Literarishe bleter · 1929-09-27 · 39 (27.9.1929) · p. Seite 761

4 זײס /76?יעעדיאדישע בלזזסגזר גזס. 39 (282) 7 ־ע; אטאר ד,־רך ז־־; פדאפעס־אנערע ארנאנ־זאציע נו־ט;. : אננאז־ע־ר;; דעד פא־פאכעי א־; ־ע־ רעזיע־ס־עד טוזן -זאר ז־־ רופ;... העבסטנ? קענע; ז־' פאי־עראנ; ז־־עד יאס רעצטע האב א־ך ק־־נטאר נ״עט א־־פנעהעיט צי סון 1 א סך א גרעסעדער טאס, װ־ עס האט טיר דעױ־ה ער־ ־־; אטב־צ־ע, אדע־ וױ עס האט ט־ך דערצו נעטר־בן ײאסערע סיא־ז נו־טײענה־ק־־ט... א־ך ־צעס ז־ך נ״סט דאס צו זאנן אפ;. זאר; ז־ך ס־־ד; יסעטע; ־־, װערכע האבן ט־־נע או־סנעצו־נענע הענט צור־קנע׳צטו־ס;... װ־פ־ר פאדטאנן טיר דאס ־־ד־־טע דראטא־ טודנן-דעז׳ס־סער;, ט־ט •עפ־אך־קענטענ״ס, ט־ט פ־ר־ער־קע פרא- פעס־אנערע דערפא־ונג, ט־ט ענערג־ע און אפיער ט־ט נאך עפעס— אז טיזאר טעג; צ־נ״ס או־סיאב; א־־נעס אזערכ;, װעאבער האט אקס־אה נאטער־/ ס זאי א ״ א״ז װאהסץ, גרט, אז ארבעס. *כ האט אפי׳ןו א בא־ידט יויריו •י :־נעיטעט ק־־ן ״אפזא־ז״ א־ יסאה;. טאט־װ נ ר * ע ר; י ק ז ״סע אקט־א־; א קא; האס או־־ ק־־; פאר נ״סט ד־נע; איס א דעצ—רנהע־ ב ב־ן א־ן ט־־ן נרו־ב; פיעסט ־א־בערצ״נט, אז :אררו־ו* פו; די פ־פצ־ר ־א•־, ז־נט עס נארהפא־ענס געבענט־־סטעי האנט — עי עהה צ־ט עס רעבנס־ קענ; אזא א־בעטי א־; צוס ס,־•־ א־ך ניו־ב און ״ה״ס טעאטע־ האט א־; פ א־ז געװאד; פא־פיאנצט פ,־ז ז־ך ט־־= א״נגע־וא־ציט א־ דער •סײאיצער פעטע־ ער־ פו; דער ־א עס צע־ואקסט ז־ך, זאפט; א הא־בסט און א ׳סטא־קע־ בויס... קוטט א -•-'<׳־, ײעט נאך ז״ ז־בע־ קוטע; א פר־א־ננ א־; זוטער פאי; ד־ ברעטע־ ײעיז אנדערע אפװארס;. פא׳־װ־אנע; װעט ־ע־ בו־ס נ״סט . פ ו; ד ע ר ־ ע ד א ק צ * ע טא־ק ארניסט״; א־ז קענ; פארעט־ק. או; ־אך פארעט־ז־רט ער פ־ר א־; ז־־; א־צט־־ק; ענטפעי־ אבער ־ער ׳סװער־פונקט י־נט א־צט ביי נ־יסט אץ א־־סטענה; ז־ך א פאקט א־ױ פר־ער, פא־ דער פ״ר־יסער ״ט־רערע אפ׳־ת״, האב; ט־ר געהאט אץ ײאריסע אץ .עייזעוס״ א ק־נסטיער״ס; ״ד״סץ טעאטער;די ״װ־רנער ט׳־־פע״ו, פ׳ץ ײערב; ט־׳־ האבן נעקאנט פאהער;, האפ; נוטע ״ד־■ ׳ס־ע טעאטער־א׳״פפ־רונגעז א־צט זענע; ט־־ א; א י־ד״ס; ד־אטא־ ט״ס; טעאטע־ אץ װא־יסע אט האט א־־ ׳ס,״; ד־ ד־׳־עקטע פאיג; פץ דעד א׳־בעט ט ארניסט־ץ װ״סט נוט, װאס פאי א רארע עס ־ספ־רט פא׳־ אונז אץ פו־ר;. אץ יע־ה־ אץ ווארי־סע, א טעאטע־- נעב־־הע. אץ פא׳־נעטע; נ־אה ״עי־זעוס א׳ץ יסט־צ; ז־ך בע־ק־ אר•■־ א ־־ה־־סץ עויס — ה־־סט־ עס נ״סט ב־עננע; הייעקט; יסאך רעפ ״רײטן טעאטעד׳־״ 2* א־ני״ט״ן ןייי• נייצ^ אונטערײ״יד װע; א רײן-פו־י־״ט*;־ טעאטע־ *טפ־רט א ״דײטע פיעכע. ארן ירען ט ־ ר א י, י י; טיט אונזעדע אײגענע קרעםטן, א"ז אונזעיע בײגע ײר־טע טעאטעי־ביעטע־־. ארגאנ־זירן אוײ אינזער חאפ א ײיייט־פוירייען טעאטער. און נ־יצט אײנעש, נא־ נאגצע צױײ - א צױײטן פאר רע־ פיא־ױנץ. ״ אינטט״ן װײזט ט אויפן עריצטן י־־ צז קוטען צוב ״ר״ע-פזיר״טע או־פפ־רזננען וזעיט יטאפט ז״ אי״;, ער איז ז־יעי א־- ט רי א־ניציאטיזו נ״טט אױ־ה־ױיז; .־־; כי. א״ניטט״ץ יערט זועגן ז־ינע יינע אבע־ יא נ״ט רחריטין נ״טט; יעב פאקט, זזאס אז־־ל ר• ח־יבזח עי רפקי־ת, זזאכ ט־העייטט א־צט ■וזערט. נ״ט נ־ע; א־; טען יטטערט אזי־ע א בפידזיט־פ״נטרעבע פאז־ציע קענ; רעכ ״ריש; טעאטעי א־ן קעגן יעב ״י״ט; זזאיט א־ן יזעגן יעי —טער קזרטיי — יירייט טעאטע־ — ג־ט ד א־־נטט־־; א ט־טי־ א־ז א ב״ב אז; טאקע אט יעב בײב חערפט ע־ א־צט אזנטע־צזיאק;. א־; יעיפא־ א־ל טען איצט העגן ט א־ניטט״נען. — ראב זענען א־יך קרא-ע יאדטירן ײדייטע ארטיסטן פאר רעב ״ד״ט־פויר״טן טע װיסנד־ק װויי. אז דער פויי״סער ארט־סטז-פאה־־ן װאאט ז קיין פאק נ״סס עדיו־בס צו יספ־י;? האס ער כ״ר נעענספעהט, אז ״־סע א זיך נעװ־ס א־ינעך אהעד צו ־א פ^ריסיאג;, צ־ נ״סס נעפו; •׳ס; סעאסע־׳; בן א־בעסנד־ק או־- דעה '״ליעעי ב־נע, ז־ך א־ך ב״ ־ע- דעד דעניעכק־־ס צו בדעננע; ד־ ני־עססע נוצ; דעה ־•ה־יסעה קור־ סוך ײעקנד־ק ד-רך בי־־נע א־כעדזעצוננע; אץ א־־פפירוננע; אבסונג אץ א־נסע׳־עס פא׳- דעד ״ה״סער י־סעדאסוך פא־; '־ד״ס; װאהט. אץ בברי -- פא,־; י־ד־־ס; פאיק. אץ נ״סס נאה א־ך אי־ץ, נאר א סך ג־ס־ע, א־בע׳־געגעבענע י־ה; זעבען פ־נקס װ־ א־ך א־בערצ־־גס אז ס־־נע ״ה״ס-פו־י״סע א־־פפ־רוננע; זענע; פץ אזא בא־״סנה־ק קויסורעי־עך פאי־ס״סעד אץ נאצ־אנאיעה װ־בסיק־־ס. אז אויב אפ־י־ — װ־ אנהעהע כ־״נע; — ז״ בהעננע; אפיסד א קר״נע־ נרו־ אפס צװ״סן ארס־םס;... א־כער־קנס בא׳־־סיאג; — װאסער כאה־־סוננ האס דאס אץ אזא װ־כט־קן ענץ?.. בכיי האנדיס ז־ך דא נ־׳סט, װו בי־־נע פו־י״סע או־פפידונ־ נע; פון ייד״צע פ־עסעס קונ׳ע; פאך נאד צי זענע; ז״ נ ו ־ ט ־ ק, א־בעריק, צי נאה — יסעדאעח או־כ זײ זענען נו־ס־ק, אדער אפ־יו נא־ נוציעך סענ; ז״ פאדקוסען אץ סעאסעה ״ערי־ זעוס״, כאסיס דאדס יספ־יס אסאי א ״ד״סע ס׳־ופע, אץ כאסיס דאס דאז־קע ס־עאסע׳־ נעפ־נס ז־ך — װ־ סיס־י־נס די ,־עדאקצ־ע.— אץ ״הא׳־ץ פץ ״ד־יס; װאד״סע״. או־ב אבעד ז״ זענע; יסעדיעך אױער א־בעריק, זענען ז״ איץ א־־נס א־בע׳־־ק אץ יסעדיעך אץ ־עה; סעאסעך אפ־יו האדס. װו ביהאב או־פנעפ־רט דעס ״ה־ב׳־ק״, באסיס ד־ רעדאקצ־ע גיס ס־ד ארו־ס או־.-־ העס בנץ א הב־־סך וו״י ער א־ז ״א *ססאס״סעה סעאסעה״ אס, האס א־ז ד־ ע־ק־-פראנע. װעיבע נ״סס א־ך ס״ה אויס — װי ד• רעהאקצ־ע װא׳־פס ס־ר פאח... פארקעדס־, דעס הא־ ז־ק; ענץ װ־הסע א־ך ס־ץ נאנצ; ארס־קי ״װ־ א־ך זע האס״... דע׳־פאך װע; סיקוסס הי ־אנאס סודקאװ א,ץ הזרט א־בע־ ביעסע׳־ ני 1)1׳.) א־; אה׳־עס דעס זעדבן פאדװור• או־ ץ אדט־קי געפ־נס ע־ נ״סס ״א־ץ װא־ס־(!) יוז א־ך ס־־נע;, אז הי ־. ט־. װ־י בב־װן אץ סס נעפ־נע;... עה װיי ס־־ה; נאד אב־סי ־יק ג־־ינ א;, אז ׳;־ א־ז ״ססע:־ צו רי '׳,־•יסץ ס־עאסעך אביל' ץ ביזץ נא־ עד ע־ ־אך נ״סס־ נערופ;, בס־קעה ניציאטא־ פא־װאכ זאי־ ע־ א העיו־ ן טעאט; איצט פא־ רעכ ״ר״צ 52 11 ־ז 1? י-ייצעד פאדרינכט; פאד רער י ינגונגע; נאי־ אי אי; ביא־ח ארניטט״נע;, :ע איי־ אוי־ ד פונב ״ר״טן טעאטע־ ־ :״טט טעאטער בי״ אונז אין אונזעײ :אר גע נ־ס־ נאך צו, אז אץ ס װענ; עצב ענץ״ — ײ־אנ; ה״ ק־ץ ה״ נ פאיעס־ק. אץ ײע; סיהאנהיס־ ז־ך װענ; פאיעס־ק, ס״נס הי סודקאװ א־ז ארץ דעריו־בס־! ריסס פארעס־ק — ס־־נס ער — סעג סע; אפ־יו א־בעדאנהעריסץ דעס ״קעננעהס״ ה״סרעך אננעיסר־בענע װעדטע׳ך א־ך זאנ. יס־סי אץ ס־ץ ארס־קי אז ״ד־׳סע פ ־ ע ס ע ס גע׳ספירט אןיפ פויי־׳ע זענע; א־ב״ססאנד או־פצװועק; אץ עויס א; א־נסערעס אץ נײנעריק״ס צו זע; י־ד״סע פ־עסעס, געיספ־יס ד־וקא אויפ י־די״ע אץ דאס קא; נאך א״נעס צוי־ק ברענגע; צ־ ייד״סק־־ס בביי״... באפס עך הי י. ט״ ס־ך כ״ דע־ האנס א,ץ יסרייט א־־ב _ •*•••,•• — ••ךי<<<וןך 'יעאייער •••••ר •* — י*•••^ י•♦**■, נ״טט ראכ ״ד״טע געדרויזטע ױ־<ןדט, נאױ;ראד יץן) ״דײיטע פ־עסעכ גע*צ2־רט א־״ד הץיײשלן רריננט כוען עס ארױס פון אזא זאץ, וױ רעד ציטירטער. א פוער־ײצא, ײאס איז פונקט דער היפיך פין דעב נעזאגטן?!.״ ראכ האב א־ך נ״טט אגנעהויבן צו זאג;. יערער א״נציךעד קען זיך ראך רערין איבע־־צ״נן, פאדגר״כנריק ט״נע אדיכגערריקטע װערטער טיט די, װערכע ה־ י. ט. ציטירט אי; נענזנפיכרעך, אי־כ בוכיטטעיךעך טײנען און ר״ען איך נאך װ״טער אז ט״ן נו״נוננ װענן רעײ טיט• ׳טולדירן״ט פון רי ײדייטע אהטיארן אין אונזער טעאטעד-קדיזיכ. נעטט זיך דערפון, ײאם איך האב נ״צט נעפונען ח״ן ״אפזא־ז״ <?! ו אין ײר״טן טעאטער — פאי־ט טיר *טיין איננאנצן אװעח יערעי־ ה*טק צו פארעכ־יזירן ט־ט אזא חעגנער... נענוג: ראך *טוין נ״טט ריטב פארעטיח. נאי ברי א״נכיאי־ פא- ארעטאר חראר צי כיאב; כ־״; ׳טטערונג צו רעי פאר כי־ר אנגע־ װײטיחטער פראגע ־־־־ ״ערײב איך ד־ ראזיחע װערטעי: א> צי־ט פי;■* און צװאנציח יאד בין א־ך געװען : כו~ פון ט״ן רעבן װער איך פא־־בר״ב; רע־ אדתער, אײפי פריינט פון ייד״טן טעאטעד אין פון ײרי״״ין אקטיאר האב א־ך געגעבן נענוג באװײזן רווקא רערטיט, װאכ גאר אפט רי טעגרעכחייט צי ארבעט; ב״ בעכעדע בא א״־= פרעטרע בינעכ, קוב איך צוריק צי רעד ״רייטעד ב איר עריבטן רו־י... כ־פאריטטייט זיך. אז דערפאי־ חיטט כי ייכר בח, אנער קי יו ו פאדװורה פאררין איך ראך װיכ נ״כט... כי״ן ארבעט אוי״ פרעטרע בינעכ האב איך אעי־טאיי באטראכט ארכ א צײטײײריחע; כ־הייכט — ביז רי ״ר״עע בינע װעט טיר װידעי־ געבן א טענרעבקײט פאר אי־ צי א־בעטן. ־י ראזיחע ביעגרעבקייט האב א־ך אפט געזובט אין רי װ״טכטע י־ענ־ רעי־ בכ־עט טיט כוסירת־נפיט. יערע־ ויאכ האט נא־ א װאכעד־ כ־איז באגרי־ װעגן טעאטער-װעז;, װײכ דאך ווויר, אז נאד רער