Literarishe bleter · 1929-10-04 · 40 (4.10.1929) · p. Seite 785

9 -'?'םפר^רישע בלסםטר נום. 40 (283) זײם 785 ^■1 ז י ג ם 7 נ ם ם 7 ר ק א ה ע ד י ט ז פון ״דיידן איטיסדן־לעבן אויפנעהוננערטער נעיןובןען אין דער הױפט-יעעאט. װי אן ארעזןר ארעטען יאקאנטער אקטיאר, האט ער יארד ארויטנעקרינן א דיט- נרידם-קארטע פון אקטיאדן-קרוב און ׳עטענדיקע חוד״טרעכע פענכיע פון עטעריטורן-פאנד —■ די פענם־ע האט קו־ב נעקרעקט א־־י פאפ־־אטן גאנצע טעג פרענט ער פארברענגען א־ן קמב, ק־ביצן ב־־ם האט־נע-יטפ־ר, צוהערן זיך צו פאר־ע־דענע ט־עאטער-נ־יעב און פון צ־־ט צו צ־־ט אר־־נפארן א־ן ד־ רייד; — נארובטיט־ק, ב־י אונז א־ן באהקאװ א־ז אויך נעײען אזא עאל — ט־ר זעגען דאן נעװען ט־ט גענפערן — — און עב האט ז־ך אננעהױבן א ראננע טע־עה װענן אן עפיזא־ װאב אײ ־טוין ארעטען נעװען נוט באקאנט, און װעי װייסט, װען ־־ העדצ־־רוננ װארט זיך נעענד־קט, װען ד:רה אקט־אח װארט ז־ך באצ־־טנב נ״טט אפנעטראגן און געיאזן א־ב ז־צן ט־ט א נ״עט־ פארענד־קטן גארובט־טיק, ער פרענט אבער פון אזערכע זאבן זיך נ״עט נעטען צום ה־ארצן. האב רוט-ברוינע פנ־ם פרעגט זיך יר־־ט צעיעטייכרען און פאר־עװונדן אויק א װיירע א־נם נעה־כטן רו־ך פון אבטטע-פאפ־ראם, כדי א־ן א װי־רע ארום ז־ך או־פבני־ צו באװ־יזן ביי אן אנדערער גדופע אקט־ארן: — גארובטיעיק, ב־י אונז א־ן קרעטענטיעונ, װען ט־ר זענען נעװען ט־ט פ״עזאנען- נאר נ־ך האט טען ז־ך צוגעוװינט צו א־ם, אפיהו צום ׳עארפן רו־ך פון ז־ינע אבטטע-פאפ־ראב;, פאר װערכן טען פרעגט ד־ ער״עט־ע צי־ט אנטרו־פן א־ן א ־צװײטן חדר אקט־ארן פרענן א־ם פון צ־יט- צו-צ־־ט ט־ט עפעם אנטעריעטיצן: דער . ט־ט א פאר נירדן, דער ט־ט אן איטן טרבו׳ע, א פאר יעיך, א העטד װו ער האט זיך או־פנעהארטן, האט ק־ינער נ״עט נעװוםט און עב האט או־ך קײנעם נ״עט איגטערעבירט, — סיי־װי פרענט טען א־ם דאך טאג־איין טאנ־אוים זען אין קרוב און הערן זײן — נארובטיע־ק און װען ער האט אטאר, צחיב א ״עטארקן אנפאח פאר־ פערט־ א טאנ אין קרוב, האט יעוין ארעטען נעפערט רער בפעציפי- יעער רויך פון זײנע פאפיראם;, און אקטיארן האבן זיך נעוװנדערט־: — װו א־ז ערנעין נאלובט״עיק? װען דער ארטער םעזאן האט זיך דערנענטערט צום םוה האט ז־ך אינגאנצן נעביטן דער אויבזען פון קרוב. ד־ ביזאיצטיקע געט־טרעכק״ט איז טיטאטאר פאריעוײנד;. די דאט־נאם און יעאך־ קעםטרעך זענען געיעטאנען ערנעץ א־ן א װינקר, פאריעעטטע, אפגער־סענע. און או־ך אזוי פאריעעטט און פארנעםן האט ז־ך אטאל גערר״ט א־בער די יעטובן פון קרוב רעװיטע װען ער האט־ זיך אטאר צונערוקט צו א נרופע און נעײארט־ ארײנװארפן זײן נארובטיעיק,— האט ער פרוצר־ננ דערהערט־, — םיעריעטע טאר, זינט ער א־ז אין קרוב: ט־־עעפעט־ א־־ך אפ, דחט נ״עטי דעם קאפ. — ער האט־ זיך נ״עט באיײדיקט, ער האט־ זיך נאר פאריעעטט. אבער נ״עט־ ציריב דעם א־־צטיקן אפיעניט־ האט ער זיך פאריעעטט, װײר זײן אטב־צ־ע האט ער יעוין פאריוידן, ז־נט ער האט אננע־ הויבן צו באקוטען נדבות פון ז״נע חבר־ם; ער האט זיך פאריעעטט פאר זיין דר״בטקײט. אט ׳עטיײען טיענט־יע;, ארבעטב-טענט״ען, טראבט;, רעדן, פאדראנגע;, האפן און ער. א הארכער טת, ײאם איז ארעטען צו־ראםט, װאם איז יעוין נ־יעט א־טיעט־אנד עו בועננען דעם קרענבטן נוצן או־ך דער װערט־, האט די דר״סטקייט זײ צו יעטערן. און ער האט־ זיך ארוטנעדר״ט־ איבערן קרוב טיט א טאדנעם ׳עולדיקן יעט״כר אויך די ברויע, אנגעראפענע ייפ;, יעטיר, פארזיכטיק, כדי הרירה עטעצן נ״עט א יעטוים צו טון, כדי קיינעם נייעט צו יעטערן אין קרוכ האט געקאכטי, װי אין א קעבי פון קאנצעראריע הערן זיך קירות, נעיער״ען — דארט קוטט פאר עפעם א װ־כטיקע באראטונג. אט רויפט ארויס פון דארט אן אקטיאר טיט־ א פאר- יעװ־צט, רויט פנים, װירדע, אננעראפענע אוינ;, װאס זעען נארני׳שט ארום זיך, ׳עפרינגט-צו צום טערעפאן און רופט־ארױם װעגן א ע מ 1. די נארדעראבן זענען פאנאנדערגעטיירט־ לויט די גאזיעעפ. אויב;, איכער דער בינע, מוען זיך אן ד־ נרעםערע נאזיעעניקעם, אונט;, אונטער דער בינע, די קרענערע נאזיעעניקעס און םטאטיסטן. דארט איז אויך צונויפנעקראפט פון דעקאדאציעס א ציטערל פאר די בינע-ארבעטער, און רעננאוים די ןןענט ציע. זיך פאריעײדענע װענטלעך, ט־־רן, פענסטער, ב״טער א־ן •אנדערע קרייניק־יטץ. יעטאלע, לאננע טרעפלעך פ־רן פון ב״דע זי־טן ארוי,* אויױ דער ב־נע, און כטעט־ אן אויפהער לויפן אדויך און א־אפ ארבעטער, אקט־אר;, סטאטיסט־ן, טוזיקאנטן, ײיצלענדיק זיך, לאכנדיק, קריגנ- דיק זיך; אט־ עפנט זיך א יעטיק פאדלאנע פון דער בינע און סיװערט אראפגעלאזן פון אויבן טײלן פון דעקאראציעם, טעבל, בוטאפאריע; אויפן זעלבן אופן ײערן ארויפנע״עיקט קענינלעכע מראנען, ריזיקע יעענק, אננעפ־לט טיט בוטאפארסקע ביכער — דאס אלץ אין א װאלקן-־עט־ו־ב, א־ן װעלכן טען באװענט ז־ך אפט־, װי א־ן א נעפל, און פון דעם ארעם העריעט־ דארט־, אונטער דער בינע, אן אוטאויפ־ הערלעכער גיהנום, װאס טאכט• נערװע״ע, װילד ־ענע אקט־־ארן, װאם טוען זיך אן אונטן — די קלענערע גאזיעעניקעס. זײ טוען זיך אן אין פירן: צװיי ױננסט־ע פון טרופע, אספי־ ראנט־ן פון ארטיםטן-קלוב און צװײ עלט־סטע — עטעריטן פון ארטיםטן-קלוב. אײגנטלעך א־ז די קליינע נארדעדאבע נאך פון אנהויב סע- זאן כעװען באיעטיטט פאר די צװײ אספ־ראנט־;, נאד אזױ וױ פאר ד־ עטעריטן, װאם זענען אננאזיעירט־ געװארן ־עפעטער א־ז יעוין נייעט געװען ק־ין פלאץ, האט־ מען זײ פאר״עטופט צ־ די אספי־ ראנט־ן. נעהייםן האט עם נאר אויך דערװ״ל, װ״ל ד־ עטעריטן זע־ נען אננאזיעירט געװארן נ״עט צום נאנצן סעזאן, נאר צו א״ניקע אויפפירונגע;. אין א קורצער צייט;־אבן זיי זיך זייער נוט א־ינגעלעבט־; די צװיי ױנגעלייט מיט ביידע זקנים, דעם עלט־סטן ט־טנליד פון ארטיםטן-קלוב, טאננום עדװארד און דעם עטלעכע און זעכציק יאריקן לעװיטע. 2 לעײיטע האט זיך נייעט לאננ אוטגעקערט פון רוסלאנד, װו ער האט פארבראכט כטעט זײן גאנץ לעבן. איבערגעקוטען אלע רדיפות אויף יידי׳ש טעאטער, טיטנעטאבט די רוס״ע־יאפאנייעע מלחמה, זיך א״ננעיעפארט דארט אן אסט־טע, איבערנעלעבטי פא־ נראטען אין קייט־עניעװ אין אדעס, איבערגעהוננערט־ די װעלט־־טלחטה און אנטלאפן פון פעטלורעם פאגראמען א־בער רוטעניען קיין פוילן. דא האט ער זיך א לאננע צייט־ ארומנע׳עלעפט מיט ײאנדער-טרופעם איבער דער פראװינץ, ביז ער איז ענרלעך, א ט־ויטי-קראנקער, אן ר ק א ו ז י ג מ