Literarishe bleter · 1929-09-27 · 39 (27.9.1929) · p. Seite 758

לרס2ר8ררשס נ*ם. 39 (282) זײס 58? .* ראר, א■; זי• רארז; איז קזיט; זי. אר; גאט איײז רופט זי א;; ד"| ט״ע־ע טאכטער, די; ריבע, פרוכזע טאבטעי יבפעטער האט דער ״צייר-בחור, װאפ האט ב״ אונז א טאנ נענעטז, טיר דערצײרט, אז איך האב אינגאנצ; א טעות, װ״ר די נט־א זאגט. אז יפתה האט זיך •געראזט טתיר נרר ז״ן ביי פנהב הבה; א■; ער האט זיין טאבטער נארנייעט ״קר־ב געװע;, נאר זי האט יעו•; רערנאך ק״נטאר נייעט התונה נעהאט, ק״ז קינדעי־ נע־ ב״ר;, א•; אויבגערעבט אירע הונרעדט און צװאנעיק יאד א ט״רך א•; פריטקי ט או; טע־עיב טוביב, ביז זי איז געיבטאדבז א; פ•; זינע; אי ריי••״ י***ױ - בעת-טע׳עה רערפירט אזא יבטערץ א•; ־א־צ;. גר״ך װ• עב װארט ט-ך א דונער נעטיראפ;, < א־ך האב א ׳עטערצרעב; נעיער״ נעטו;, ביז ביאב נעװא־: נע אויג; האב; זיך א נאב נעטו; א גאנצער ״יט־אב א•; פו; ט״נע אוי 3ידע־;. ז״ז ז״1 תאב ׳״ ק י״עטי -־•. <*עכ זאע -יר ־?•.: אבער י זעע. אץ נעתאט אץ ־עב "־ב ( אטלנה א קנאפ; א־ך *צלין דעטארט א:נע- פכלק ■דע: אץ־ ב״ זיך טדאבט;. אץ זאב;;״ : איז ארין;עזאנטע ראבע, א ה־סע :דרו א־עד :ל-ר טא װער יה את צ: ױע־צ יביט״ט דאך בפ״ד״ זיך ט־ר דער : ז דעדב״;עװע;, אדער •ע<־ פכלק, בעכער נעװיכט; ד קוירע:ע; איליץ צוגעקוביע;׳, װי דעד דבי יצפעטער :ט א*צט ד־יט, יואב איז עד״. תאט נעלאנט ־ רבי,— נאבט פי י ~ ו״ טאיי״טע״ •••■י^ •£,—••<— י_ יזם. איער ארע טאר א ביאבע, א צעיעי־אקענע, בעט; ט־ך, א־ך זאר ז• באהארט; ע־נעץ, װו א־ר פאטער װעט זי נ״בט נעפ נע;, או; אז א־ך האב זי אטאר נעפרענט•: א־ז ר-ד א•; ג;-ער; רע; נ״עט נוט״ האט זי טיר געענטפעדט; נאר אז טע; יעטא־בט, קוטט טעז אר״; א•; נ;-ער;, אבער אז טע; װערט פאי־ב־ענט, אפ־רו אװפ; טזבה, װערט טע; א רויך, או; װאב פאר א נוטבק״ט קען ז״ז פאיר א רױך אפ־רו א•; נ;-ער;-. או; אזוי ראנג האב א־ך זיך פו; •ענעב יעװער; א״נדרוק :״בט נעקענט בא־ױק;, ב־ז טיר א־ז א״נטאר א״ננעפאר; •■,״ •- יער״ב; ר• גאנצע נעיע־בטע פו; •פתהב טאבטער נ״עט אזװ, װי עב װערט אי; יעופט״ב רערצ״רט, נאר אזוי װי ט״; פא.י:אז ע א•; האי־צנבנעפ־ר האט ז• טיר אויבנעטאיט. װאבנראנג האב איך נעיעריב;, אויבר״נ; או; רי אות״ת האב א־ך יבוץ נעקע:ט, אץ וװ א־ך האב :אר א קאפ־קע ב״ טיץ ניעטה נעהאט, האב א־ך אייבגעגעב; אטאר אויי פאפ ־ אץ אטאר א״- א ׳עטאי-פערער טיט א בר״פערער האב א־ך ק״:טאר :־בט נע- ״.יריב; אץ יעי־״ב נאך איצט אי״ך אטאי פאי־ :וינז באץ ברר־ה רעטארטי האט טיץ געטר״ע טאטע צוב עי־״;ט; טאי ט־ר רעי־טאנט טיכר גאדראנב װערטער װענ; ט״; ריי דאב; פאפיר פ ו; ה ע ר ד ע ד א ק צ י ע רי ערינעיונגען, װאכ װערן דא געךרוקב, זענען;ע-רייל א•'-.;- האנביק פרן יעקב דינעזאן. זיי זענען פארבליבן צי׳ייזון דינ״־זאנס נתבי:. אין אט ד־ עײנעױנכען דע״צײ־צ דינעזאן פ״ין זײן פייעי• ירגנט. ײע-נע;י האט אין אן אנדעי נרסת דערצײלט אין זײנע ״ערינעררננען״, רואנ זענען געדי־קט געורען אין ,.£;קנ" (ררילנע־ פאי-אג פרן ב. קלעצ־ קין׳ ררילנע׳ -1^1) ר־ער יבי האט נ״עט פאייג־טאנען. רו$}כ אזרי:כ א־ז דא טיט דיר נעיטע;. אלן האט געהי־־כן זאגן רױיטעי י — נייז, א־ך וריי נייצט, אז יפתח זאר טקד־ב אײגציקע טאככגעח א רהדנות, האט ר־טנרת, ר$*זט האב איך טיט א פא־קרעדטן האיצן קדי: דיר האט זיך פאדנע״צטערט, אט זע איך ז״ ב״דן, טין, ײי א גענעדאיי א*ן זי ן טאבטעד, אזא ע*י:ע דערלדאקענע, אבעי אזא ריבע ארן נרטע, אין עכ :י״בט ציראזן. טען זאר ז־י טקד־ב זײן, ביגדן אריפן ארן פא־נדענען — הר :ארײצ ירננר א״נעדן - - רעדקרעדט ט אײ־ רועטען האכטר דהטנרת׳׳ עכ איז ־אך •עי־ן אביכ־ :יע־ וױ טויזנט יאל זינט יפתה האט זי טק־יב נעװען. נעפינען א״ױ װע־ טען איצט דחטנות צר האבן. די קרונע אין נעטרײע טאטע ט״נע, װעטען איך פרענ פדע:; אי־ץ, װאכ נײך האט נאד נעארט, און איך האב פאד אי־ ארעטאר טײן פוא האי־ץ געקענט אײכיע־ן, האט טיך אפירו געפ־וװט טרײכטן, אז טכתטא האט דאך נאט אריין אזוי געװארט, א ראיה, אז עי האט ני״כט געװארט, אז אב־הכ זאר א־: ביעננען יצהקן פאר א קרבן, האט ער נע״כיקט א טראך, װאכ האט פון היטר א כע״עיײ נעטרן; זארכט ני״טט אריכיכטדעקן ד״ן הא;ט צי יעב ױננ־ ריגג און זארכט איכ גאיג״עט טרן, אין אב־הכ האט אטבטאט יצהקן טקריב נעװען א בא־אן. װען נאט דדארט דא אריך :י״כט נע־ געקענט ״ציקן דעכ אײנענעכ טי־אך, לאד *ייױיזר װארט. װארט ער דאן ער זאר אויכררפן פין היטר: יפתח. יפתח״ זארכט ני״עט אויכ־ ״עטרעקן דײן האנט ציכ טײדר, ארן זארבט איר גאיני״צט טלן: אין אז ער האט זײן טיאך ני״עט גע״עיקט, טבתטא האט עי לאך טאקע דאכ טאר נעװארט אזא קרבן. — אבע־ פא־װאכ ײיר נאט אזא קיבן׳• — האב איך ט־ט סאירריכ געכרעגט. — איי.,־ נאטב ד׳־ב־כ, טײן קי;ד טאי טען קײן ק״בױת;י״עט פי־עגן. — האט טיד יי טאטע טיט א יכװערן זיפץ דערקרערט, א־ן איך בין;אך פון דעד דאזיקעי גע־ציבטע אייפגערענטער געװא־;, װי איך בין פריער געװען. בארויקט אביכר האט טיך די טאטע נאד טיט דעפ פא־- זיבערן טיד אז א־צט איז יציין יפתחב טאבטעײ י:א;נ אין נן־ע־ן, זיצט אייפן *צויב פ ן די חײריקע ארטהית ״״דת׳ רבקה, ר־ר ארן א סאלידע געשיכטע־אדפעט זײט פון ביך, האבן טיד אבעי א פך פא־צװוארפן רעכ גײכט. ט־ט װערבן דאב ברך איז ארריכגעדררנגען. רער טהבר איז אײה א האד נייטט אװעקנעגאננען פין רי בירגעררעבע היסטאריקער פו;כ איזטן דור. דאכ איז קענטיק פרן דער באצירננ פון טחבר צו ״די״:, װאכ דער טחבר הארט;אך ארץ פאד א זיצאדנאן (ז. ז;,ן. די טענדענצן, טיט װערכע כ־איז אדררכגעדררנגען דאכ בוך פרן ד״ד פרידטאן, זענען אזיך קענטיק פרן די ענד-אקאדד;, װו ער ״טרײבטי: ״דאב אינצערײבבארע באנד בריעבען דאב הײריגע יאגד ארן די ה״רינע יעמיאך. די כאררקא זאטטרוננען אי;ד די באטן אריכ פארעכטינא װעבטן דיע אדנזיבטבארען פעדען, די אנהעננייכקײט אן דאכ ארטע *צריפטטרכ ארנד ראב איטטער װאבע אינטערעבסע פיר די נ״ע העכיע״צע ריטעראטרר האכען דאכ איטע *צפראבגרט :יבט צעייננען ראבבעך. (ז. סז*). צי נרויבט דער ט־בד אז דאכ הײרי־ קע יאנ־ — ־עטארט;ייצט טער טאקע, װי די טצבות פון אטאר, װאדוב רי טאדערנע קאראניזאציע האס זיך ראך אננעהויבן א כך *צפעטער — זענען געװען דער אײנציקער צעכיענט, װאכ האטי צרזאטעננעהארטן דאב ײרי״צע פארקץ פאר־צ איז א,יך די טיינוננ פרן ט־בר, אז: ״דער פאראניזיעררננכ-פראצעכ עלגריפ־ טיט דער ע״ט פאכט די :א;עע אינטעררינענץ אונד אײנען טײר דעס טיט- ןחו חי&ט[ מ,>ו/5£/<ו/ו>£ ס\0 ,חסןח^&זס .ז0 184$) £ח11£11ו{€סז€ר1ו01€1€1 €ז\\\ 1חח €)ק1חס:1 .(1865 — ־אכ װערק פי:כ ױננן היכטאיילעי ד־־ר פרידטאן פארדינט, טען זאר זיך אײ־ איכ אפ״צטערן. עכ װארפט א כך רינט ארי־ א״נעל פון ד־ אינטעדעכאנטכטע תקופית פון די נאריצי״צע ײדן,—״ די צײט פון קאט־ל פא־ עטאנציפאציע, פא־ נרײכבא־עבטיקו;: דער טהבר אפערילט טיט די;ייעכטע דערנרײכונגען פרן דער היכ־ טאדייעער טעטאדאינאניע. צר ז״ן אדבעט האט דער טדבר אייבנע־ נוצט ארע טענרעכע קװערן. כײ פרירייצע, כײ ״רייצע, רי גאנצע פלבריציכטיק פין יענע צײטן, די פרעכע, טעטלארן, — טיט א״ן װארט — ראב ארץ, װאכ קאן בארליבטן רעב קרענכטן פ־ט, איז אליבנענלצט נעװארן. דער טהבד האט זיך אײך ־צטארק באניצט ט־ט דער בערעטריבטיק, ױאכ האט אין די *צפעטערריקע יא־ן אפ- געיצפיגרט יענע עפאבע. רי ײדי־צע פאלקב־ריטעדאטלר האט אבער דער טחבר באעװרט. דער ט־בר װארט נעװיכ נעקאנט א כך נע־ פינען, װען ער װארט זיך נעבן די טי אליכצלזובן די דאזיקע פארקכ־ *צאפוגגען. א״ב טיר האבן;י*צט קײן טענלה צל דער דײן־אויבעררעכעד