Literarishe bleter · 1929-09-27 · 39 (27.9.1929) · p. Seite 756

לים^ר&ריש* בל^ם^ר נום. 39 (282) זײם 756? פיי פאר זיך אר"| ארויםנעיצאעפט פון עי־צ-קעבטר, וױיה א־ך האב עם ריב, כאטיע איך װייס כייטט אוי־ וו^ןיב דאס טוינ טיר. ארייכב־רכדיק טיך צודיק אהיים, ד,אט עד דעב טאטן און דער טאטען ערקעי־ט, אז איך בין איככאכצן;ארכייטט יטורדיק. עד׳בטכם. האב איך כאך;ארכייעט באריעטאכע;, אז איך;כבע עכ צװײטככ, װען א קיכד ננבעט אטאר אב-ירו אזויככ, װאכ ציט איב צו, איז ע־ א״ך כייעט יטורדיק. — קיכדער, האט עד געזאנט, האבן אכיאר ר־ב, ארער פייכט עפעכ, א•; װייכ; אי״; כ״בט פא־װאכ א■; פארװע;. אט דאם עפעכ. ויאכ ז״ האב; פ־־כט, אדער ר־פ. ־׳אט א;עװיםע יטייכות צו ז״ע־ קיכדעריכע כיכטקיע. צ־ט דאכ עפעכ צו זייער כ׳טטהרע צו זיך, װעדט אויך דאב;אכצע קיכד צו דעב צונעצו־נ; או; האט עס ר־ב, פארקעדט: יכטויכט דאב עפעכ אפ פו; זיך דעב קיכדכ כיצטהיע, װעיט אויך ־אכ קיכד ציריקנע־כיטויכ; או; האט עכ פ״נט. אי; יהעדט איר, װאכ איך זא; א״ך,;״כט אוטזיכט האט איכזע־ ױננערע ייכ פאפי,־, געװיכ האט עכ א יע״כית ער;עץ טיט ז״; ניכטהרע ׳;׳״; איצט... װער װ״כט, אפ״יר -ארך פו; א־ב אטאר א־װבװאקב; א נרו־כער יטד; או; עי־ װעט אויך דעב פאפ־ר יעדייב; תורה, כפ־יב. או; אפיבי־ װעט ער אטאר געבירדעט ז״;, און װעט ׳:־••:; װאכ אכדעריצ. יאזט זיין אוט־כורדיק נ׳עטהרע ט־ט איר אייגעכע ריכיצאפט אדעד פ״כטיצאפט, און טוט דעב אוטיעורדיק; קיכד ק״;;עװארט כ״בט א;. איך װאיט זיבער ד־ דאזיקע װע־טער פ•; דעכ קיוג; רי טיכר :״צט געהאט נעדענקט, װע; די גוטע טאטע ט״כע װארט ז״ ט־ר נ״כט דערטאכט כ״ יעדעד פאכנדער נערעככהייט, אדער ב״ אזא פאר, װען ז־ פרענט טיך כי׳םט קעכע; אפרייס; פו; יערייב- ט״ע, בעת איך האכ יטוי; ט״כע עריבטע ׳צר״כעדייע; אננעהויכ;. — טיכר גארדא;, כאטיצ נאד קיי; נאר נ״טט, פרענט זי זאנ;, אבער א הארכער נכיא, זע איך ארוים, איז ער פארט. אט הו־כט יבוי; אן זיין נכואה טקויב צו װער;. או; ביי נאט בעט א־ך: אכיצטאט עפעס אנדעריב, װאכ טיכר נארדא; האט דעטארט נע- טיינט, זאד טיין קינד כעכעד יצרייב; כפריב הייריקע אי; דער ריכ- טיקער תורה אונזערעי אט דער נוטער ׳טכן אוכזערער, רי טיכר, װאס האט ט־ך אזזי ר־כ געהאט, אוי־ די העכט אוטנעטראנ; און כטעט פון טויט טיך נעראטעװעט. איז עס נעװען טאקע דער ״ד״גיער פארקכ-דיכטער טיכר נא־דא;. װאס זייכע רירער: ״צי זעכט איר, רי ייד, א־ן פארטא- װע געװע;? צי האט דארט; טיכר נארדאז נעזעןכ״, אדער ״די טיצקה״, ״דער ייד אי; גרית״, האכ• ינזוי; דעטארט טיינע ׳בװעםטער נעזוננע;. באזונדערס, נעדענק א־ך, האט טען דעטארט אי; טיי; נע- כוירכיצטעטר זיעאנער, געזונגע; דעטזערבן טיכר גארדאנס רי־ ״העדצו העכא ראה א־ך זאג דיר איצט טיין דעה״, װאכ ער האט פארפאסט כפעצ־ער פאר זיינע א יעירערי;, ט־ט װערכעד ער האט יצו■; צו יענער צייט נעאערנט דייטים או; פראכצויז. אט די, צוריב דעב ריד, היםטאריש נעװארעכע הענא ראה, איז טאקע א קרובה טיינע. איך געדעגק נ״עט, צי האב א־ך זי אין זיצאנער אטאר;עקענט. צי האט זי טיך נעקעכט, א־ך װ״פ כייבט אפימ, צי רעבט זי נאך איצט און װו װויכט זי, אויב זי קעבט נאך, אבער א־דע נעערטע ערטערן נעדעכק איך נאך נוט פון מיין יצטעטר זיצאגעד, און כאך טערער — פו; דעב באריטט; נאטע; זייערן, װאכ איך האכ ׳צפעטער פון איינענע און פון פרעטדע פיר זיך אכנעהערט דער פאטער אירער איז נעװען רי חיים ז״ק, דער נרעסטער, אויב נ״צט אויך דער עריטטער. פו; יעכע באריטטע ייד;, װערכע האבן נעיעטט אוי־ דער װערט טיטן טיטר ״הכמי זיטאנער״.— הוץ דעב, װאם ער איז נעװע; א נדור בתורה, או; פרעגט יעד; דריטן יאר טאכ; א םװב אוי־ יב״ס, האט טע; פארזיבערט, אז עד קען אויך צע; ׳ספיאכן און יטרייבט אין ז״. א; זיין הייך און ערקיערוננען, װארט דעד נעיעדטער יעא; טאכדעריטטאב, אין זיין צייט, נייג־ט בכה געװע; דעב רטב״ב איבערצװעצן, רויט דעם אויפטראנ פון דער רוסייצער רעגירונג. אן דעב גרויס; רי חיים ז״ק, װארט אפיצר טיין יצמעטר זיטא- געד יצוי; צו יענער צ״ט אזא נאטע; ניעט נעהאט, או; זיצאנער ייד; װארט; זיך ט־ט דעב כאטע; נאך א־צט כייצט באריטע;. טען האט טיר דערצײרמ, אז עס זעכע; פיר װ־כט־קע טא- כוכקריפטן פו; איב נעיריב; װעג; פ־ר צװיינן אי; ״די־ען דת און 1*.וץ• •••••<• ••<•• ס• ׳- - - י-י —•ן מ , האכ איך נייטט אויבנע- געװע;, אז קיי; זאטער; פד״צטיק, און אז דאכ זיך טיר כ־׳עט נעײארט, און װיפיר טען טיט ב״זן ט־ך נ״צט נעפא-־״יט, פון חדו זאנט עכדרעך האט די טאטע ז־ך ט״ב וועט כ״ א קר״; קיכ־ כייעט אויככא־; ז איז א הוכגעריקער זאר איב גאט טו־י ז•״;; און האט אכנעהויבז טיר טיטצוגעכ; צװ״ פי־״עטיק;. אכע־ ־אכ האט א״ך כ״בט נע- הארפ; — פאי א יעטיקי ׳ם־״כ-פאפי־ דאכ איך א״הן אפגענען א״; פדי־םט־ק, א; פא־ נאך א ־םט־קר — ־עב אכרער;. א—• װאם האט ט־ד נעטו־גט ־אכ ״ם־״כ-פאפ־־, האב א־ך א פעדע־ א•; האכט, א־; א װא־ט כ״םט כעקעכט אי״פ־ם—יב;. קויב אכער האכ איך דעי־זע; א װ״כ און '־״; יםטיקר ־םר״ב-פאפיר, פר״עכט זיך *•עכריעכע, א*{ טיי י יע־ פאריאככ *עכ *צו כאקוטע;. או; אזו• װי־ט האט ט״; כר־כדע ייכ־םאפט צ־ פאפ-ר נע- הער־םט א־בער טיר, ביז א־ך האכ א״כטאר פו; טי־; טאטככ טיי־ם- קעכטר אדויכגעגכבעט א פאר בױנ; פאפ־־. אי; בי־זעב איכטע־ ט״; ־עקר פא־־םטיעקט, או; האב יםיין אנכעה״כ; פון ציטיע־ זיך ארויכצוקר־גן. אכע־ כ״ דעי־ טיר האט טיך די טאטע כאכענכט. דעי־זען, אז איך ב•; עפעכ א צעטוטעיטע־ איז איר בא־־ א״כנע- פאר;, אז א־ך האכ טםתטא אץ טאטכם חדר געטיזט יעפעכ א פאר- ברעכ; באנ״;. כארד האט ז• טאקיע באטעי־קט, װי יעם יםטא־צט עפעכ ארויכ פון אוכטער; דעקר דער בוזעב ט״כער א ׳םטעק א־יין די האכט, או; די גכבה איז אכטדיעקט. כו, האב איך א פריטארנ; ניעהאט־י דער טאט־ע יםט״ט טיט דער רוט אץ האכט, די טאטע יםט״ט אויך דעי־ב״, אוב אץ דער ריעצטער טיכיט, װען דער טאטע װיעט טיך טאקם נעטען ־םט־יס;, טיך פץ ו״כע היענט אדויכצוראטעװיע;. דערװייר אכער איז זי יד-אהת טיטץ טאט;, איך זאי א״כטאר פא־ אריעטאי, זיך טודה ז״;, ־צו װאס ברויך איך דאכ פאפי־, אדעד ײער אץ הדר האט טיר אכנערעדט צו גכבעכע; דאם פאפ" אץ עכ איב אײעקנעב;. איך אכיער ־םט־י פאר־םיעטט און יםװ״ג, װ״ר א־ך װ״כ אריץ נ־־םט צו װאכ טו־נ טיר דאכ פאפי־ איץ ק״כער אץ ־דר האט טיר ק״נטאר נארנ״םט אכגערערט ציי ננכעכע; עכ פו; טאטככ ט״ם-קעםטך כאפ איך דערװייל, עד רהיםבו;, צו יעטריעבע יםטיץ איכער; האכט אץ א־בער ט״כיע ״נככהיםיע פיכנעי״. '״*ײן *צװײגן •^•*•~״ן **•*•*• י׳**^ בייז;, האט טיע; אכגעכוטע; פא־ א פאדביכ; עקיםכית, אץ דאכ האט האכ ׳םוץ טיץ ג־טע טאטע; או-ך ארויכנעפירט פץ ניעדור־ או; ט־ט כיעכ א זאג נעטץ: — פא־ ז־ץ פא־כי־עכטיער עקיםכות ה״ס א־ך אריץ איב יםט״כ;, אז-ם דאכ כרוט זאיל ׳םפי־יצ; כיז;. באיק;; :א־ אץ ד׳ער ה״םער רגע איז צו איכז ארייכנעקוטע; ר• טיכי אוכזעד יםכ;, טיץ ׳עייענדיקער כאיםיצע־ אץ אוערכיע טיכוט;, אץ האט טיך אויך דאכטאר פץ אוכטעד דער רוט ארויכגיעראטעװעט. אט דער די ט־כי איז אױ־ טיץ כרית טאק־ע ט־ץ קװאטער גיעװע;, אוץ* זייכע העכט האט יער טיך ארוטניעטראנ;, װי ראכנ איך האב כי׳םט ג׳עקיעכט גיין, אץ אז איך בץ אטאי קראכק גיעװע;, א קדיפ געכאפט, דער דאקטא־ האט יםוץ געהאט טיץ רעב; אפ- געזאנט, און ד• יםבכייםע װייכער האב; יםוץ ניעהאט ד■ טאטע; ט״כע א־ביעי־געװאיט פץ בעטיערע אפנעדיכן איץ פץ הדר, װו א־ך בץ נעייעג;, ארויכנעפיי־ט, האט זיך א־״כגעריכ; דיער א״געכיער ד־ טיבי האט ציעטריב; די װ״ביער טיט זייעד כעװ״ן ארוכ טיר, זיך אװעקנעזעצט רעב; ט־ץ בעטעיע, נעטץ ארץ, װאס דעד דאקטאר אנצע ער דורכגעזעסן רי ג £ײױון טון. אזזי איז גאר ״ס; ט געהי האי עכער י, אז אץ־ הײב אן בי גאטערקט אין דעיפר עד האט;אכט׳ ביז װעח. צו הענט דעב ניראך הטותכ האט בזיך כוכרט פון ״ר עד װי אץ אזא האט עי זיך בעברכדעז ארן ביײן רעבן געראטעװעט, יטן 1. ג* 1) ארי׳ טיר, טאכע-כאכען איבער טיי, ױי יאס רעכט פין כיײן ער :ט איב רע: .ױי איצט — נאך טער פאי, בײ אזא איץ אויסהיערכריק דאכ פארברעכ;, װאס איך בץ דא עריםט כא- נאכנע;, אץ דערצו ד• עקיםכות פץ טיץ יםײיינ;, האט רי טיכי א זאג נעטץ: ראזט א־ב אפ. א־ך װער איב יםוין ביי טיר אין יםטוב או־ס- פאריצן אץ דעדגיין אקוראט, װעד דא איז יםורדיק אין דער גנבה. אץ דיעדהייב ביי ז־ך האט ער טיך אויף ז״ן קני אװיעקנע- זעצט, אץ טיט נוטסקייט איץ קרונער ריביםאפט האט ער טיך אויכ- נעפאריםט, און עס א־ז איב קראר געװארן, אז איך האב דאס פא-