Literarishe bleter · 1929-09-27 · 39 (27.9.1929) · p. Seite 769

זײס 769?'םסר$ר'שס 3?עסעד נזס 39 /282) יע־ ב־נטעז פין ^וביהן איז ׳עריב עליב: אר־ין. נינער ה•(('.! ז־ך אין בי־ד;, אין רעב דיכטער און אין זײן ניײבבער־יזיפ, נעטראפן אזו• טי־ ביז װאנען ער האט געפונען רעב טקור פון טעכטיטיעב■ ק־־ט, אץ װעיבן ז״ ב״רע װאקטן ארויב נ־גער •ער־־בט ײענן •טיוב עי־בטען ט־ט א זעיטעכע װזן־־יט־ ק־־ט, ט־ט א זעיטענער י־בע און אכטונג. טאטענטנװ־־ז װעיט עד פון ז־־ן י־בע צוב ר־בטער אר־־ננעט־ר־בן א־ן אן עקבטאז א־ן ־■)- נ־יבטערוננ. עב זענעז ־א •צט־עין אץ רעב װע־ק, װאב י־־ענען ז־ך װ־ פאעז־ע, אזו־ ב־ארערײך, אזו־ געפ־יפ־י אזו־ יי־דניבאפטיעך. ערשטעד שניט אדן א. יערוין. ײא־־דע, י!י1י{ו. ״אד איז א זאכזרהעשט פרן ־ידע־. עכ פא־דאגט אינ;א:צן אן ז״ג־־עך. די =*:? באד״ליקטע זענען :אך איע ױ:;ע, בזינדיעײקע, װעל־ בע בזיװאלד :אך נ״דד געקענט בלידפצן פא־ אזא ,.פא־׳דוועױ;;', א־ויב־ צוגעבן א־״ן א ביבל לידע־ דעי איבלפורב איז ■—י ד£:יש א רײן ־ב־ידע־ עאיז אי:בע־-בא:ט, ,״אב ד־״ פון די דאזיקע דיבטע־ *ב־״בן װענן פ־״נג״צאפט. װי תמיד, קובלען אט די דאזיקע יוגגע טא־ענטן ג־ופעבװ״ז, בדי לופעטע־ פאנא:־ דע־צוגיין זיך אייער די אייכזאמע דא־יזאנטן פון ארתן אינדיװידועלן *באפן. פע־בקיב ליד צו א דב־. ..ביבט אװעק״. איז אב־ד״־־ײנדיק. בזיט ז״נע פ־ינע א*ן ז״עי פיטוטע פא־ג־״בן, מיט ז״ע עלעג״טן, ־ויבעין טאן ־אזט עי א־בע־ אין אונז א טיפן ־ו״דב פעילזןװ באוו״נט די ..ע־נטע פ־״נטי, ו*אב ,,ד.אבן די נעבט זײ אוי־* א״ביק באיבװוי־ן ״טלעמן דעב גו־ל, דעב *ד׳־ע־י״, באוו״נט בזיט אד־גע ט־ע־ן. ב. מ־דבי בא־ דויע־ט זיך א־״ן א*ן א־ע ז״נע ־דבייב אין דעי־ פע־זאן פון א ..דב־ איז בױינעב בא־אט״. זא־ מען :״דט דא־טן פאי־ ק״ן?ױעבטן בימן, וואב ױנגע דיב־ אויב־ו,־פ־צייבנב! װאױב אין די דאזיקע פאיטיע־טע לידע־ אין דעב דעפט איז פא־אן א רין ־ויטערק״ט, וואב ט־״בט דאב געטיט, א ב־ גרע־, װי טע:ץ און געיד־י עין, װע־בע יאזן א־בע־ :אך זיך א געדיבטן דויך און קאפ־ווייטיק. עפעב א מין פא־ד־ע־טק״ט איז פא־אן אין די דאזיקע ױנגע אנדויבעי־פאעטן. בכלעט איע דאין ז״ דע־ג־״בט א געווי־ ־י־בט זיך בבד־ א־וי־*. אין זײנע פע־זן איז פא־אן יענע דיבטע־״טע א־נ־־אג״דקייט װאב ביקען :אי* פא־־טט״ן א דא־ץ בליט .,דעי ב־אנד ויאב דאט דעב *בטייב פון פ־״דן א*ן דאב זאנפטע בױיע נאגן פון דעב צע־ . ז״נע ־ידע־ דעיב־אנען עפעב א ־עליגיעזן װיזיאנעי מיט גױיבע אויפגע־יבענע אײגן פע־־אװ איז אימענדלעך אומעטיק ע־ באק־אגט זיך אוי־- ז״ן גוי־ אין דעי *טטאט, װאב .,איז ג־וי און איז גױיב. ווי בײ אב־יב די ק־אג״. פע־בקי איז אין זײנע לידעי־ א״ונא־טיק פענבטע־ א־״ן״, ״דעי װי:ט דאט אין ה״זע־ אנגעטײבן איכ־עט פון א װע״מ״. און אז ״אדין דע־ג״ט ק״נבלא־ נ״טט אונזע־ געבעט״ .װעט מען :עמען א־״ן אט די טא־בע בליט ר־*ד און אויב־״גן דאיט אין געבעט .״ דער פי־ײלעבסטעי איז א״גנטלעך ב. מ־דבי. אבע־ אויך נ״טט דאן, ״ווען בליגן פאינאבטן מיט צעעפנטע דע־צעי אוי■* דעבע־" אב־דב ־עוו פא־מאגט א *טטילן״ ע־עג״דן טאן, דאט א זין פא־ קאמפא־ זיציע. אביב־ זענען די י־דעיי צו... פע־זענ־עך דאב איז א *טאד דאב ביבע־ע איז אױיסגעגעבן פ״ן. עב דײבט זיך צו :עמען אין דאנט אײין. און באמד, מיבלײבט נ״טט א:טוי*טט *ע זאראני: צי די תנאים פין םײן פר״־כדין; מאשע פעםאכאװיטש : מ־ט י• אלעקסאנדער באטאליז ־ םײנע הא־ציקע נליק־װינטשן : ו גדניע הד־יײנער ל ראטור אן ע:ין פין דענטיערעכן גײפט, אין זיץ גאנצעד געהײכוניכ־ פוךער פיפקײט, פאױע״דנארטיקייט און רײכקייע. ער׳ דער קריט** ײיקעי קודט צו דער ייכעראטור צי יטעפ; פון איר װיפן און םא'־ ײטאנר און כאנײסטערזננ. ער זוכט זיך אין ךער ק״נכט װערק צ* פארטיפן אין רורך איס זיך ״גײכטיק אויפצויעבן־/ זיך :״כטיק צו רעדהיינן. אין זײן עכעי, דיכטער און קריטיקער ןכאני צװײן גיט אוני נינער זײן דײנוננ ,ױענן דער אויפגאבע פי; רעב קריטיקעי ער ״װען איך זאנ. אז ער (דער קריטיקעדן דאי? אונז קענען פארא־נטערעכירן, טײן איך נייכט. אז ע־ דאי־ אונז ױקא טאכן אײנ״בטיטיק ז״ן טיט איס. :יר קענען ז־ך האבן אינזעיע א״גענע א״נדױרן פון *טעקכפירן, א־נזעי אײגן כירר פון טענרעלע ארער *טאיב עי־יככ, אבער ראכ פארטינעיט נייעט אוי־ א האר רעס װערט. װאכ עכ האכן פא־ אונז טענס אי-נרר־קן פון יעעקכ־ פידן ארעד בער״טדיצכותעס כירדער פון בוענדערע אין *עי־ס עריככוען... דער אכותער קריטיקער טאבט אונז ארײן פאר קריטיקע־ — אין דאס איז א כך װיכט־קער פאר אינז װי די פארטיקע ט״נונ־ גען. װאכ טיר געפ־נען בײ א־ס״. דעי רעצטער פון רי רר״ בענדער װעי־כער כאיצט״ט אינגאנצן פין אן אפהאנדיונג װעגן יצלוס עריכטען א*ז א נײסטער פון רעכ סארט קריטיק. די קריטיק פון אויסטייטיצן. פון פארטיפן זיך, פון טיטיטאפן. אין איס דעיהויכט זיך נינער צו א נאר גױיסע הויך, ני־צט באו־ז ארס קריטיקער ןאין רעס געװײנאעכן זין פון װא־־־טו. נאר איס ׳צריפטיצטעיערײצער קינסטיעך אין רעס באנד איז ער װירקרעך ראס, װאס רעד קר־טיקער ־א'־ רייט נינערס בוי־נוננ ז״ן, — רער קינסטאעך ייאס נעכ״ט פאר זײן טעכוע אניטטאט טענטיט ביכעך רער ׳טריפטיטטע^עך װאס ריכטעט זיך א״ס דירך *צרײכן ײעגן קינסטרעך איך יצטער טיר פא־־. אז א דענט״ס. װאס האט קײנטאר נייטט גערעזן ק״ן יסורה פזן יכרוס עריכטע;, זאא װעין א כאגײפטערטער ריכהאבער פון *טאוס עריככוען רעס כיענטיצ און דעס קינסטרע־י נאבדעס װי ער האט דוי־כגערײענט ניגערס באנד װעגן איס. איך *טטעא כײר פאך אז אזא כיענט״ב זאר נאכ־עס װי ער האט דורכנע• י־ײענט ניגעיס בוך קענען .יעדן ײעגן יציליס עריכדעז טיט כוער פאדיצטענינייצ װי כואנכע, װאס האכן דו־בנעילייענט *צרוס ער־ככוע: פון אנהויב כיזן ס״ל. נינער האט נעטון פא־ יצי־־ס עי־יככ־ען ־אס :עיבע, װאס רי טאדערנע אטערײ ־נעד קר־טיק האט נעטון פא־־ דעס יסרוב־עריבס פון אטעריקע, :א־ דארײ טװע־ן. י־ טאדעדנע אדעריקאנער קיי־ טיקע־ האכן נעזונט זיך צו דערנרונטעייען ־אס אאדענטיסרעכע אין כיארק טװעינען, נעכינען אין איכ יענע קװאי*; פון כיענטיטי־עכ; פירל או; דענקע;. װאכ ריג; טיפער װי די:אציאנארע אדער די ראכז־ פכיכאראגיע. דאכ זערכע טוט :ינער כ״ *צילוכ עאיבכיע־, אי; כײר דאכט, אז ניגערן האט זיך זײן אויפנאכע א״ננעגעבן כעסער װי זײ, אזוי ניט װי ז״ זיכעך ניגע־ האט פאי אינז כאיכאפ: א יסר־כ עריכס, װאס איז א פארקע־פעױנג פון א״רײק״ט אין ניטכקײט— א״ררקײט און גלטסקײט, װאס *סטאכיען ארויכ פו; ריכע צו כיענ• ט*טן און ריבע ציס רעבן א.י; פר; א פאריטטענדנײצ אין כ־כ־פאטיע כאר די ׳טװאכקײטן פין טענטיצן אי; פא־ זײן הירפי־אזיקײט אײ רער ״װוערער זינריקער װערט. ״די נרעסטע נאװעריסטן אין דער װערט-ריטעראטוך — זאנט ארנארי בענעט, — זענען נעװען רי נרעכטע כויטפ־רער״— כויטרײד יאײ זײן דער א־דעאר פין ארע נאװעריסטן״. נינע־ האט. װ״זט אױס, אז ענרעכן קוק אוי־ ריטעראטוך יטרוס עריכדכ אכותע גרױסקײט געפינט ע־ אין זײן דיטנעפיר, אין זײן אידפעיקײט צו פארדאדען אנדערע״ צו קריטיקיר; *טרעבטע. עד דײנט, אז *טרוס עריבס האט זײן אײגענע ניטדה אנטפרעקט פאר א־נז אין טוכיה דעס ד־רכ־קן, טוכיה איז רי נ־טסקײט אדן א״דרקײט ארײ;. דער קאפיטר, אין װערבן נינער אנאריזירט דעס כא־אקטעי פין טוכיה, איז א ד״סטערװערק פין ריטעדארייטן יטאפן. פין די פאכירוננען דיט טוביהן, וואכ ׳טרוס־עריבס דעיצײרט אינז. פין הי טראנעייעכ, װאכ טוביה האט איבערגערעכט און פון דעס, װי אזוי ער האט אױ־= די טראנעריעכ דעאנירט, כויט אייױ נעער די פכי־ כאראג־יטע געיטטארט פין רעס דענטיטן. ׳טייס עריכב האט אינז נעגעבן אן אנאריטייטע פאריטטערינג פין טיכיהן; ניגער גיט אינו א כינטעטייט בייר פין זערבן דענטיט.