־בעריעבענ־־ען, װאם ר־־םן ׳טט־קער ניטטה, װארפן א־ם ארום װי א־ן א בי־-הקיע. א װ־ידע־ געדר״ און גע- װ־רבי פון קנאות, פון הפקרות, פון אכזד־ות. און עס א־ז •עװער ז־ך אױ־םראטעװע;, און עם זענען פארהאקט ארע ײעגן פד; פאר׳״טיין פון פאנאנדערקרי־בן ז־ך... באראי־־ טע;, ה־־םט עם, פא־ן... .ױוה־ן׳• און םיראבט ז־ך, אז איע קװאין זענען אויםנעט־דוקנט, אז ם א־ז ׳עו־ן כיו בי הקצ־ם״ א־ן אט א פר״דיקעד נדום פון ד־ נאענטע קארענ;: ה ־־־■ װיק, י ־עאפ־רא און טנהם באר״־עא טיט־ ז״ער ״ײאר; נ־־ע װערטעך רר־־פטע פארערוננע;. אן אנזאנ פון א נ־־עם :־ פ־ן א;״עם פארטעםט א־ן רע־ פא־יער־נענע־ ־־ר״דג־ אטער־קע און טיי״ענט ארוים פון א־־נענעם טו־י א־ו־םגע־־םענע ווע־טער און עם דערװעקן ז־ך נ־־ע בהות, נ״ע פא־יאננע;. און אט קוטט־-צו ד־ קאנפערענץ פון דעם ״-־״״•; װ־םנ־םאפט- יעבן א־נםט־טוט א־ן װ־ינע. עם ראקט ד־ •־ר־יעע װ־ינע. און עם װארפט א; א יערעק ראם צוזאטענטרעפן ז־ך פון ר־ פארים־ידענע טיער ט־ט ר־ פארים־־רענע ײעיטן ט־ט ז־־ע־ע קאט־-טעטארן און אי; װ־אנע פאיט אי; *ױי - <ו 1 וו געצײ צן קייאפעי־ גאכ :ייט זײער ■ 1 % * זיצינ: װאקכט יננ צי פ־ן ז־צ , אץ לעבכ אויי־ יץ •;**** ך׳*-י*ו*וי• אײכ ט זיך ׳ע, עם ײעפי יעייעי■ אאםטן פאי־ן נ־־ע הו־ט. עם אױ־ז איכ א :״ע העי־ע עכ רױבכ;*א*י~ ־ם. א־ן אידק :װרא פאי יער פ״;׳ ז אויפיבײ;ע;: האב , איד אייכױע;;.; אי; ־נט װענ; :עפ רעב; אי־״ *אס — ד;רוי־ דער נ זאני דדעגל ערוה א־ד קאן; רור װער ו*י :ײ אנװנה אץ כער גי־ו־םק״ט, ײאם עם ־םאפט ז־ך איצט אין פא־ים־־־ענע יענ־ער דורך א־נזער נאצ־ע, געבעניםט זאין ז״ן זי בו־עי ״ און ט־ט אט ד־ נעפ־ין זענען ז״ ב־־דע, פרץ ה־ריצב־־ן און אםתר ׳םוט־אטיםעך אװעקנעפא־ן פון פו־ין ה״נט־קם טאי וװ ז״ האין פאי ט״נע או־נן א־ן יו־ײ פון עטיעבע הדים־ם נעטרונרען אן או־פהער רעם כום פון ״ד־׳ען פ־־;. און אװעקנעפארן זענען ז־׳ טיט־ א ק־־םעי ביבק או־י ר־ י־פ;, און ט־ט רעם באנע־ א־; דעי ־יד־יעער אטע־־קע ז־ך ני־־ך א׳־־־נצװוארפ; א־ן דער אי־בעט יאד דער נױ־םע־ גי־ו־םק״ט, ־ואם עם ׳עאפט ד־_״ד־׳עע נאציע א־ן איע קענ־ע־ צוריק טיט עטיעכע חז״טים זענען ז״, פרץ ה־ריעב־־ן און אםתר ׳עוטיאטיםעך געקוטען אהער פון ראטנפארבאנך וװ ז״ האבן גאנצע ״ן חד׳םים (טיט א יאנגן, הארבן און יעװערן װינטער אינט־טן) פארבראכט א־ן קריפ, א־ן די י־דייםע דערפעך זיי זענען נעקוטען טיט די יםזוערע יאםטן און ט־ט די אן א ׳םיעור זארגן. װאפ די ״ד־יםע א־בערײאנדערער טראנן או־ײ ז־ך אין ז״ער װי- דערנעבורט, און אויך ט־ט רעם העין פר״ך װאם עם ים־טערט דארט אי־אפ פון די פארהארעװעטע פאי־צעס און פארחויםבטע פנ־טעך און דא אין װאר׳םע זענען ט־ר נעזעםן א יםעה נאך א יםעה, און ז״ ב״דע האבן איץ נייםט או־פגעהערט זיך צו ט״ין ט־ט ד־ אאע פר״דיקע און פ״נאעכע א־בעריעבוננען פון די ״ד־יםע א־- בערײאנדערער דארט. אויץ ד־ פעאדער פון ד־ ״ד־יםע דערפער א־ן די ניי-נעגרינדעטע ייד־׳םע רא־אנען. דא, אין װאר׳םע, האבן ז״ װייטער נעצוינן די טענ און װאכן פון דעם אעבן םון די בר־דער א־ן קרים, ט־ט װעטען ז״ זענען אזוי הארצ־ק און אזזי בר־דעראעך צונויפנעװאקסן געװאר;. און דאם טאג-טענאעכע, דאס סאטע ײא- כעדיקע, דאס פאטע נו־ט־קםטע פון ־ענעם אעבן א־ז ב־י ז״ צי- זאטעננעװאקםן נעװארן ט־ט דעם דערהויבענעם, ט־ט דעם או־ם- אייזוננ-פראבאעם פון דער נאנצער נאצ־ע... ח״-׳םעה ט־ט ח״-עואם, דער א״טעך װאם יםטייט אויה דער ערד און זיין ־םפ־ץ דערגר־־בט אין די םאטע הי״כן. װ־דערגעבורט פון רעם גאנצן ״דנטום ד־ באנ־ױננ פון דער אוטה. הנם דארט א״קנט טען יםט־״ן און ב״ן אין אט די װערטער און באגר־פן, אבער ד־ עצם-ארבעט פארראט םו־-כא-םוץ די טוער״׳ נעקוטען א־ז אהער היר׳םב״ן ט־טי דעם ײ־אן צו יםרי־בן װ״טער ז״נע עס״ען, זיינע דערצ״אונגען פון אט דער נ״-אװפגעױ- דערטער ״דייםער װירקאעכקייט, עם א־ז געװע; דער װיאן ביי א־ם איבעדצוװארפן בריקן צײייםן דער נרו־סער ״ד־יםער װעאט ט־ט ד• פארװארפנסטע ״ד״םע דערפעך דערנענטערן אזו־-אױם רי אויפ- טערקזאטק״ט פון אאעטען צו די ׳םטיאע אעבנם, װאם בויען זיך א־ן ד־ װ״טע העקן פון א־קראינע. ער האט אויך נעװאאט ז־ך װידער אוטקערן צור־ק אהי;, זע;, וװ ד־ נערעטעניים א־ז או־פנע- נאננען אויה ד־ ה״טייםע פעאדעך א,־ן וװ א־ז טען צוגענר״ט צ־ דעם ה״נטיקן װינטער א־ן די דארט־קע קאאאניעפ... אבער פאוצים — די ארץ-־יםראא-געיםעענ־ים;. א נ־־עד ר־ם. א נ־־ער בראך. או־ך ארץ-־יםראא טיט א־רע קאאאנ־עם, ט־ט א־רע חאוצ־ם און קבוצות, כי־ט׳ די טויזנטער ״ד״םע ערד-ארבעטער זע- נען טיך א״ננעיםנימן אין זיין ניםטה, ער האט דאך דאם אאטע און נייע, ראם אפיםטארבנדיקע און או־פאעבנד־קע דארט אזוי װ״- ט־קדיק-ט־ך, אזוי הארציק-אינט־ם אויפנענוטען און עם א־בער- געגעבן און נעים־אדערט א־ן דעם טונקא-אװכטנד־קן װערק ז־־נעם ״ארץ-־יםראא״. די יםװערע האנט. װאם האט ז־ך דאי־ט או־פגעהו־בן אךז דעם יידייםן ייםוב, א־ז אי־אפנעפאאן או־ך או־•' ז״נע פא״צעם אי״ך אויה זײן קאפ. ער א־ז נעװען איננאנצן דער״םאאגן עד האט א םך פאראויםנעזע;, פאדאו־םנעזאנט, אבער צו-יםװער א־ז גע־וען דער קאאפ, ער זאא א־צט ט״טאען אי־ה א־־נענע װערטעך ער זאי אין רעם טאטענט װ״זן דעם , װער א־ז נע׳־עכט״. עד האט א־בער- נעאעבט די נעיםעענייםן ײ־ אן א־־גענעם אוטנא־ק, ער א־ז געװען ט־ך רערים־טעי־ט, װ־ ק־־נער :״םט אי־ום. ערות האבן נעזאנט ז״נע האך װאם זענען גראער נעװארן, און ז־־נע או־גן. װעאכע האבן או־פנעדריקט פ־י;, ב־ז טיםונעת... און װ־דער יםעהן און יםעהן פו; רעדן אין װ״ט־קן א־בער דעם גורא פון דעם ״ד־׳םן פאאק. יםעהן טרויעריקע, יםעהן צערפואע, ״םעהן טיט אויסקוקן א־ן די ׳םװארצסטע אפגױנטן פון אוטקום. .. און אט — דער װיםטער נעראננצ או־ץ דער ־־די׳םער גאם. דער וװאדער ב־י־נער-קר־נ. און ברודער-קאטך טען פאראירט נרע- נעצ1.און טאמ; .ציני׳םע .חוזקע־״ע! א־בער אאץ און אאעטע;, און ד.י—צואךנעיכ-אגפאא;,אני,<,רעם. יתד-הפאיטה.א־; פויאן^ אױןיידי