Literarishe bleter · 1929-10-11 · 41 (11.10.1929) · p. Seite 810

םיססר^רישס ב?סססר בזם.!4 ,284) ז"ס 810 * װעגן זײנע פילדעד ( צ? ז ײ ן ^זיסשםעלזבג) קיו״ן די פאקטור, די קאנםטרוקציע און די פ־עוטקײט פון דער פאים. דער ער׳צטער אײנפלום איז געװע;: םעזא;, טאטטים. אבער ׳םפעטער האבן ײיך אויך ז״ערע װענן ני׳םט איננאנען באפרידיקט און כיהאב אננעהויבן דערנען בײ: פיקאםא, דערען או; װאאסיננ. דער רעמצער איז א פײזאז׳םיםט, פוגדעםטװעגן האב איך נענוסען די אזוי-גערופענע פאטינע פון זײן סאדערײ און איבערגעטראנן אויפ פיגורן. פון פיקאסא האב איך סיך נעדערנט סאדן פדאכן, צוזאסענשטעדן פאר׳טײדענע רויע פארבן און אזוי-ארום ארויםבאקו- סען רי פרעכטיקסטע גאסעם. אונטער זײן א״נפדום האב איך אויך אנגעהויבן סאיז ״םון נעדאנק״, קאנטראדירנריק נאר עטװאם די ״נאטור״. בכדד האב איך פון אים געיר׳םנס מײן איצטיקע נ״גוננ צו א־נטעדעקטואדיזם. כיהאב זיך איבערצייגט, אז א קינםטדער טאר ניישט זײן קײן קנעכט פון דער נאטור און קאן אויך ׳שאפן װונדער, סאדנדיקע אייעקטן, װעדכע זענען דחדוטין ני׳טטא אין דער װירקדעכקײט. פאר׳טטײט זיך, אז צו אזעדכע בידרער האט ני׳טט קײן זין צוצונײן סיטן אסאדיקן קריטערױם, רא ׳טפידט קורם-כד א ראדע די קאנסעקהענץ פון דער פארם, אוסאפהענניק פון יעדער פיאיז אביעקט. איך האב אויך אננעהויבן דעצמנם צו סאדן ׳טטידצעבנם, אקטן און קאספאזיציעם. איך האב זיך איבערציינט, אז די ״טויטע נאטור״ א־ז א״ננטדעך רי איינציקע פארם, װו די פאר׳טקדאפטק״ט צו דער נאטור דערגײט צו א סיניסום. די טויטע נאטור איז דאס בר״טסטע פעדד פארן קינסטדער-אינטעדעקטואדיפט. די פארב קאן דא צעקדאפט װערן אויפ די פאריטײדנםטע נױאנםן. דער קינםטדער איז פר״ אין אמתן זין פון װארמ. עס איז אײננטדעך דאם אדט פון אומבאנרענעצטער מעגדעכק״מ פײ פארן אינהאדט, ם״ פון דער פארם — האדמנדיק איצט פאר מ״ן אױם׳טטעדוננ — זאנט פריד- סאן — קען איך נאך אדץ, אסת, נישט זאנן, צו װאס פאר א יטוד איך נעהער און װו כיבין נעבדיבן. דער אסת איז, אז איך האב זיך נאך אין ערנעץ נייטט אפגע׳טמעדט. איך װײם פארוים, אז איך װעד נאך א פך זוכן. אבער דאפ איז דאך דער אײגנטדעכער זין פון — קונםט... בריװ איז רעדאקציע ה-טובער פרייגט רעדאקצאר! איך יעט אײך אפצודרוקן אין ״ליטערארי״גע בלעטער״ אט די איך האב מיך אבגעזאגט צו התכלענען דעם פראטעסט פון די ײדייםע לייינע־ קעגן דעם אגגײף אויף די ײדײטע ׳טרלן, װייל איך באםײליק זיך ניתזצ צוליב ערינציביעלע טעמים אין קײן געזעליטאפטלעבעי אקציע. בײ דעם הײנטיקן מצב פון די ײדייצע קולמור־אינםםיטוציעם אין לאנר, האלט איך אבעי פא־ן חוב פון איעדן קינסטלער, *טרײבער, קולטור־איבעטער אנטקעגנצװסטעלן זיך יעדן אנגריף אויף דער עקזיס״ טענץ פון די ײדי״טע ״טולן, פון וועלבער זײט דער דאזיקער אנגריף ז*ל י־נײטט קומען. ד״ר סיכאד װײכערט װאר״טע, 2 אקט^בער 1920. ח. ה. רעדאקטארי נאבן איבערלײענען די נאטיץ פון ז. זילבערצװײג אין די ״ליב. ילעט." נומ. 39, האב איך זיך געװאנדן צו דער ״לובעראני״בער געמײנ־ דע,. דאיטן האט כיען מיר אגגעװיזן דאס אדט״ װז דער נעגער־קינסטדע־ ױגי. אין דער הויבב־אלעע לינקס *טטײט א ״טװארצע גרויסע מארמאײ מצבה. אויבן איז ארײנגע״טבעלב זײן בילד אין דער ראלע פון ״אבעל^". אונטן ׳טט״מ אנגעײריבן: אידא אידרימ^ געבױרן דעם 7. כיערץ 18417. נעקוטען צו זײן רו — רענאװ. 11. כיאי 1890. י מיב גרוס: יעלןב ראכיריאק לאדז. פעליקם פדידםאז לי׳׳ױ??' •: ׳׳ :אז פעדיק: דעם וו׳דטן נאװעסבער הײנט־קן ־וד׳ם זזערט נעעעפנט אינם זאד פון דער נעזעליטאפט צו פאדשפרײטן קונפט רי אויםשטעדיננ פונם באקאנטן סארער פ. פר-דסאן, װו םיװעדן אויכנעיטטעדט ז״נע איבעטן פון הי דעצטע פאד יא־ דער ק׳נםטרער ׳שטערט אוים עטרעבע און זיבעציק בירדער א ו><־.1 צ״כנוננע:. צװי׳ען זײ — א םך פאיטרעטן פון ײ־״םע ׳םריפט׳עטעדער פרירסאן, װאם איז ביז סיט עטרעכע ־אר צוריק געװען א פארעקשנטער נאטוראד־םט-רעאדיפט און נענידט די נ״ע שטרעסוננען א•; רער סאדער״, האדט — זינט ז״ן צודיקקוסען פון פאריז — אין אײן סאבן עקםפעריסענטן און זוכן נײע װענ;. אין זי־נע דעצטע בידרעי■ זענען פאיטרעטן בסעט אדע ״איזסען״:— איספדעםיאנ־זם. עקםפרעםיאניזם, קוב־זם, פארסיזם, נעא-קראםי- צ־זם און אפידו דעפארסאצ־ע פ. פיידסאן רערצײדט, װי אזוי םיאיז נעשען ז״ן איבערנאננ פון ״אדטער״ סארערײ צו ״נײער״. — נאך אין בעת סײן ערשטער אויפיעטעדוננ, האב א־ך אנגעהו־בן אײנזען. אז סײנע ביידער טראנן אײן ראקאדן קא- ראדיט און אײן כאראקטער איך האב סורא געקרינן פאר דער גרעםטעי קדדה, װאם א־ז פאיאן א־ן דער קונפט: די קדדה פאר סאניער איך האב ז־ך אנגעהויבן ארײן צו קאנטראדירן, בין ארײנ- געפאדן א־ן כפקות, און דער כוץ איז נעװע;, ביבין אװעק קײן פאריז א-ך האב נעײאאמ זיך באקאנען ס־ט ד• ארבעטן פון די גױיבע מאדעינע סאדער װאם זענען קאנצענטר־רט אין די דאד- טיקע מוז״ען און קונםט-םאראנע;. אבער דאיטן איז מ־ט מיר נעיעען עפעם אזוינם, אוי־ װערכן איך האב זיך ק״נסאד ני־בט נע- קאנט ריכטן: פון א פאי־ביםענעב קעננער, בין איך אין א קודצעי־ צייט געװארן דער ני־עסטער אנהענגער פון די נײע װענן אין פרוװן. װעדכע םיהאבן אונטעינענוסען די סארערנע סארער כיהאב זיך איבערצ״נט, אי זײערע זוכענישן זענען נישט קײן קאפריזן, נאד א יםטארקע שטרעבונג צו אויפרר־קם-סענדעכק״טן און אז סיט יעדער נ״ער פאים איז זײ גערוננען ארויםצובדענגען עפעם אזוינפ. ײאם װאדט בײ די מעטאדן פון דער אדטער סאדערײ פארבדיבן נייםט- דערזאגט פאריבטײט זיך, אז סיאיז זײער יעװער זיך צו באפי־ײען און צו צעביעכן ׳עאבדאנען, ײאם זעגען אײנגענעםן אין דער נשמה אײער פאריז װירקט נעװארטיק, מאכט דרײסטער בד-זמן איך ב•; דארמן ני״״יט נעװען, האב איך פיעוט מורא געהאט פאר יעדער עקסטרעמעד, דעציד־רכדיקער פארב, געשראקן זיך פאי־ גאנצע, פוד־ ׳צטענד־קע רויט, גרין, בדוי-קאדירן, זײ נ״צט אנ־ערש באנוצט, םײדן כיהאב זײ פר־ער צעקראפט או־־ פאריעײדענע דינערע ניז- אנסן. אבער װען כיהאב ענרדעך באקומען מוט און אננעהויבן צו עקספערימענטירן מיט רויע פארבן און זײ גענומען באטראכטן אדט מאםע, — האב איך רערגרײכט דיער׳צטוינענדיקע רעזודטאטן. בדוױ א דאנק דעם האב א-ך עכדרע־ אנגעדויב; בי־״טער צו פאר-