Literarishe bleter · 1929-10-11 · 41 (11.10.1929) · p. Seite 805

זײם 805?יש7דז>דײעע 3?2ב!>ו 1(0. 41 /84.>* ע ע פ נ ט ני״טט צו דער נאטור אי; ני״טט — וױ זײ זאנן - צי דער פירער- *טאפט. זיי פארראזט טען. אן עלטערער דאר־ז, *טזין דרײ יאד אלט, געײעזענע בארעבאטים פון דער ה״ם אין פריאנטק, וזאט אין טי- ראסײ אזן דא איז טען פארארעדט געװארן. אוי־* דער יטטחה זענען דוקא יענע ארטע איבערװאגדערער נאך טסונר נעװען צו באזו״זן, אז ״*צטאט־/ איז נייטט ״דארה״ אין, אז דאס זואס טען האט אניא^ אין *טטאט גענײט... בא״טיינט עס דעם טענט״טן... א־ן יענעס ־אדה ׳״דען רי טיידרעך דיט דער דיױס־יגיטאטייבער חי״יבזת אןן נרןיס- ׳עטאטייעער קענטענייצ: גיטנאזיעס :עענריקט. :א~ ־י קאי נע קיכ־ דער פיז נײ־בריאנסק הא:; נאך ביז איצט נייעט נעחאט זוז צז רער־ נען. רארגי איז רע־ עורס נ־יטט?■׳; אײננעזעדענער הינרער :;■:■־ צזט, קזיב אריבער א צענדרינק א־ן עט הרעפט נ־יעט. זזאט טען בעט זיך בײ דער טאבט, — קײן יטזיי האט טען זײ רי גאנצע צ״ט נ־יטט גענעבן. דערפאר גערענקען אבער ר■ ק־נדער פזן נ״־בר־אנטק אזײ־ אזיטנזזײנירן, װ$ס ן״ נאך -עי.,גד;ט א.; _.1ר ד,ט — ק־נרער נרזיטט זיך נ״־בריאנטק. אזן איצט, או-ל דער יטטהה פין ערד־חאק נוטער סן. זזאט האט א נרז־טע צזקזנפט, טאקע צזריב זײן נרו־ס און צ־ר־ב רעט, װאט דארט װעט ט־ט דער צ״ט זײן א ײרי־ •עער רארפט־־אט --- אױ? דער יטטחה זענען נײ־בר־אנטקעד גע־ ק־טען א־ן האבן באזויז;, אז אז־ב קײן טזר א־ז נייטט־א, העאפס נ־״-יט קײן נרױטיעטאט־יטער פא־נעט. עט זענען געקזטען ד־ טענער, טאקע נאך א־ן הײט־יעע, אטתע ׳טבתד־קע טרבזיע־ב א טזרדזט— א־ז נאך א טזרדזט א נב־ר־יע פזטערר, — איז נאך ני־עט ט־טן האנט א־זעקצזטאב;. ד־ יע־־נע ט״ררעך פון נ־ -בר־אנטק האבן אז־פ קײן פא' נ־יעט אז־טגעוען. אז דער א־צט־קער דארך נ־־ט װערן ,ײער ה״ט: זײ האבן יעו־ן אױטגעזעז, זו־ קינרע־ פזן דעב צזקזנפ- ט־קז ־ארה, ײאט ײעט אפיע־ זײן ד־ ע־ינע דאטיעע פ.־ן רע־ פאר- האיטע־זעטער יעטאט. ד־ טאטעט האבן אז־סגעפ־צט ד־ ק־נדער און געקזטען באזוײזן: ״זעט. אזערבע ק־נרעראעך ר־בט־קע זאאן ק־־ן יעזר נ־יעט האבן יעז־ן דעס דר־טן ־אר״. ני־-בר־אנסק האט נעבראבט א־־נענע בא־-זטר־ט: צזױ־ ״ה״- ט״עעי■ פ־דאע;, זזאט קענען ־אט ־־ד־יעע הנרעאע אז־טפ־עיעטיטע־ אזן קענען אז־ך א קאזאצקע אױטיעפ־אן. נ־־עט טעך וזאט פא־ ר־ דרײ ־אך ז־נט טען א־ז בײ דער ע־ך זענען ד־ הענט יעו־ער געװא־ן ר־ פ־נגער װארצאד־קע נ־יעט קײן בײנעװד־קע אזן ד־ פ־רנדעך האבן זיך או־ך א־־ננע״ערוטפן, ןןי דער ײד־יעער א־בערװאנדערער א־ן אן אוטגערעטענ־יע. ד־ פ־רערעך זענען נעװען ענרעך א״■־ ד־ ײד־־עע פערר און װענעאעך בײ ד־ •ע'יט-טואנ־קעט, ,־וו עם ר־־בט. עט צעיערו־פט ז־ך. װו עט ברעבט ז־׳. דאט בר־קערע אזנטער ד־ טטרזנעט א־ז ־עז־ן בײ ב־־דע פ־ראען נעזוען אויטנע־ענ־צט פון א־ א״גן ׳עט־קעאע האאץ. טאקע ־א אז־ך רער ־עטחה האט טען נעטזזט אז־טיענ־צל פ־ן א ברעטעאיע א בר־קעיע. זואט זא' אזנטערהאאטן ־־ טטרזנעט. ר־ םאעקאעך. זואט ררײען אזײ־ ז־ך ד־ טטדוגעס, זענען יעז־ן אז־ך נעײען ״א־־נענע א־בעטי, פון ׳עט־קרעך ק־נ־קע האא־י או־טגעיענ־צט. פזנ־עטטײעגן האבן ד־ צזוײ בי־־אנסקער בא־-זטר־ט אז־פנעיעפיאט דעט א־נטערנאצ־אנא'. רי פ־ננער האבן געקיאפט אז־,,־ ד־ טטרונעט, האיט טט־טיע־קא האט נעקאאפט אוײ־ ד־ סטרז- נעט. און עט א־ז טאקע יעכט אוטעט־ק נעװאר;. אפיער האבן ד־ נײ-בר־אנסקער ט־ט ז־ך ט־טנעבראבט זײער אײנענעס טרו־עך װאט זײ אעבן א־בער נאך רער אזטנערעטענייע אזן צואיב דעט, װאט זײ 3 ר ץ ה י ר?ז ב ײ ן א ש ו 9 ג עס א־ז אונזער שטארקײט: א ײד קען נ־יעט זען, אז די ק־נדער זאאן ארוטנ״ן פוסט און פאםט. און פוסט און פאטט טײנט נאך עד-ה־וט: ״טײן ק־נד איז שוין זעקם יאר אאט און כיהאב פאר א־ס ק״ן יעוא נ־יעט״ ־א טאטעט האבן זיך פאד טיר נעקאאגט־. אז זײערע זעקט- יעריקע ק־נדער האבן נ־יעט ײו צו אערנע;, עט א־ז צזב באדז־ער;, װאס אוױ־ ־עדן ערד-חאק, א־ן ־עדן דאר■־ א־ז די ער״עטע צײט פא- ראן א נעװיסע צאא קינרער פון אר־בער צען-צװעאך יאך װאס האבן נייעט וװ צו אערנען. די זארנ הויבט ז־ך אן פאר די קאײנע ק־נ- דערם ײעג;. און װי נאר די א־בערװאנדערער קזטען א;, װ־ נאר טען האט די עריעטע פאר ה־־זער או־פנעיעטעאט, אב־ נאר עט באװ־יזן זיך די עטאעכע ק־נדער — װאקסט יעוין או־ס די זארנ: ״זואם ײעט זי־ן דער תכא־ת?״ ״די קינדער װערן פארנדעבט י ״די קינדער װערן פוסט און פאסטניקעם״. ״די קינדער װערן פאטטוכער״. ״די ק־נדער װעאן אז־טװאקסן װ־ארע״ דעריבעך אז טען דערקאײבט ז־ך ב־ז צו א יעזא עפענען: ,־ועד זאגט נאך אז טען עפנט די יעוא נאי־ך אין עדיעטן ־אך — איז דאם געװים דער עי״עטער ערנסטער ױם-טוב אז־פן ערד-האק דער ׳עוא-בנין בויט אז־,־־ דער אנראדזיעאינט א אערער אזן ביכער — דאם נעהעדט צז דער רענירונג. פאר ײינצ־קער פון צ־יאנ- ציק ק־נדער אױ רערװײא יעװער צו טאכן נרויםע הוצאי־ת פא־ וו־נ- צ־קע־ פזן צזואנציק קינדער קען טען אזױ־ ניך קײן בניז נ־״עױ אזיפיעטעאן און טען קען ני׳עט אפרײםן קײן אערער פון א ביאכערן ארט אבער דער ערד-חאק נוטער ײו האט אין ער׳עטן יאר באײ־ז;. אז א י־ד־יעער ישוב װעט שו־ן א־ײ־ א־ט זי־ן נאייך אין עריעט־ן זוטער זענען אננעקוטען קאײנװארג, װאט האבן ז־ך װי ־וננע סאר- נעס ארוטנעטראנן א־בערן פטעפ. תה־את האמ עט הנאה נעטון. תחיאת האט טען די קינדער געאאזט א הואיע טון. אנב האבן די עאטערע קינדער אונטערנעהאאפן אביסא אין פעאך רער זזטער איז אװעק. די זארנן זענען א'ע אנגעקי־טען אזן זיך אויסגעטײאט פאד די א־בערװאנדערער אין אײן ׳טודה: ״װינטער-זריעה אזן — א יטוא פאר ד־ קינדער״. ״ברױט אויפן ווינטעך — איין א יטוא פאר די קינדערי. ״פאיטע פאר די בהטות און — א יטזא פאר די קינדערך ״באהײצוננ אויפן װינטער און — א יטול פאר די קינדער״ ״•טיך און יטטױוא אויפן ײינטער און — א יטזא פאר די קינ- דער״. די אפטיטיסםן האבן זײערס אזיטנעפירט, טען האט דערזו״א נעקי־אנן א צײטװײאיק הז־ז דער ב־אדוננט-קאטיטאי־־אט האט צז- נעיטײקט א אערער־ן, טיט קינדער האבן באזאדנט ד־ א־בערײאנדע- רעך דער ױס-טוב איז או־פנעקוטען ערנסט און טרויעריקאעך ײ' עט איז אויפנעקוטען די ער״-יטע יטפע הײ-יאר אין טטעפ צוס יזס-טוב זענען אי־אפנעקזטען נעסט פון יטבנ״טן דאך־ נײ-בריאנםק, — אן עאטערער דארך זואס האט קײן טזא נ״טט.