Literarishe bleter · 1929-10-04 · 40 (4.10.1929) · p. Seite 781

?יסעד־/דעע ב?עסעד 1(0. 38 פון רעדאהציע: דער זון וזאט זיך, מ־טמעווו, די יעצטע יאין צוייק אומגעזעיג• צו ״דן און געװוןרן :אענט מיט זיין פאטעי אויפן ־׳ת־וזקבױת, ווען נזהאט יאהאדטן סענדעדען, האט דער זון געזאנט קדי־ד, און דעינאך נעהאדטן א רעדע, אין דעב באנד ״זברונות װענן מענדעדען״ (מענדעלע־ אויטגאבע, באנד 20, ו״ו 147) איו אפגעדרוקט א גענויע־ באייבט װעגן מענדעלעם לויה (לבתחידה געדרוקט אין פעט־אגיאדעי ״טאגבדאט , 5־11 דעצעמיער 1917). אין דעב באריבט װעיט געיראבט די רעדע, װאב איז געהאלטן געװארן, װי עב באצ״בנט דער קארעבפאנדעכט יי־מערבי, ״מיט געװאלטיקן ערנבט און מיט ׳ראת־הבבוד״ צו דעב טאטן און צוב ״דייטן פזןלק. ״...ארום זיין קבר זעט איר :״טט קיין •טפלע. :״טט ק״ן קבצנ״טע, גאר א גרוים מעבטיק פאלק, א •טטאלץ פאלק מיט א :אציאנאין באוווםטזיין... דאס פזןלק זאמלט זיך ארוט זיין נביא״.איין מינוט, פארענדיקט בר־מערבי, הזןט עב דערמאנט אן דעם ארט דענקען און ״ראבטן ססריאנ 1. קלעצקיז, װארעע פרץ דחירשבײן אדןי־ישדאל א י נ ה א א ט: מבבייער בלוט, אר־ךי־טראל, — דאב געבעננדטטע און פאר־ •טאלט־ענע לאנד, צום קלאנג פון אקער און גראבא״זן, ני־טט פ>ד קיין זילבעריטטיקער וועט איר אויפגעל״זט װערן, די פר״ד פון מדבר, אבט טויזנט, דער ברודער־ט״ט, ביים קוואל פון אויםגעװייטאקטיער פר״ד, דער וועג צו יהידות, פון ר״זיל ביז •טװטנה, ׳רותולים, עטאפן פון ייד״טער בענק־ •טאפט, די בת־יהידה, טוי און רעגן, עטאפן צו מאט־ע ערד. אדם ובהמה, די ליםטיקע אויג פון גליל, לעבן און היםטא־ ריע, אונזער צעיטפאלטענע צונג, ערדציטערני־ט, אראבער״ גרים און אלטגעזעבענע, ארוב טייטן ׳ם, בית לחם, •טבב און די •טומרונים, נצרת, אין לאנד פון ריזן, צפת, פאלק ׳•טראל — פ־ײז © זל. — נישט צו פובליהירן, װיבאיד םיהאנדלט ויך װעגז א לעבעדיהז מענטשז. איך ערםיל, נאטיראעך, זיין פאריאכג, איער איך מוז בא־ מערקז״ אז דא הומט איינפאך פאר א מיספארשטענדני׳ט. ׳ע. נינז- בורנ, װעלכער איז אפנעריס; םון אונזער פרעםע, װייםט ני׳טט, אז װענן רעם דאזיקן אומנליק איז ׳טוין נענוי פובייקירט נעװאר;. איך װעל דעריבער ני׳טט ציטירן דעם װ״טערדיקז טײל פוז ׳ט נינזבורנם ברױו, נאר איך װעא אנװײזן אויף דעם ארטיקא פון װ. אאצקי־בערטאאדי ״די טראנעדיע אין מ׳טפחה־יעבן פון מענדעאע מוכר ספרים״, נעדרוקט אין רינער ״פרימארנן״ (29 נאװעמבער 1929) און איבערגעדרוקט אין װאר׳טעװער ״מאמענט״ (״ רעצעמ־ בער 1928). אאצקי דערצײאט נענוי (אויט מײנער א יטריפטאעכער אנ־ פראנע בײ אים — אויפן יםוד פון א דורכוים־באגאויבטער קװעאע) װענן מאיר אבראמאװיטשן (דעם פאעט, פאאיטי׳ט־פאריטיקטן, אדװאקאמ, פינאנץ־מאן און םפעציאאיםט אין פארזיכערונגפ־ענינים) און זײן יטםדן זיך. װי אאצקי דערקאערט, האט זיך מאיר אבראמאװיט׳־ט נע־ טויפט, כדי צו מאכן א םוף אין די פאאנטערנישן פון זײן מיטפחה־ אעבן (זײן פרוי איז דאן נעװען ד• קריםטין פרעװיא) און כדי צו אעגאאיזירן זײן זון װסעװאאאד ןדעם ׳טפעטערדיקן בארימטן אװיאטאר, װאס איז טראנייט אומנעקומען) און דעמאאט האט זיך מאיר באװוםטזיניק אפנע׳טײדט פון דער ײדישער נעזער׳טאפט. םיאיז דעריבער קיין וװנדער נייטט, װאם ״פון עטאעכע ברױו (אין דער נינזבורנ-קאיעקציע) איז צו זען, אז א״ן צייט האט דער בן-יחיד איננארירט דעם פאטער, צו אים ני׳טט נע׳טריבן און דאם האט אבראמאװיטיטן פאריטאפט פיא ענמת־נפ׳ט״. רערנאך איז נעקומען רער אנטניאטיקער איבערײס. ׳ט. גינזבורנס ברױו צו מיר רערקאערט אאזא נאנ׳ז נענוי אויך דעם נורא פון די ססו מענדעאע־ברױו ןדי פובאיקאציע םון װעאכע מיר דערװארטן מיט אומנעדואד) או; — דער עיקר — װאס ׳טײך די םבות פון דעם ׳טװערפטן פעריאד אין מענרעיעם אעבן קען מען איצט ׳טוין אױך זײ האאטן פאר איננאנצן אויפגעקאערט. פראפ. פ. ■שנ'א1רס#ן / כי?־יז/דק װעגז ײדיישעד פםיכאלאניישעד וױםנשאפט א •גריפטדעםע ווענדונג, געסאםט פון ־יא־ •גניאורםאן צום אינםעינאציאנאדן ־אמיםעמ פון נ״נםן אינטערנאציאנאלן פםיםאדאג״םן קאנגרעם אין אמעריקע׳ פםיכייט־אומנארמאיע קינדער (פויאן, יעטאאנד א. א.ז אדום רי יאזיקע אניטטאיטן פונקצ־אנירן פעדאנאנייטע םעמינאח, צײט־ •טי־יפטן, אױך א ״דייטער וױפנ׳טאפטיעכער אינםטיטוט ןוױאנע,. א״ניקע ״די׳טע פאריטעי צו װעיכע םינעהערט אױך רעד א־נטער- נעצ״כנטער האבן פארעפנטיעכט אוי־ ״די׳ט און העברע״ט ז״ערע פאר־טונג-װערק. װאם מאנכע זענען איבערנעזעצט או״= פא־יטי־- דענע א״ראפע־׳טע ׳טפ־אכן. פא־ אי־נ־קע ־אר האט ז־ך א־ן פא- רעםטינע גענר־נדעט, אהוץ די פר־ערדיקע פעדאגאנ־״טע םעמ־נאר;, אן אונױוערס־טעט א־ן ירויטאים. כידעראו־ב מ־ר דא בײצור״גן ד־ איםטע פרן צענטראאע יידייטע ביירונג־אניטטאטין א־ן פאריט״דענע יענדער, װאם װאאטן געדארפט קומען א־ן אן ארנאנ־זאצ־אנערער פארב־נרוננ מיט דעם א־נטערנאצ־אנאין קאמ־טעט. כיװיי מ־ר או־ך דעראויבן צו סק־צירן מ־ט א פאר װערטער א״ניקע י־נ־עם פון ־ער מאדערנער יירייטער פםיכאראגייטער פאריטוננ אויח װיפיא רי אײגנארטיקע נאציאנארע פם־כאראניע פון דעם פםיכאאאג םארהעיפט אים, אזוי אדער אנדער׳ט, ארײנצו־ אויף דעם אעצטן (װי אויך די פריערדיקע) אינטערנאציא־ נאאן פםיכאאאנישן קאננרעס זענען פארטראטן פסיכאאאנן פון איע יענדער, װאם קומען איץ מער א־ן פרוכטבארער פארבינרונג און נ״טיקן אויםטוי׳טי פון אניטטדענגונגען און דעךנרי־כונגען או־ו־ אונזער נרו־םן װיםניטאפט־געביט. כידעראויב מ־ר צו װעקן די אױפמערקזאמק״ט צו דער עקם־ פערימענטאאער *יד-טער פסיכאיאני׳טער ארבעט־נעמײניטאפט, װאם װאיט אויך נעדארפט קומען אין ארנאניזאציאנעאער פארב־נדונג מיט דעם אינמערנאציאנאין קאמיטעט און נעמען װי נעהעריק אן אנטײא אין דער נרויסער אינטערנאציאנאיער פארייניקונג־ארבעט. די דאזיקע נעמײנ־טאםט ארבעט אױטאנאם אין םאריטײדענע יענ־ דער בײ פאר׳טײדענע באדיננוננען, זי ברעננט אבער אין א נר־יםער מאם אאץ־מער אײננארטיקע אײנהייטאעכק״ט אויט דעם ספעצי־ פישן םוביעקט און אביעקט םון פאריטונג. אין פארשײדענע אענדער האט זיך אנטװיקאט א מעכטיק ײדיש שוא־װעזן, םיזענען אויך אויםנעשטעאט אנשטאאטן פאר