Literarishe bleter · 1929-09-27 · 39 (27.9.1929) · p. Seite 765

זײט 765 7'ם!$11ר'שס 170773 נזס. 39 (282) * 4 װען דער נביר, דער באאעבאם, און איך בין נעװען דער קבצז; דער מענידש בײ אײך... גיטן... איר האט נעוזאט א נתדיין בחדרא פייסין און איך האב נעהאט אויף זיך חתונה צו מאכן א טװעםטער— אן ארעם מײדא, חיה איך בין איצם בירגער װאאי ברענער און האב געראטענע םאװעטסקע קינדער נו?... איז װ• װאנט איר עפעפ צו קונוען צו נויר און זאנן: נעם פאר דײנער א ייײדא כ־ײן םאאא־ םאנםיעיקן?.,. וו• נענום זיך נאד אין א״ך ד■ ה־צפה? .. איך האב עפעם געװאנם צו קוכוען צו א״ך און זאנ;: נעטם נוײן ה־הן פא־ א־־ער פ־־כ־;? א־ר װאאם נו־ך דערפאי נ־־םם נעװען אדאפנע־וארפן פון אאע ם־רעפ?... א־ז נ־־אא קײן פאכםענ־קעם און ק־ין ״נוטע נוידות־׳ פון א נב־ר האב א־ך קי־ננ־אא ני־עט נעהאט, און פון ד־ טרעפ װעא א־ך נ־־־״־ם אראפ־וא־פ;, א־־ן זאך ױעא א־ך א־־ך איער זאנן, און הערם־ זיך צו נ־־ם קאפ: װאם א־ז יטי־ך צו נוײנע נו־־דאעד. א־ז פרענם־ ב״ ז״ אא־־;, װ־ אזו־ זײ האאטן פון א־־ער םאיאנואנם־ם־קן״, און װאם א־ז ים־־ך צו נו־ר. א־ז אם... אם ז־צם י" נ־־' א־־נע אונ״ער דער ים־רנ־ע אן זאקן... ז־ האם א־־ך נע- ײאאם נ־־ן ערגע־ז א־־י א םאיראנ־ע א־ן האם נ־־םם נעקענם... ז־ א־ז אן זאקן . ר־ קאענםםע א־ז ז־ ב־■ נ־־ר — פאא־ע... פאא־עו פאא־ע:... קום אהעך פאא־ען אהער זאנ א־ך... ק־ם ארו־ם פון אונםער דע- ־ם־רנוע פאא־ע ז־צם נאך אייץ או־פן בעם א־נםער דער ־ם־רדע, ־אאם א־ן פאיי־י־ני־־ם דעם צעד־םענעם זאק א־ז ר־ הענם און קוקם אויי א־ר נאײעםן פ־ם רער זאי א־ז צע־־םז אזו־ ־םםא־ק און או־י אזא ארם, אז פאר־־בםן א־ם ־ועם ז־ך ־ם־־ן אפ־או נאם אא־־ן נ־־םם אונםערנערען פאא־ע האם ־ם־ו־ן עםאעכע ניאי נע־־םארם־ א־נם נעפאאבםענעם קאיב. ו־אם ז־ האם א־־־םנע־וקם פ־ן א־נםערן בעם־. נענ״םם־ערם צ־ו־ים; א־רע עאםערע ׳םװעםםערם זאבן א־ן ז־ך א־- בער־צײנט. אז בנונע צז;אנצע זאקן א־ז ב״ ז־׳ או־ך װ־־ם נ־־ם־ט פד״יע־ -- זאי ז־ך פארװאאנערן אפ־אי א־־ז ־עבטע פא־ ״אם נ־עי זאי נאד קענען א־־י רי פ־ם אנםו;. פאא־ע ז־צם םארט־אהט א־־פן בעם. האים דעם נאקעםן פים א־ן ב״רע הענם אזן דערהערם־ פי־צ־ם, ײ־ דע־ פאםער רופם־ ז־. און נ״םם עד רופם. נאר ער פא- דעים. ער ־וארם. ז־ זאא ר־ ־גע פ־ן א־נםער דער ־ם־רנ־ע אר״ם- קונ־ע;.- — פאאיע, נו? -- פאא־ע, קום אהעך א־ך בעם ר־ך פאאיע בא־םאיםם זיך םור-כא-םזר און קונום ארו־ם נ־־םן נאקעםן פ־ם פון אזנםער רער ־ם־רנ־ע בא־א־פם פיענט ז־ א־נ־צופד —••ץ — װאב איז׳■ — ״א־ ייאײ ב׳־-ענער זא״ אױיכהרטעז. 5אריע — איר זעטץ — יײיזט עי אײ־ איי א; ־עם דעליז־ גײזיייז־דעי״טיאקענעכ א*טז, — זי איז ב*י טיי בייטן נאייעט• פרכ. אן זאקן... אבעי א'ד ״טײע־ איײי• זאר איך קיענרןען. אױב א־ך װער זי א״ך אפגעבן. א״ חעיט־■ -־- אפילר אן זאהן... אפיי־י אן זאקן... בערײט קאהאן איז יטר־־ן אריפנעיטטאנען פרן טײט. ע־ כרערה- גיהט אי!״ו דיט נאכהעננעניע באי*. יזײזט יעי״טראקן ארן יזנײט״טט טיט יי איזכאען: — טיי־א . זאא ט־ז־ ״טריל אז״ װיכז ״טאעבטכ — זאגט עי — זאר כויך ״טרין אלר־ װיכן א פ״ז;־ װעדיטעדע, זדי איד ײ״כ. ײאס איז דא נע״טען... רואכ האב א־ך אי־י יא נעקריר״ױ־ יי יאפאטעץ— איר זענט יאי פאיט נערוען ב״ טיר א דענט״ט. — װאס׳.■ - ציניט זיך אן װאאי ב־ענע־ ער ״טפייננט איי־ פרנכ איט. פאירראיפט פ״כטן ארי־ צי־ ריק אין הייבט אן אנציטי־עטן אריפ־ ארט״• ־* אייב א־־ ײ״כט נייטט — יטיײט עי — איז :אי ערנעי: איך בין ני״טט כיעי א״עי ..ביעגט״ט״ן איר האט יד״ן טעי־ נײטט ק״ן טענטיטז, רעביו רעירב — יטט״ט כ״אכט יצייי אבײ6.' ר־ם״־: ב־ז ־ובי4. ב־ז רער םא־ועם־םקע ו־יאםם. אץ א־ד זאג א־־ד ם־אקע■ אויב א־ר ג״ם צ• ם־ר נא־ א־־ז ״־ צ־ . א״ע־ן א נ־ענם״םך, א־ז פאיםאא װאןן א פויזע. — אז צו װאס דו װ־אסם זיך נעניען, איז דאם טריף... פאליםע פאזיםן. װירער א פויזע: — דאפר... דאפר... ײאאי ברענער נואכט זיןך נאײך ער הערם ני־םט — ער איז ׳םםארק פארםון כאונוחםם אין אײענען די ,.פראװדעם• אין רער אנ־תן קנײט׳םם ער רעש יםטערן און א־ז א בעאן צו םרעפ;: — װאם װיא דער אאםער? א נרויםער תר,ה נעדענקם עך איז דער אאםער נעװען נאך אנ־אא, װען ער האט נעם־ראכקעט און װען עך ברענעך א־ז נאך בײ אים געװען א האאבער װאאר-כזענטע, א האאבער װאאר-נ־עקאערי— תנ־יה נענאנגען רק נוים אונםערנענגאעך. קײנדאא נ״םם צעםון קײן טרים אוכוזיםט. א־צם קונ־ם ער אהע־ א־נ־־םםן דערצײאן. אז א־ם נ־־ט זײנע קינדער נ־־ם יםאעיט און ז־• קאנען נ־ער נ״םם זײן ק״ן נב־ר־ש... שארקערם... אז דעם אנ־ת געזאנם: א־ם, ברענערן. רעם אנ־אא־קן װאאד-כיענם־םן ז־־עה, ם־ום־ עם גאר הנ־אה״ — אײ — קאאצם ז־ך לעי אאםעך — אײ הארעװעם י־ען י־ך אן, ב־ז װאנען ײען וזעים א י־בצ;!״. — םה־כ־-ת־ת־ — םי־אבם װאא־ ברענעך אדײנקורנריק א־ן ״פראװדא״ — פארוואם םאקע נ־־םם?.״ םיא־ז םאקע א ־ו־םך אז נב־רים זאאן אנ־אא או־ך אב־םא צ־הארעווען״... — םונלעשטװעגן — סארבאפם זיך רעי אאםעך — ־עק עקםערער נו־־נעך פ־־ם־, האט נאך עםאענע קערבאעך... נ־ען קאן זאנן: צאר פ־־צע עםאעבע קערבאעך״ נאר או־ך ־־ א־־גענע נ־ע־םה — אז נ־ען ז־צם אין ב־ען עםם זײ... שיה־־םם: נ־נו־ם, װ־ נ־ען זאי עסן דאס אײגענע אײפ... די פאנ־־א־ע בײ א־ם — ק־־ן ע־ן ה,־ע. א צרויסע... דער עאםעיעד ז־־נער — םאאאנ־אנם־ם־ק, ־א ק־אםא- װעץ א ־וננ...;י־םם קײן פעפער — ז־ך דורכנעדר־־ם־, זעם א־רי׳ ־םו־ן דװקא בײ רער םאװעטםקע ו־אאסם נעענדיקם או־ה ראקםאך. נו? ײאם-ז־םע קונ־ם אי־ו־ם?.״ נענום נוען א־ב נ״םם צו א־ז פראפ- פא־וז... אײננ־אא נײן, און;״ םו עפעם — בורז־־םו־םקאװא פיא־ א־כבאי׳םדיעניא... קאן נ״םם פראקט־קידן, קאן נ־־םם נענוען ק־־ן יםםעי׳ע — נ־עז נעטם א־ב א״ עך■•״; ...״,״ ״. א.. א ײ..,־.1ר .... אט-דער םאאאנ־אנם־ם־ק. נאר האם נעבעך נ״םם וואם צו םון. ׳״םײט אויה אאע םאנ אױם עאי א זײנעך״ נײם — נ־ים — נו־םן צונעקענוםן יםױנם, זיצם בײש םיי־ם, קנײפם ראם בי־ו־ט און אײענם די ״איזװעסטיע״... אײעכם ד־ ״א־זײעסםיע״... םי־אבם א־ך נ־־־: איד בעם א״ך ״ װאם א־ז דאש פאר א נ־עיםה? פא־אן ויאאי ברע- נעך״ א פ״נער ״ד ״;עװע־ אנ־אא א נ־ענם־ם א־ן א װאאך װאר ־<׳־ הא־ נעהאש נ־ים ׳־״הפ־ם״ נעװען אײנעי פין ד־ בעםםע װאאר־ניענםיםז... האם ער רי־י׳ יםיינע ד־״ראעך. פ״נע ני״ראע־ א^יל הריכט^יױט ^*״ט ױז״אזז ז״ ױאייטן יטױן הױדא *א •עקע*ט סאראטאנטיט־קן פריסײאיען — פ״־אטעלציע.. א־ז צוריקנערעדט־ סע איז גארנײטט אזזי לןרוכ... פאױראכ זאא;ןכ ײאהע ני״טײ ז״ן א ״״דיך _ א,ך ב״,ן טאקע —• טיט וואס,׳ װא־■־ ברענער ר־־ז ״ום אאעש ער־םםן אי־ו־פזעצן ר־ פענםנע א״■־ דער נאז ועי באנוצם ז־ באו־ז א־ן ־ום-םובר־קע פאױ, װ־ צ־ם ב־״םפיא א־ן אקםאבעי־-־ום-םוכ. װען נ־ען ג־־ם אנקוקן דעם פאיאד או־פז רו־טן פיאץן. ער נאעם ז־ך ד־ בארד האייב או־־= רעכם־ם. האאב או־? אינים א־ן קוקם אן דעם אאםן צװײ נ־אך איין נואא — דורך די בר־אן און א־־ן נ־אא — קעבער די בי־יי״ דערביי טועז ב״ א־ם א ציםער די י־יפ;. עם םום בײ איב אר־ר א ציםער די תאנם־, װאם נאעם ד־ באדר איז עס פאר־־םװינױ• אהאום־ן דאכ חנדא, וואס יםוועבם ׳םםענד־ק אז״ר ז״ן א־נקער באק אי־יש דער קר־־נער בראדאװקע. — א־ציז — זאגם עך אױ נ־־ד ־םו־ז קיא׳ך פא־״אם א־ר זענם די אעצי־ע צ״ם אזוי אפם צר נ־־ר נעקונ־ען צו-נאםם א־ר האם, ה־־כם עם, געוואאם *םבר-האיבה... ער נענ־ם א־־־ן די יארד א־ן רער ראנם אר־־ן און םום ז־ך א ־םאקא נענטער צוש איםן: — הערם - זאגט עך — װאם א־ך װעא א״ך זאנן: עם א־ז א חוצפהן ער צעװאדענום ז־ד אי־ז צענענ־ם ד־ א־פז: — עם א־ז א חי־צפה און א העזה און א נ־־אוה פא־עפאי- נ־עפטי העד א נ־ע־םה;.״ זאנם נ־־ך א־ך בעם א־־ך: א־ר זענם גע-