Literarishe bleter · 1929-10-11 · 41 (11.10.1929) · p. Seite 807

4.-זײס 807?יס^דאדי׳עע בלעעעד גיס. 41 (284)? פריער ני׳טט ארײננעטדאכט. מע; האט נעדײנט אטאר אנדעד־ט... נו, אז די מרוכד װיא אזוי — פארװאכ נייצט״ אז דער מרוכה יצטײט אז — יעטײט עם מיר אויך אן... װאה-זיעע זאנט איר, חכד. מע; װעט אונז ארױםהע־׳פ; אץ דער •עװערער צ־־טץ א יטװעדער װ־נטער דוקט זיך א;. מיט די רעצטע בחות האם א-ך ד־ יםטײנער צונו־םגעיטרעפט א.ץ א ׳טטוב אויפנע־עטערט. א־צט א־ז ק־ץ םוד נ״עטא װײטער צו זארגן״... אץ בארד האט ער זיך געכאפט־: ״מע; יםמועםט דאך, אז מיר װער; האכ; אד־בער הונרערט הויפ;. דער נרעםטער ײד״עער דארר אץ קרים. יםמועסט מע;, א־ מע; וועט אויפבויע; א יעי־נעם בנץ פאר א יעור. עם װער; ר־<ך ז־ץ א עט־רעבע הונדעדט קינדער — װעט א־ר ייאננ ברײכ; ב־י אונז, חברי״ אץ די פענכטער האב; זיך באײענט ד־ ס־אועטץ פץ די מענער או; ד־ צװײ נ־־-בר־אנםקער פידערעד האב; זיך פון ד־ בהזת אדו־ם- נעיםראנ;. דרו־ם; האט ז־ך גערייגט א װי־סער פדעםט־ר. עם איז נאד ני׳שט קאאר נעװע;, אץ װאם װעאן די ׳טװעריקײטץ בא׳טטיץ. א; איבערװאנדערער, א שטארקער ײד, א ברונעט מיט פ־־ערדיקע אוינן אץ א *טװארץ, קורץ בערדא, איז מיט מיר ארוים אץ דער קאא• טער םינםטערער נאכט אריץ. ער איז נעװעז א ביםעאע צעװארעמט פץ טאנצן אץ פץ זיננען אץ פץ דער נאנצער אויםטעדר״טעד יטימחה. ער האט געװאאט פאר מיר אפנ־ם אראפרעד; םץ הארצ;, נאר עם איז אים פון צוננ נישט אראפגעקראכ; דאם, נואכ א־ם האט זיך נעװאאט זאנ;. ער האט צונויפגענומע; די כחות אץ מיר גענעב; צו פאחשטײן: ״איר פאריטט״ט, חבר, װי ביי מיר אײנט זיך די נאנצע זאך אויה... א־ך בין ראך שוץ א; אאטער מא;. נו, װאס, םערצ־ק יאר בי־ הײנטיקע צ״ט; איז דאך אן אאטער מא;. הי־פ־; עס, פאר זיך האב א־ך ׳שוץ פארראנהט. א־צט דאנה א־ך פאר ד־ קינדער א־ך װײכ נ־׳שט, צ־ איך װעא שוץ זיץ א נוטער פו־ער מײנע קינרער װעאז עם נעװ־ם זײן... אודאי, א שוצ פאר די קינדער איז רי עריטטע זאך אוראי, אויף ײדי׳ש, אױ איצט פאר מיר אנגערײגט. מע; האט זיך װי מען רעננט זיך אפ מיט א. רײזען, ה לײװיר, מנחס באוײעא און מ. ראבאי קרײניירגעילעך״נאציאנאליפטי״סע נ־צדות. סיהאצ זײ א *טצא־־לןן צי געטון צוריק זײער קראסן**סוי*ס, אין זיי תאין נ**דט נאר אוי,־* א *צענדלעבן אוסן דעזעיצייט צום *צונא־. און זיך װידע- א פריוך געטון אין דעי קלאפן־נאענצער זײ *צונד־םיעסע, נאי־ זײ זענען מיט זײעיע דעקראראציעס גלײך אױיסגעטײאטן, װי אקטױוע אגענטן פונם סײנטלענן לאגעי דער מיטינג פון די דאסקייעי י״דײגע •סיי״ייעיי א״ן קזרטוײ טועי־ נ$גלט צו די דאזיקע ״טײיבעײ צום *טאנד־ס״ופ פאי־ דעײ גאנצער עשנטלעסקײמ פון דעי ײדי״סער אי־נעטעי״סאפט און רוא־ רעפא־דניקעם. זי תאלט, אז מיט זי־עי *טענדלעבן אקט האסן זי־י די דאזיקע?ד־ײבעי אויסגעמעק ט פין דעי רעװאלוציאגע״ע" קולטור פון די ײדי״סע איבעטעײמאסן. אז מיט זײעייי אקט דאבן זײ די רײען פון אונזעי רעװאלוצ. און 5־אלעטאײ*טע קויטוי״ ברויז סיטגעתארפן אפצזײיניקן זיך פזז פיעדדע עיעמענטן. אבעי־ אין דעי־ זעלבער צי־ט האבן זײ אװעקגעהי־געט ך״.י״ א ג**נ** ****^ס^״*קטיװן אוי^ קו^טו—י*^־קינסט^***י*נון ו*יד**רג**־ו װאס זײ האבן געהאט, געפינענדיק זיך אױטעי־ דע־ ה״טגהה אין װייקזנג פון דער קאמבאװעגונג. די פאױאמױנג װענדט די אויפמעי־קזאמקײט פין דע־־ ײדי־ ״טעי־ פי־אייעצאדייטער קולטור־װעלט באזונדעיס אויי* אב*־ד.ם י־ײ־ טעײצאפט פון אמעײקע און די אינטע־־נאציאנא״ע א־־בעטע־־טאפט פונס יאטנפא־־באנד האבן אין אבט צו די אמאייקע ־ױמפויע ט־־א־ דיציעס רייזענפ, װען ער איז דיסטעי־י״ט געגאנגען מיטן רעװא־ לוציאנערן ײדי״טן פראלעטאריאט״ געפױװט מיט זי־עי־ רעװאלוצ־ יאנערער אויפשערקזאמקײט און זאױעװדיקײט איס פונסנײ צו דערהויבן און *דאפן פאי איס נײ רעװאיוציאנע-ע קורטוי״־ דיסט״״רי״סע טייאדיציעס האט ע״ אבעי צוזאמען מיט זײנע א •- בעריקע קאלעגן נײטט אויסגעתאלטן דעס עי״צטן עי־נסטן נסי״ן צו בלײבן טרײ דער רעװאױציאנע־יעײ אי־בעטער־באװעגונג און דעס ק^מוביזס און האס אוי־ א ״טענדרעסן אופן װידעי־ פא־־אטן זײנע אלטע רעװאיוציאנער־דיבטעי־ײבע ט־־אדיציעס און פאי־ ״טמוצט זײן געװעזט יאנײטע קי־ובה״טאפט צוס רעװא״וציאנע־־ן פראיעטא־־יאט״ און נאך אט די יעזאלוציע, האט מען געגעין דאס װא־־ט אין א גרויסן״ לאנגן פעליעטאן דעפ , אויפגעהא״טענעסי/ ,.פעסט״" לאמיניסט ןװאס אים ציט קײנמאי ני״סט (1) צו זײן ,,קלאסן־רװי״ס״!) מוי״טע ק א ץ. אין א פיעסן פעליעטאן, װאס הײסט ״די גע־טיסטע מיט בניס״ (אין ״עמעס״) מאסט עי צויעבט ךי אל״ חיר ״טיײבער ז־י אומצופרידנקײט פון די םיר?ןרײיער רייזען, לײוויק, מ. בא־ רײ״טא און ראבאי מיס דער ״נוטעלונג פון דער ״*רײהײט״ צו די ארץ־ ייטראר־פאגראמען, זײער אױיסטריט פון דער ״פײיהײט״ און די דער־ קלעױנגען, וואם זײ האבן דערבײ געגעבן, תאט אויפגעױדערמ די קא־ מוניסטײטע ײדי״טע פרעסע. אין דער נױ־יארקער ״פרײתײט״ זעגען אפגעדרוקט ארטיקלען און נאטיצן, װאס גרײפן אן די קינפטלער, מאבן זײ פאר קלײנבירגער און ײעסענעז זיך אפ מיט זײ מיט די ״סארפסטע אויסדריקן. אויך די סאװעטי״ט־ײדי״טע פרעסע איז פול מ'ט *צארפע אנפאלן אוױ* די קינפטלער. אין ״עמעס״ געפינען מיר א באריסט פון א מיטינג פון די מאםקװער ײרייטע ״סרײבער און קולטור־טוער״ וואפ עם האם צונויפגערוסן די ײדי״צע סעקציע פון דע,־ נ־אסקװער אםאציאציע פיאלעטארי׳צע ״סיײבעד (״מאפפ״). ״דעי־ מיטיגג — װערט געזאגט אין באריסט — איז לסתהילה אנאנסירט געװארן, נאך אײדער עם איז בא־ וװםט געװארן װעגן דעם *טעגדלעסן פאראט־אקט פון די *טרײבעי״ רײװיק, מנחש, רײזען און ראבאי, װאס האבן אזוי עקלתאפט דעזערטירט פון דער ״נלארגן־פדײהײפ״ און זיך גע״טטעלט צו דינסט בײם געל־פא׳םיםטײטן סלל־ י״סראל. וובער ייז דער מיטינג איז פארגעקומען—דערצײלט װײטער דעי ״עמעם״ — זענען שוין די מע״טים־טובים פון די פיר קדו״טים, װאס האבן, לוים ליױויקס הארצרײסנדיקער דעקלאראציע״ זיך נעבעך אזוי אנ־ געליטן אין קאמוניסטי״טן ״פדען״, באװופט געװארן..." אויף דעם מיטינג זענען ארדיסגעטראטן ריטװאקאװ. גאדינער, קו״דגיראוו, ד>ןברו*םין, נוסינאװ, סץ. ווילי א. א. נ*ך א דאנגער י־עזא־ לוציע װעגן די בלוטיקע גע״געעני״טן אין פאלעסטינע, קומט מען צו די ״שרײבער־דעזערטירן״ און די רעזוןלוציע לײענם זיך בזה הל״םון: ״ביי אזא לאגע דעררויבט זיך א גרופע ״טרײיער — ליי־ װיק, מנחם, רײזען און ראבאי, װעלסע האין מיט דער הילף פון דער קאסוניכטי־טער פאיטײ זיך געהאט קוים ארזיסגעראטעװעט פון נאציאנאליסטיטן און בעל־הביתלדיק־אינדױוידואריכטײטן זוספ. װו זײ האין זיך יארנלאנג געפלױסקעט, װעלסע האבן די לעצטע צײט געהאלטן אין אײן דעקלארײן זײער פרײנט״טאפט צו דער רעוווןלוציאנערער ארבעטער־באװעגונג און צוס קאמוניזס, וועלסע װאגן נאך, װי לײװיק און מנהס״ אפילו איצט זיך דער־ קלערן אין ליבע צום ראטנפארבאנד און צו דער קאמוניסטײסעי־ יאװעגונג, — דערלוייט זיך די דאזיקע גרזפע ״צרײבער צו״שטײן צום װילדן. ממ״ט בעסםיאלײטן סאי ״טונאיפ און פאיפאלגער פון דער רעװאלוציאנערער אדיעטער־באװעגונג און קאמוניזם און פױוון זיך פון זײער זײם געבן אן אײזל־קלאפ דעפ קאמוניזס אין דער ײדי״צער סביבה. זײ האין ני״דט אויסגעהאלטן דעם נסױז פון דער *דאװיניפטײסער היפטעריע״ וועלבע איז נאענט זי״עי־ די חײ