Literarishe bleter · 1929-11-08 · 45 (8.11.1929) · p. Seite 876

?רב17ר$ר'27ס בלסםסר נ1ם. 45 (298) דינ 876 * נריםט די קאנפערענץ האבן דז׳צאינט, יק״א, האיאס, עםינדירעהט. ארט, אזע, טאז, ״בונד״ און ״ה׳טומר הצעיר״, טיעערנאײיצער ״טארננרויט״ און װאר׳שעװער נעזערהאפט ״פרײנט פון העברעי׳טן אונױוערסיטעט אין ירו׳עריס״, דר ״ נאםטער און פדאפ, העריט אי א. ײ. א. א. ײ,) איז א נאראנטיע פאר רער פרוכטבארקײט פון זײן ארבעט, און זאגט איס אן א ׳טײנעם עתיד םיםענ זיך, דעריבער אויך ר־כט;, אז ײײ״א ײעט װערן א צענטר, פונײאנעט טארעראנץ און קורטורערע באצױננ צו נעדאנק, םײנוננ און װארט װערן פרײצן אין ראפ ארטענרעכע ״ד־יטע רעבן, ביםרעכװײז דורכדריננענדיק ארע זײנע ספער;. איינם, הן פון יענע, פאר װערכע םיװעט פון רארט ארויסבראנ־ קען נאר עפעס אנדער־ע. װענן רער נויטײענד־קײט פון א פ י א א ל א נ י ־ט ע ד װ י ס נ- ׳ט א פ ט קענען קײן צװײ םײנוננען ני־שט זײן אפ־רו אין יענעס ראנער, װאס כאנוצט זיך םיט ײדי־ט א־ן װאדט און ־עריפט, ני׳שט האבנדיק צו םאםע־ר׳םון יענע באצױננ, םיט װערכעד עם זענען און אפיצר י ט ר א װ ם ק י, זרםן ר י י ז ע;, באהאגט דר חײש זיט נאך עכרעצער דער ייװ־־א;בא־ ־ואם האט־ ז־ך נע־סאפן ארוס י די אעדאכפערע. ־1 ד ן״ י דעם ײזו״א 7.? / ב ע ד? ־ / אונזעדע אויפגאבן פארימי־צע ז־ך געקאנט־ דוכט־ן, א װעז עכ האט כפײזית: צ• װעט .ט, אכער י אייבערראנ באקוטען די באזע =איז ײד״י-ו ײאיעונגכ־געפיר האט דער פאיאנט ■•ז*1>*ײךן ךי רייך*. געבראבט עם קאט רײדניעאפטן. אזױ *צטא׳יק צע־ ננ פון א ברײטער אין צו דער יצאפו ־ קורטלד־א־־בעט. אינסטיטוט סאטפרעכן ײדי״טן וױכנ•: א*ז ציזאטענהאנג א ם- זענען נעפא־־ן קי־ן װירנע ם־ט ע־ קאנעפ־ענץ אײננעכן צו ־סאפן א : נ־אפטי־עב; א־נסטײיײ־ צ־ דע־ ייװ״א א־ז ני־סט קײן זאך פון װיסנ־סאפטרער- ־הידיס, װאס טוען זי־ער ארכעט א־ן די קאכינעט;. ־צוין פון די עי־־סטע טריט אן האכן די נר־נדער פון ײװ״א פאר־כטאנען דעס בא־ ט־־ט און רי װיכטיק״ט פון קארעקטױון ־כאפן און ה־אבן זיך פאר־ כ־נדן ם־ט רי ברײטפט־ע ײדייסע ־סיכטן. רעי ״װייא האט אכעד ני־סט נעהאט קײן פעסטע אי־נאניזאציע, ז״נע ט־ועי־ זענען נעװען צעװאי־פן א־ן ־סטעט און רענדער אן ארגאניזצ־אנעיער פארבינרוננ. װאס האט ־סטאדק פאי־קרענעדט ז״נע םענרעכקײטן. די קאנפערענץ האט נעפונען די נויטיקע ארנאנ־זאציאנס-בארס, עס איז נע־סאפן :עײאי־ן אן איװערטרעכעי־ פאי־כאנר פון ד• געזער־סאפט;. פארן ״די־־סן װיכנ־סאפט־רעכן אינפט־טוט און עכ זענען געביררעט נע־ װארן ד־ אנט־ספרעבנדע ארנאנען. דערםיט האט דעי״ ײװ״א בא■ קוםען א פעםט־ן א ר נ א נ י ז א צ י ־א נ ע ר; י ס ו ד און איז נע- װאין א װיכטיקער פאקטאר פון דער גאנצער י־ר־־סער עפנטרעכ־ ק״ט, פון ארע קר״זן, װאם בויען די םאדערנע ײד־־סע קורטור די קאנפערענץ האט ז־ך ג־יסט־ באנרענעצט ם־ט דער איײס־ א־כעט־וננ פון רי נאענטםט־ע אהבעטם-פרענער, ז• האט אננעװיזן או־ך דעס װייטעדן װעג פונס יױו״ א און האט נע־סטערט פאר רער עפנט־רעכק־יט די אויפנאכע צ־ ־סאפן א י י ד ״־ס ע ה ו ־ כ ׳ס ו ר . א־ן װען עם א־ז נעריינט נעװארן דער נרונט־סטײן פונס ״װ״א־ בנ•;. איז קראר נעװ־ארן. אז דא װעט אויםנעבויט• װערן א וױסנ־ ־סאפטס-טעםפר, ײאם װעט עפענען זײנע טירן פאר דער ־סור־ױננט. װעיכע א־ז םיט־ פ־אנען און םוז־ק נעקוםען• איױ־ דעס פראץ ד־ האז־קע ױננט, װאס רערנט א־ן דער ײרי־סער ־סור א־ן נויט־קט ז־ך םם־יא א־־ך א־ן א ײדי־סער הױכ־סוי האט־ א־צט נעזען פאר זיך דעס פונדאםענט פון רער ק־נפט־קער הװביסוי װו ז־ װעט־ פארט־ זעצן א־ר כירדונג א־ן רעד י־ד־יסער יספר־אך רע־ ״־ו א א-ז געװארן אן ארײערטיעכער צענטר םון דע־ ײד־־ס־ער םאדערנער קורטור, ארוס דעס ײװ״א האבן זיך פארײניקט ר• באד־יטנדסטע קורטוי־-כהות פוגס יידי־סן פארק אין ארע יענ־ -ער ד־ ײד־־ס־ע עפנטרעיקײט דאי- דעס דאזיקן צענט־ר פאר־ ־סטארקן אין פא־פעסטיק;. ז־ רארץ םא־ארי־ס און םאטעריעא איס הערפן צו כאדװ־רקרעכן די פרענער װאכ זענען או־סנעארבעט נעװא־ן פון רע־ קאנפעדענץ. יאם־ר האפן, אז ז־ װעט דערפ־רן ד• דאזיקע װיכט־קע או־פ- גאכע, א.־ן אז צו רער נאענטםטער קאנפערענץ װעין םיר ׳סו־ן ז״ן ביביירת אװעקצו־סט־עין קאנקרעט־ אין פראקט־י־ס ד־ פראנע װענן אויסבוױננ פ־ן א ײרי׳סער הויכ־סור, פון א ײדייסן אונױועיביטעט־, רעצט־ע; ײװ״א צער״סן עט־ ז־ך יאז ־סאפט־ן, ײאם האכן ז־ך אין דעי־ יעצט־ער צ״ט־ פראקע־ט או־ך דער ײדי־סעי גאס א־וס רע; א־ינ־קע פ־ן א־נז האכן אפ־רו ם־י־א געהאט־, אז םיט־ דער אננע־סט־רענגט־ער אט־םאספער װאכ האט־ ז־ך ר ײאכן נע-סאפן א־ן װא־־סע. ײעט די קאנפערענץ פא־ אױנטערנער־םן װע־;, אז ד־ צע־־־צטע געם־טעי װערן כך־רנר נטערצופי•; א אי פגאבע א ברא; אנצלצײנענען את ײװ־־א נעװאדן ז פאדװא;ררט אי נאי זי ױב פינב ץ און כיפ־ פ: י ךז,־־ יע ברבי ע ענ*ו יענעז געײעז -א״■ ־ קא:ב ־ פא״־ײניקטע ךי לע;דע~. ד־ פעדעס. װאם האכן כ־ז א־צט פא־כ־נרן יי טױער פון א־נסט־־ט־ט אין פא־־סײרענע רעניער צ־ס נריק האבן זיך איע אונזערע ספ־קוה א־ו־םנעװיזן פאי אוםכאני־נ־עט. ד־ דעיענאטן האבן נעפ־רט די אהי־־ויה, װאם פארט־ או־י ז־־. א־ן י־ קאנפערענץ א־ז נעקרוינט געװא־ן ם־ט־ א נרענצנדיקן דערפארג, ר־ קאנפע־ענץ האט נ־־ס־ט־ נא־ א־יםנעפ־רט א־ר ד־רעקטע א־ פון דע־ אפנעטועגער אי־כעט פון פון ז״ן ווייטעי־ד־קער טעט־יק״ט א־ן א נעװארט־קער רעםאנסטי־אז דער פאקט־. וואם או־ה ר־, ט־ראט־ ארע םזרח-אײ־אפעי־סע פין אםע־יקע און דייט־סראנד, א־ז נעװען א נרענצנהעד באװי־ז אז די ײדי־סע םאדע׳־נע ק־רטוי האט זיך א־ן ־סװערן קאם־־ דורכ־ נע־סראנן א ברײט־ן װעג און האט־ ז־ך דערהו־בן צ־ נאר א הו־כער םהרגה י־ קאנפעיענץ פאי־ן ייװ״א א־ז געװען אן ארײערט־ יעכע, ־איט־ האכן זיך פא־זאםרט פא־־סטײער פ־ן איע ניע־ םע־ע ״ר־־סע קיכיצ־ס, און דער ־אז־קעד א ר װ ע ר ט ר ע כ ע ׳־ כא־אקט־ע׳־ פ.־; דעה קאנפע־ענץ האט כאװיז;, אז נ־־סט נעקוקט או־י א־נזעי צעז־־ט־קײט־ און צעיספ־־־ט־ק״ט־. איז פאדאן א ־סטאר- קע־ כה. װאם פא־״ניקט אונז ארעםען דער כה פון ־סאסן איז בײען ד• םאיעי־נע ־—־סע קירט־ור און ־ע־ אפקראננ. װאס רי קאנ־ פעויענץ האט געפ־נען א־ן יע־ נאיער װעיט־. ד־ הונדעי־טע־ כא־ ג־־ם־ננע; םבר הפ־צ־ת ־־סי־אר, ה־ א־םצ־ײ־קע ט־ערענ־אםעס או; כי־װ פ־ז -סע גערע־נט־ע א־; קולט־־ר-ט־־ע־ א־ן פא״־ס־־דענע יעני־ ־ע־ ניײםער א־נט־ע־עם און ־־ פ־ײנט־רעכע כאצ־ונג פיז יע־ נאנצעי ײד־־סעי פ׳־עםע צ־ דעי קאנפערענץ האבן נאן כ־ער נעביאבט־ צ־כ א־־םיי־־ק דעם װ־ין פין ה• כי״טסטע ״ד־־סע ־ס־־כטן י־־־-ו־ ־־ ײיי־־״ז קורטיר א־־־י םארע־נע ה״נט־ו־עיט־רע ־םוד־ה. האט־ ז־ך כאז־נ־ע־ם ־סט־איק נעפ־רט• א־־־ דע־ ־װ עם א־ז פאי־געקוםען א צ־זאםענ״סרום פון ־־ פ־ינ־ע ־ ־י־ס־ע װ־םנ־סאפט־יעכע א־ן קורטור-ט־וער םיט ר־ םאם;, װאם האכ; ר־ נאנצע צ־־ט־ אנגעפײט רעכ קאנפערענ־ו-זאי י־ קאנפעיענץ האט־ זיך אװםגעצ־־בנט ם־ט א־ד ז א כ י ע כ־ ק ־ ־ ט־ א; עינםטע, הויכנעטיאכט־ע א־■ אה־ײתפ־יע כאצ־ונג האט ז־ך געפײט א־; איע אר־־םט־רעטוננע; פץ ד־ דערענאט־ן א־ן ־אט־ דעי זאכיעכק־־ט־ האכן כ־־י צו פאי־ראנקען דעס גיענצנד; פא־- רוי־ א־ן אויסגאנג פ־ן ־ע׳־ קאנפעיענץ. עם זענען געװען םאםענטן, פא צ־ כי דע־ יאז־ק קאנפע־ענ־ו י