Literarishe bleter · 1929-11-01 · 44 (1.11.1929) · p. Seite 861

/י• ד /86 כורהדה א־ז דער סבום, װאק ד• קהירה האט באיטטימט או•־ צו קױפן ביכער און אײ:* צו צאצן באאמטע, געװען רעכעררער קיײז. ד• זאמרינגע; זענעז אנטיטשאנעז אדאנק םאראב•; בובער •טביואי האראװײן, נעז. יעוכזר ייטראר א. א אזוי װי ז״ זענען נעוזע;, זענע; זײ נעבריבן עד-הױס. די קאמפרעטירונג איז צוגענאננעז זײער ערע- בעריק, צײט׳טריפטן דעבען ניעט דערנענצט געװאוץ, נ״ע האט מע; אבאנירט זײער װ״ניק און אזױ-ארוב איז פארװארראזט נעװאר; א זאך צ־ ײערבער מיהאט זיר גענומען מיט אזא ענערג־ע או; או-י װערכעד םיהאט גער״נט אזערבע גרויםע האפנוגנען. םיאיז זערבםט- פאר״פטענדרער, אז ה״נט -ארו־ מע; האבן מיריאנע;, בדי צו קרינן דאס, ײאס אמאר האט מען געקאנט קומע; דערצו פאר טויזנטער. סיײערן ממירא איצט ׳טויז נ־יטט הערםן נ״טט די אנשטרענגוננעז בו; דער קהירה־פארײארטוננ, נ״טט דער א־צטיקער ב־בריאטעקאר ה ױדא קאהן. 52) ד• ב־בר־אטעק ״עזרא א•; קראקע״ א־ז אנט׳טטאנען א דאנק דער א־נ־צ־אטױו פון דך טאה;, וזערכער האט גענרינדעט ספע- ע״עי א געזער׳טאפט צוציב דעב דאזיק; צװעק ־״נט נע£ינט ױ ,יך א•; דעד געבײדע פון דער ײדי׳בער קהירה או; האט א זײער בא- קװעמע; רײעז־זאי אין אמעמײז איז דאפ נייבט קייז גרויבע ב־יריא- טעק, ז• האט אויך א מינ־מאר; בודזיטעט או; קאמפרעט״רט גא־ פאמערעך זצ־.) (הסהוך ־ומםו (!4) הואדיט: ווידנער קודטורעדע אנמטארטן. ווידנע, 17*11. וו5) דיקוטי •בודוניב והוא י׳טיסה הקפ־ב א־טר אקז וקבץ הרב... כההיתו הונויאהװן זצ״ד יוידנא. בערלי[. (אאו. ןד.ן די איקאנאבודן פון אט־דעי ביב־יאטעק זענען: 1) העיוך פון יי נהן כויומא, 1477; 2ן םבהר הפניניב פון הודבלה גבירוד, 11*141;!'.) א בפ־ פון אבן קיני, נעאפא־ 11*141; 4ו בדינה עודס פון ר׳ ידע־ה הפניני, באקינא 1485; 5) םהברוה עםנואד הרוםי ב־עשציא 11111. 2ד.) באלאבאן: ״דיזוע ביבליאנועקן אין ־עםבעינ, בװילא (אויוז פויד״דו טים זיבן צ״בנונגען, 1922.!;5) דער ביבליאםעקאי איז אין םיבך פון א ר״ יארן געווען ב־אפ םיבאל עיקאװינויב פען־םימװ^ך בליט אן אינטע־־עסאנטן אװנפ א. .פאעסי־גע אפענסיורע״ הדיבפ אן דעי־ ײדיידע* פען־קלוב אײנצואײדנעז אין װאי־זנע יעדע דואך א ״פען• מיסװאך'. גע• אין אװנב איגאני־ אמאצקע 13) דעס ע־־׳צטן יעדן מיפװאך סאיקומען דעי־ ע־ידטער 5ען־מיסװאך װעיט אי־גאניזידפ ארנטעי־ דעי •אזונג: 5אעטײדע אפענשױוע. אין עי־־יצשן אװנט װעלן מיט קו־צע י־עדעס װעגן די פי־אב-עמען פון דעי־ דיבטונג און מיט *־עצ׳שאציעש און דעקראמאציעש פון זײעלע נײססע לידער אי־ויסציעצן די דיששעי־ינס אזן דישטעל: קאדי מאיאדאװסקי- אס־י.,־ •סומיאמיסע•, אב־־וזס זאק. י. מ. נײמאן, ז. סעגא־ יאװיס׳ד. אוזלן צײמלין. אימעי קאציזנע. ױסל קיימאן. מלך לאװימ׳צ יזויאל ידמערן. דעי ע־־ידמעי אװנמ װעי־מ איינגעאײדנמ ׳צוס א£פאל פון דעי־ ױנגעי דיסטעײין אסהי■ יצומיאמידע,־ קײן אמעי־יקע. צוס סױוס פון יא-אדיעס. צו יעדן בידעמ װעי־מ צוגעגעבן א געװין־בייעמ אוי,־ א פאעמ־יד בוך פון די :ײעסטע אויסגאבן. די ביכער זענען סיגנײ־מ פון מען־קרוב ייעדער דריטער באזוכער װעמ געװינען א ־וך. בילעמן צו *יריקע פרײזן צו באקומען יײ דעי־ קאסע פון פא־ײן. די צא• בילעמן באגרענעצמ. די כייטנהידער פון ״ען-קאוב באדאיפן קומען אוי? דעס אװנמ! נ*ך דעס אװנמ װעלן מיר זיך געזעגענען מימ פי־ץ הײ־ידבײן און אס־י״• •דומיאמימע**, װאס פאי־ן דאנער״דמיק אפ קײן אמע־־יקע דעס מיצװאך, דעס סז:־מן אקמאבער, זײ זײ*מ דער ײדיימער פען־קלוב אין װאײימע (מ• גי־ויסן פען־מימװאך. פון דעײ װאך אן װעצ א פען־אװנמ.?יסלנד^די׳שלנ ב?סם3ר 011. /4 העירעי״בע װערק, װאם װעדן נעהרוקט אין פ.ײאן (צענזור-עקזעמ- פראר). די ביבריאטעק באײצט א רײ ארטע דרוקן, צװישן זײ— עטצעכע אינקאנובולן, צ. ב. א פירויע פון ררב״נ אױ־ תזרה (מאנ־ טוא 1480), ספר מצװת גדור (סמ״נ), (קאנצינא אק14), דאייב אמונה ראברבנאר (קאנסטאנטינאפאר 1505), א םך םפרים פון סז-טן אין דו-טן י. ה אױך א רײ בתב-יד;, װאם װארטן אװר אן ארויכנעבעך די פורע קאמפרעטן פון װיםנ׳םאפטרעבע צײט׳טריפטן און רי אויסנעצ״כנט-קאמפרעט״רטע ביביראנראפייבע האנט-ב־בער ניבן-צו דער ב׳בריאטעק אן אײראפעי׳טן אויםזען. ר״דער אבעד א־ז דער ראקאל אזא ׳טרעבטעך אז ער אנטיטפרעבט נ״טט ר• פרימיטיװסט׳ן פאדערונגען. כד• רי דאזיקע אנארמאריע צו בא- זײטיק;, האט די ,,סינאנאנע-פארזאטרוננ״ בא־טראסן רכבוד רעפ סג-יעריקן װביר״ פון דער םינאנאגע אױבצובז־ען א :ײע נעבײדע פאר דער ב־בר־אטעק, װאם זאר אנט־טפרעכן ארע פאדעדוננען פון דער נ״ער ביבריאטעק-וױםניטאפט. נ״טט געקוקט דעדוי־ װאם כיאױ נעװען װײניק נערט און װאכ ד• פעסימ־סטן האבן אפנע־ יטראג;, האט מען זיך אין מא• יזטסו נענומען בױע; און א׳צט ׳טט״ט ׳טױן נערעקט א פראכטפורע דרײ־׳טטאקיקע געבײרע. ר״רער װעט טען נאך דארפן צװוארטן א צװײ •אך ביז װאגען ארץ װעט וײן אויסגעפארטיקט, און די געב״דע װעט קאנען א׳־ײננעמען כײ ב־- כעך סײ רײענער48). ד י װמנער ביבריאטעק א־ז א מתנה פון מ ת ת ה ו ב ט רא ׳ט ו ן און איז נענרינרעט נעװארן א'1 1885 יאך נאך סטרא- יטונס טויט און נאבהעם װי מיהאט פארקו־פט ראכ הױז, װאב ע־ האט אפגע׳טריבן פאר דער ב־בריאטעק, — האט די געזער׳טאפט ״צדקה גדורהי׳, װאם האט אויכנעפ־רט ד• יאלע פון א רער־גיעזע־ קהילה (קיין ײדייטע קהילות וענען אין רי צאי־״טע צײטן נ״טט גע- װען) אױפגעבויט אױפן ׳טול־הויץ א באװנדערע ביבליאטעק-געביי- דע, װעלכע איז אפנעגעבן געװארן באר דער עפנטלעכקײט אין טוסו. די ביכער-נאמלונג האט אנטהאלטן אין ק2וװ יאר בעיר ססס.וװ װערק. צײ״טן זיי — ס8 פיאצענט העברע״טע, און רי איבעריקע ױדא־ק אװך אנדערע ׳טפראכן. די דאזיקע װערק ״טטאמען פון םטרא״טונען אלײן, פון היםטאריקער פין, מאדקאן, בער .־אטנעך מ עפ״טטײ;. ך רעהאקא און פון — יעקב בן יעקב. םיזענען דארטן פאדאין א 5 אינקאנאבול;, בערר א 300 װערק פון סו-טן י. ה״ צװי׳טן זי' 5<־. נע- דרוקט צײי׳טן 1540—1500 (צעמיליא) א. א אממײנםטן איז דאדטן פאראן ספרים, נאד זײ זענען דא אװי צונעקליבן און אין אזעלכע אלטע עדיציעס (םאנצ־נא, רנ־אל באמבערנפ א א.)ס4ו, װי אפיטר אין ערגיץ נייטט. ־ער נעדרוקטער קאטאיאנו,־.> פארנריננערט ב״ב באנוצן זיך מיט דער ביבליאטעק. אבער עד איז אדו־כנעגעבן נע- װאדן אי! יאר *סיסן אין אנטהאלט נאה רי ײערק, װאס יטטאמען פון סטרא׳שונען און םון רי עריטטע מנרבים די ביבליאטעק האט אויך א סך כתב-ידן, אײנער פון זײ יטטאמט פון ׳טפאניע;. פון ־אר 1412. 51) סיא־ז רא אין װילנע נאך א פאפולערע ביבליאטעק, װאב א־ז נענרינדעט נעװארן פאר דער מלחמה רורך דער ״חב־ת-מפיצי- ה׳שכלה״ אין פעטערבורנ. די ײדייטע ביבליאטעק אין העמבע,ךנ געהער צ• הער ״הייטער קהילה און נעפינט זיך אין דע־ קהילה-נעבײדע אויה רעד ז״טעז׳טניעצקא ני ך די לאקארן זענען ספעציעל איאפטירט נעװארן. סיאיז או־ך פאראן א באקױעמער לײען-זאל און קלענערע צימערן פאר װיסניטאפטלעבער איבעט. אבער אין אלגעמײן איז ר• ביבליאטעק אן אפנע׳טטאדבענע אינםטיטוציע. נ״טט דערפאד װײל םיפעל;. חלילה. ל״ענער — פארקערט, מיקומט מאסנװײז -— :א־ בנוגע רער קאמפלעטירוננ פון דער זאמלונג. נאך פאי רער 10) באלאבאן: יייליאטנקא םינאגאגי :א םלאםאצקים, נאיב קור־ יער, װאייבע, 1022, ני 137. ה־ב דר. יבםואל אביהם!אזגאגםקי ז״ל, ז״ן לעבן און ז״נע װערק, פון דר םאיר באלאנאן, 1021—1804. ניאג־א־ פייבע יבםרים;. װארםע, 1022. ז״ם 18. 47) פ. יבאלים אין קאלעגדאר ״פון יא־ צו יאר״, 1028, ז. 188. זזעגן זעלבן זע אזיבן, באםעדקונג 24. 48) אין דע־ געב״דע װעם זיך אוי־ געפינען דעי איגםםיםום פאר דער ׳ודאיםם״בעל וויםניבאפם, װעלבעי געפינם זיך ה״גם אויף נאװאייפיע 3.