Literarishe bleter · 1929-11-01 · 44 (1.11.1929) · p. Seite 865

זײס 865 ליסזד^ד״שע ברדסזזר 011 44 (?28) * גיאר שון קװיצקאס יוך איז אמאיי געװען א קלויזניק, א*ן ע- האט די םידוה שון א קלויזניק אײנגעהיט ביז הײנט. םוזן אבעי־ אונזערע רעדאק-יעס באש-ייג* װעי־ן ש*ן קרויזניקעס. װי סימוז שון אונזער ריטעדאטוי־ אויכגע־־אטן וועי־ן יערעי־ £רוװ שון זי שאיםיסטיקן פיט יטונד. צװײטן אונז קאן אזעיבעס נייסט בי־ײין. י. נובינ^װ דערקאערוננ װעגן די יטארזיטן אין םײן יוך ״געראנגר״ האט יטוין גע־טײיבן אין ״״טטערן״ דער ח, יטאבנע עשיטטײן און איך האי יטוין אין ״יטטערן״ געמארדן, אז ב׳בין מיט די *טאי־ז־טן נײטט אויסן געװען אנפירנדיקע פאי^יטײטע מעיזאנען. ביהאב אין ..יטטערן״ קאטעגאי־ײט באטאנט, אז אזערבע בוונוה זענען מיר ווירד־פיעמד און אויי פײנע יטאיזיטן קענען אביעקטיװ אזוי אויסגעטײטיטט װערן׳ טוט מיי־ *טטאיק באנק. ביװאײט זײ אװדאי און אװדאי נײטט געווען געדיװקט במ**־א פאיט *טוין אש י. נוסינאװס אנט־טעפען מ,־ יאבן. װאס זענען נײטט געיטטויגן. װו איז פאי־אן אין די •טא־ז״טן אש•** אן אנ־ צוהעיענ״ט .װעגן די יידםעקציעס׳' װעגן צענל"'.' װי קען עס געמאלט זײן, אז א בוך, א זאמיונג שין װעי־ק. װאס זענען דויד דער סאװעטד.־ער קײטיק און איבעטעי־יײענע־ אנע־קענט שא־ יעװא־וציאנעי און גוגרעך שאי דעי שיאיעטא־ײטעי קו־טיי לאי נא־ דעישא־, װייר אהין זענען א־ײן עטיעבע *טאיז־טן, װאס קענעל. אביעקטיװ. שאריטײט נײטט ײבטיק א*יסגעט**ט*טט װעי׳ז׳ — װי קען עס געמארט זײן, אז אזא בוך זאר מען ש־וציס *טטעין ..אויסעי די רא־ ה**ן ■**ן ד**י סא*ו**טי״ט*ײ ־י־***־אטו־" א*ן ה** זא־ מיי ו״יזאי נעמ״ין רודשן? גע־טיקט זיך עס, אז דעי אנגע־ייטעי בבוד שון ויעמען סינײטט גיע, װאס דינט איבע־געגעבן דעי א־בעטער־רעװא־וציעי-.׳ ־־• ש*ן דע־ גײנגעי האנט טוט עס י נוסינאװ א מאך אפ די צען יא־ אינעט אט איז עס אין אבטן נומעי ״די ױיטע װעלט״ געװען די שאזיטיװע דיב־ װא־ן. סיאיז דאך נײטט קײן קאמעדיע. הי נוסינאײ! די *טאיזיטן זענען צונוישגעיטטערט שון זאמ־־מאטעײא־ און זענע• געווענדט קעגן ליטע־אטן און ריטעיאיײטע דעײטײנונגען, נא־ ביטוס־ אושן נײטט קעגן פא־יטײטע שע־זאנען אין קעגן אנשיינדיקע־ פאײטיק. גען אנטי־קאמוניסטייטע בונוה. בניגע דעס ביאײקיטן, האיצ־ײסנדיקן טאן, װאס י. נוסינאװ װא־שט מײ אוי?, איז שיטיט נײטט צי פאי־טטײן אונטעררעקער־טאראנטראזיקײמן״ װאס אן בא־יטעװיסטײטן ״גיהנוס װא־טן זיי זיין װאס איר װירט. נאר נײטט קײן דיבטער איצט איז געקומען א יטײיבער, װאס האלט זיך פאר א לינקן *טיײנקן, און אויך ער האט נייטט אויסגעהאלטן: עי האט אונטער א שאי־טטעײיער •טאיזיטן־שאיס — װײל װי קאן מען אנדעי־ט ביי דער יידסעקײטער צענזוילו — דאס אלץ באיטטעטיקט; ער האט הארץ־רײסנדיק, במעט סיט דער יטשיאך שון ביאליקס ״לעצטן װארט״ אויסגעױסן: ״גרויס איז דעי פארדראס, דער װי־טיק גױיס״ מיר קאנען... נייטט דערלאנגען צום דאך שונם הויז, צו פאקן דעם יטטינק־שויגל דארט, אוישן דאך, אויך זײן הויבן ארט,. (ז. 2-10*1. באמה. אין אן אויסערסט־דויבזיבטיקער שאיס יטרײבט ל. קװיטקא וועגן אײן היױ אז ער איז א ״״טטינק־פויגר״, װאס שאיסמט די אט־ מאספער און װאס כיקאן מיט אים גארנײטט מאבן, װײל ער פא־נעמט א הויבן ־אסטן אויפן ״דאך שונס הויז״. א צװייטן הבר באראקטעריזירט עױ אז ער איז ״א װאנץ״. ,,איס שעלט נאר א קלײנינק ״טטיקל ״טב־, בדי צו זײן א גאנצער אידיאט י. זײן טאלאנט בא״טטײט בלויז אין דעס, װאס ״עי האט א צונג א ג־ינע. װי אויף העקעלעך- א ״טאישן עלנבויגן און א פלינקע האנט״. ער דעקט זיך צו מיטן נאמען אקטיאביאנסקי — הגם זײן איז ער בסך־הבל—א װאנץ. :ײטט בעסער באראקטעריזירט עי די דיבטעי װעגן א־ינעס ״האסט אידעאלאגיע. ״האסט דעמאגאגיע, ״שעלט דיר נאר א קלײניקײט: טא־אנטאיאגיע . װעגן א צװײטן דיבטער זאגט ער: ,״װארט אמאי געהאלטן א בוסעט און מאנעלעך שארקוישט א ״טטיק א ג־א־טן, איצט איז עי א שאעט איצט איז ער: דאכ אויבעי״טטע שון ״טטויסל״. (״דער בופעט״טיק״). צי ק*ן מען נאך מעי דערפרײען די הערצער פון אלע איטס, אײנ־ האינס, ראזענשעלדס און מוקדוניס, װי געבן אזעלבע בא־אקטעריסטיקעס שון אונזערע קריטיקער און דיבטער׳' איך האב שאלעמיזירט מיט ה, ליטװאקאװן פאי זיין א־יטאצונג פון ל. קװיטק^ס ליד ״מ״ע רײניקטי,. איך האב נאך דאן ני״טט געוװסט וועגן ל. קוויטקאס ״טאיז״טן, װי ני״טט געוװסט, רעבן איך, האט נאך דאן וועגן זײ חי ליטװאקאוו. ל. קװיטקאס בוך איז נאך דאן אין מאסקווע געגעבן סשעציע־ ־עטאײ״ט, בדי מע־ בו־טע־ מאבן דאס ־עבע־־עבע ק*יס זענען עס ״טא־ז״טן איז *טוין עינסט אויסגע״ט־אסן איך האלט, אז אויך װעגן ײדײטע ײטעיאטן און ייטע־א־ײטע דע״ז״נונגען, װי װעגן רוסיעזע (ע־װ-נעד,• ..זא£-:ע' ־אע--א" 1. ײי װעגן איקיאינײטע ובװיליאװאי, ״איוואן איװאנאװיט״ט״ אין ״ליטע־ יאטוױע יאימאיק״ מיט א באגלײט־װא־ט ש*ן הי מאיא־אװ, מיטג^יד שון צ. ק. ק.) מעג מען און מע דא־־ז א ״טשאס געבן און אמא־ אפי־י וא־ •טא־:* א גיאבל טון. — סיאיז אבע־ ביטוס־אושן נײטט דע־לאזבא־ אז די. װאס שילן זיך געט־אשן שון די *טא־זיטן, ז?דן צוליב זײע־ אנ־ גע־ײטן• בבוד זיך באהא־טן אונטעי די אינטע־עסן שון דעײ ש־אלעטא־ רי״טע־ רעװא־וציע און שון ש־א^עטארי״טעי קו־טו־ מײן ליטעיאײ״טע ארבעט איז אפן שא־ א־עמענס א־יגן און קײ־ די א״טס און אײנהא־נס, די ״טונאים שונס א־בעטע־־קלאס. א•־ האב גע״ דינט און װעל דינען מיט אלע מײנע בוהיה דע־ ש־איעטא־ײטע־ ־עװא־ לוציע און קולטוױ און אויב איך בין מיט מײנע *טא־זיטן באגאנגען אומגערן א פעלעױ װאס איך האב נײטט שאױיסגעזען. אנע־קען א*ך מײן טעוח. __א. קװיטהא״ םארלאג ש. גןןלדםאיב, װארשע. צרשט דצי*ינצ : װ. מארגעריט די גאסד־פרוי ראמאן פ^ײז 8 ־ל. איך האי אורטײלם דאס ליד ״מע יײניקט״ בלויז לויטן קאנ־ טעקסט שון ״פארטרעטן״. דאיטן האט זיך געהאנדלט װעגן א דעי־טײנונג, װזזס ק*ן פרעטענדירן אויך טיפײטקײט, װעגן א דער״טײנונג, װאס דאיץ באקעמפט װערן־ ל. קװיטקא האט מיט זײן יײװ אין ״עמעס״ קאטעגא-ײט דעי־ קלערט, אז ער האט קײן בא״טטימטע פעיזאן ני־טט געהאט אין אויג. דאס מאל זענען אבער די יטא־זיטן צו דורבזיסטיק; זיי האין שא־ אן אביעקט בא״טטימטע פערזאנען; איז עס א פאיטקװיל, װאס דו־ך איס ״טטרעקט ל. קװיטקא אויס די האנט אלע איטס און אײנהא־נס. זײ װעלן די האנט געין דריקן. זאל מען זיך :י״טט פױװן באױפן אוין* די באזונדעיע רענט שון ״טארז״טן־זיטאנר װײל מימ יטארז״טן, װאס זענען געמאבט מיט אזעלבע ליניעס, באנוצט מען זיך בײ אונז בלויז פאי אונזעיע קיאסנשײנט: תוץ דעם, איז דאס ני״טט קײן ״טאיז״טן־טאן אט דעי װײטיק־ אויסגעיטרײ: ״גרויס איז דעי פאידיאס, דעי װײמיק גרויס״. אזא ״צארז״ט קלינגט דןןך. װי א לעצטעי שאיצװײשלונג־אויסױ־. ל. קװיטקא האט די יטאיז־טן שארעפנטלעבט מיט א קעפי ״צווי״טן אונז זאל עפ ילײין״, מוזן מיר ל. קװיטקאן זאגן: מוז גלייך דײבן. ״טן אוגז ב־ פרעטענדירט צװי א דיבטער, װ>ום װי *טי*יש׳ אזיקן ״לן זײן ד שאױרט פעלער. אנערקענען זײן גראבן פא־טקװיל־״טרײיעדײ. װ#ם נזארן, יעדאק אונז קײן צװי״טן טט בלײבן םיטארן אויך :יי דעי געי־יעו אמא*4 װאס װאלט י נײטט, מיר װײםן ל*זן דרוקן אזא ״טונד. דיבטער פון ל. קײיטקאם ״בופעט״טיק״; קלאי איז >*בער, אז דער רעדאק־