Literarishe bleter · 1929-10-17 · 42 (17.10.1929) · p. Seite 821

זײכ 811?'סער&רישע בזזזכז/ר נזם. 12 (5ס2)? ז. זזײנכטר/בטר?'] װילגע, ױאדשע און טדיםמ (??יע־קע $ײנדרז?ן) װ—ערחןוגן און נ״עט דװקא באױז. װען א נאסט קוכ־ט אר־כער פון ־ענער זײע ־ב. אנדער־ש א־ז אין װיאנע. דאס איכטװןײנ), װאס א־ך האכ נעזען אין די הײכ־ען פון —עע ׳כר־כטיכטעאזגר, א•; די יעואן, גידנאזיעס, א ינס דערער־ סערינאר און אין די זוירערן פונס ״יידיסן װיסניכאפטאעכן אינ־ ארטײקן ״דיטעראט;־ אױך א־נכ דאקאד פונכ סטיטוט״, האב איך *1 ־ו איך אױך א־כעד די ״כראדע געסרעך פון יואיב,, געפיאט. האב טטאט געיצ״ירט אזו■ או־י־ די גאס; אט פ־ז פױח האכ א־ך אין יױיז ״צט גאפ; ׳;. וױ אויז־ ד' ״ד״כ נ״כט נעהעךט רעד מ*י* אןן .״ײן דיאט ־עכ א״נדרוק, דא, האכ איך נעי/רינ; פי; אונזער יױירנע. ״כער ־ו ־ו ־ז יעדער צװ״טער ״ר א באוײםטזיניקע כאצ־: קױזטור און *עדער דריטער ײד איז, דאיכט ייך ריר, נ^קע א קור- טור־טוער ײדייטע אותװת או•■־ ד• רעיסענע איז ב־עכענע ״.״דדיעו ביי די טירן פון ײדייצע קרערדעך און ד• ײדי׳יןע יכפראך אויי1 איערענס רײדער כײ א טױער פיז אז אדט-צעכראכ; הויז א•; װ״דנע קאן רען טרעפ; א ױנג ײננד, וואס יעט״ט צוזארע; ר־ט ז״ן זײח איכער־ נעכויג; אייעד א וױדנער ״טאנ״. •װ עס איז אפנעדרומנז א דיר פו; עפעס אז אורכאקאנט; דיכטע־ ר• יעעה;, װאס א־ך האכ פארכראכט אינכ וױדנער ״תודטור־ הויז״ וועדן דאננ כדייכ; אין רײן זכרון איז א״ז צירעד א יכ״נעד ײדייעער כא־ וזאט צײדןן ז.ך אי; הונדערטע־ זיננעד א־נכ אנ־ע־׳ א פארזאראוננ ר״ ייר״כע אערער, א•; א רריטן כ״ס; ד• ״דייכע ׳כריפטיכטעי־ער או; קודטור־טועד א טרוקענעס זערד צו דער ט״ א־נר־ט; א בא־א• טוננ װענז א סטודיע פאר; ״רי״כ; קינסט־טעאטער װאס וױדנע רוז פאר ױך כאיכאפ;, או; ראז א נאנצע רײ צ־רער;, איז ײעדכע עס הויזט דערוו״ד דער ״״ד״כער וויסניכאפטדעכער אינסטיטיוט״, כ-ז װאנע; ראס נ״ע א״גענע הויז װעט פאי־ט״ק װער;. דער ״רייכער וויסניכאטפדעכיער אינסטיטוטי! א־ך װאדט נעקאנט זײער א סך דעי־צ״א; ווענז רעי־ נר״- סער פר״ד, װאס איך האב נעהא.*_ װען -ער ר.-ע- ןר״. ־ייזע; האט ריך א־ורנעפירט פיז א״ז צירער א־נכ אנ־ער;, װו עס זע־ נע; אנטפדעקט נעװאד; פאר ריר אזו• פיד אננעזארדטע אוצרות פון אינזיע־ קודטור, אכער פאר ר״נע אױג; יכט״ט רײן דיכ יכטע־ טעדע טריסק און װארט, אז איך זאד ױך אורקעד; צו דעכ ר״; ״כטעטעדע טידיסק, — װאס דאכ איך איצט װעג; דיר צו זאגזד דאס יכענכטע פון דיר, האכ איך אי; וױמע נעזע; ד• װננע- ד״טדעך, װאס זענע; א רעזיידטאט פו; דײן יכוד, װעדכע װערט אױסנעהאאט; ריט אזוי פ־א רסירת-נפ״כ, געפ־נע; ױך א•; וױדנע, װו ױי יכעפן ריט פודע ערער פון דעכ קװאד, ײאס יכדאנטי רארט די טאטעס ז״ע־ע ־אנן זיך ק״; װאריכע און אויך צוריק או; יכפארן אפ פון ז״ערע כירנע פרנכות אכיסד פאר רי קינרער און ז״, ד• ק״״דער ז״ע־ע, באננונענע; ױך ריט װאס כע איז, אכי רען האט נאי- ד• רעגדעכק״ט צי דערנע;. װימע. װאר״כע אי; טדיכקז ד• דהקות ױצט כר״ט איכער ד״נע נעראדק;, — א; א״נ־ געכי״נענע א־ז ױ, אוױ װ• א כאכעצ־ע כ״כ ״כטריק;, יאכער איכער איר יכפאנט רי װננטי כא־נ ארו•־, ווי א נידיענע־ נס צודיב אט רעכ נכ א־ז כרא• נעװע; צו קורעז צו א״ך פון ררהקיכ, או; אט רעכ נכ פיר איך ריט ר־ט ױך צור־ק צו ר״; ה״כ, קײ; נױ־יארק, צו דעב ״ד״כ; ארעריקע. ין׳ (1 אקטאב״ר (21**11. װירנע, װאריטע אןן טריסק. — די דריי צענטראר-פינרןטן פון רײן ז״ן אין פויאן. אין ז״ האכ איך פארכראכט רערער, וױ אין אנדערע יכמעט או; ׳כטעטדעך און דורך ז״ דאכ איך געפרוװט א קוק טון אוי־ פוידן בכדד און אױ־ דעכ ״ד־יכ; דעבז פו; אט דעכ דאנד םפעציער פון װידנע או; װאריכע, — א־ז די דעצטע רער ק ר ה, או; די עריכטע די תורה, און ײאס יכ״ך ריי; קד״ז ׳כטעטעדע טר־סק — א־ז דאם, ײי אדע אנדערע ׳כטעטדעך פון דעכ גרויס, דער רע־ זערװואר פאר די צײײ עריכטע פון טריםק פארן די עדטיערע ײדן ק״ן װארייבע נאך סהורה פאד ז״ערע רי׳כט״נפגעזאנמ קרערדעך, און די װננט פארט קיי; װידנע דערנע; תורה דאפ ר־ינט נ״כט, אז אי; װאדיכע א־ז ק״ן קודטור־טעטײ־ ק״ט איז קײן קודטור־בױאוננ נ״כטא אװדא• איז דא. ד• דעכע־ ־יקסטע ייד״כע פרעםע פון פוידן איז א■; װאריכע. טענדעכע און ײעכנטדעכע צ״טונגען פון אדערד״ ד־כטוננען ג״ען ארויס דאדטז. פאראן דארט א נאנץ היביכ ״כוד־װעז;, װאס פרװוט צו ענטפעדן אוי־ דער באדערפענ״כ פון די פאריכ״דענע עדערענט;, װעדכע האכ; זיך אויםקריסטאדיזירט אינכ ארטיק; ״ד״כן דעבן או; האכז, יעדער איינעד פאר ז־ך, א; א״נענעכ כאיכטירט; צוגאנג בנינע דעד דערצװננ פון זייערע קינדער פא־א; דארט; אויך א גאניז־ דעבעריק פארדאגפװעז;. ײאכ דיאזטי ז־ך פיק איכער דעכ גאנצ; דאנד, או; דאך האב איך געהאט דעכ א״נדרוק. אז רער אמערײ־ נער ״ד״בער פ.ידס אין װאר״כע איז רער רסהרדיק, װי עפעס אנדער״כ. ד• ײדן א,״;־ די נאדעװקעפ, דזיכיקע או; אנדערע ט־רי־דיקע נאפ; קױפן און ד״ענען ייד״כע צ״טונגע;, אכער אויך װיפיד איך האכ זיך צונעקוקט, האב א־ך נעזען״ אז א הוץ די מיפ־קע נ״עפ װענ; ײדי״כע פאגרארע; און טאנ־געיכעענ״כ;, אינטערעס־ר; ז״ זיך רערער ריט כאריכט; װענן װאדוטע או; װעג; די גדיקדעכע נעוױנעד פו; ד• דאטעריע־צעטדע;. אינכ װאר״כעװער דיטעראטן־ פאר״ן האב א־ך אויך נעהערט רעח רעי־עד װעגן דעכ האנאדאר, װאס דער אדער יענער •כריפטיכטעדער כאקורט פאר ז״ן יכאפ;, װי װענ; דעכ יכאפ; גייפא. ד• א״נצ־קע אננענערע וױנקעדעך, ײאס איך האכ א•; װאריכע געפונע;, זענע; ד• בױראכ, װו ״ד״כע קודטור־ארכעט װערט נעפדאנט או; נעיכאפ;, זיי זענע; געדוען פאר ריר, ײי פדוצ־ דיננדיקע אאױס; פאר א ׳װאנדערער דורך דעד רדבר ענדעכע אאזיפן זענע; אױך ד• דיייריע; פו; ד• ״ד״כע ׳כדיפטיכטעדער ד• זעדבע ־כי־יפטיכטעדער, װעדכע װער; א־נכ דאקאד פינכ דיטעי־אט;־ פאר״; אד״ננעדרונגע; אין דער רסהרדיק״ט, װאס העדיכט ארוכ זיי, זענע; א■; ױיעדע ה״רע; גאר אנדערע רענטיכ;. ד• צעװאד־ פענע ראנוםקריפטן, װאס דינ; אר־ ז״ערע ׳כר״ב־ט״כ;, טרײב; ראפ רפהי־ד־קע, דאס גערו״כיקע ארויפ אויך יענעד ז״ט יכוועד אוז זיי רערפידן זיך כאפר״טע או; אױכנעד״טערטע. א•; א היפיכער צאד ה״כ״עז פון ״ר״כע ׳כריפט״כטערעד א•; װאריכע האכ איך פארכראכט, או; צ• איך ב•; געװע; בדו־ז ר־ט אי כעכ פון ז״ און צי איך האב ױך נעפונען אי; א נעזעחכאפט פון רערער, ױעדכע זענע; זיך צוזארענגעקורע; צו א״נעכ פון די קאדעגן אוי־ א גדעזד ט״. האכ איך ױך ־כטענריק נעפידט אי; דער אטראפפער פון יכעפעד א ױכ־טוכדיקער ערנסט האט זיך ׳כטענדיק נעפידט א•; דער דופט. א ױכ־טובריקער ערנסט צו דעכ, וואפ רע; טוט אר״; או; או־ך צו דעכ, ײאס װערמ נעכסון פון די קאדענ; אוי? יענער ז״ט פו; ד• נרענעצ;. א־נכ ״דיטעראטן-פאר״;״ האכ א־ך בדײז איינראד דעד־ פידט אזא דערהויכנק״ט און דאס איז נעװע; אויפ; געזעגן־אװנט פאר ריי; אײעקפאר; או; נ״כט אורזיפט האכן די חכי־יכ סעגא־ דאװימיכ או; רייזיד אפעדירט, אז אזעדכע איװנטן זאח זיך אפטער