Literarishe bleter · 1929-09-20 · 38 (20.9.1929) · p. Seite 748

?'םסר$ר'טס ברסכסר 012. 38 (281) <"ט 748 * ײדישעד װיםנשאפטלעכעד אינםםיטום נאךימענדעלסאן־צײצ. איז עש דעיפאי, ײייל די רעליגיע זופידט *כוין איצש ני״סמ די י־אלע, װ*ש דעמ*דס. די העזבדה־באװעגונג ה*ש זיך אויס־ געגאשן אין אשימילאציע־ און •גמד־יאװעגונג אין דײש״דלאנד, װײד דאיש האבן מיי געהאצ נאי א ײדיידע י״דזעואזיע. ד^יש #בעי, װו עש זענען געװען ײדישוע פאיקשמאשן״ האצ אפילו די היששדה פון די מענ־ דעלשאכש תדמידים אנגענומען א פאלקסטימדעשן גא-אעמער. און די משושיליפ זענען אפילו געװאין די גרינדעי פון דעי ײדי״ער דיצע־ ־אש־י מענײ לעפין, דעי הדמיד און פיײנצ פון מענדעישאן, האש גע־ פ־וווש שזאפן פאי דעש מזרח־ײדנשוש שונקש אזא נייע קלאיע אישער־ זעצוכג פון הנ״ך אויי■ ״די־ש, װי מענדעישיןן האמ עש געטון פאי די ד־־ש־דע ײדן. און אפילו מענדעלשאנש תלמידיש אין דײשישלאנד גופא, װי אד״רן האללע װאיפשזאן און יצהק אײבעל, האבן געדייגש א ישוד פאי א נ*-ע- ע^א;ע אין •••ױ ,.ך,.צ?ױ ליײעױאצרר דויך זײעיע צײשמעשיקע עאמעדיעס ״לייששזין און פרעמעליי״ און ״יי הענעך״. װאש ״שײך דעי־ באצױגג פון מענדעלשאנען צו יידײש״ דאױ,* מען דאך נעמען אין אשש. אז מיש הונדערש פופציק ואי צורילן. װען די דײשישע *שפיאך אדײן איז נאך נײכש געװען אנעינןענש פון דעי גאנצעך אינשעדיגענץ. האש• םען דאך ני״דש געיעגש פארלאנגען די באצױנג צו יידײש. וועלשע איז געװארן נאשײלעך אין אונזער עפאשע פון אויפנעװאששע נאציאנאלישעשן און באפײישע פאיקש״שפיאשן. דעי• רעדנע־ פארענדיקש. אז שאיז ישוין גע־ קומען די צײש פון א יעװיזיע חךי ךעי גאנצעי ה״ששדה־באװעגונג אין אײע פײעי מיש מענדעלשאנען ביאהו עש װערש דאן פאיגעלײענש א יעפעיאש פון ד״ד יעקב גאידאן ז־עגן מענדעישא; א־ש פי־אשא־־- ודע־ ־עפעיאש װעיש געגעבן אין ה״נ־ געהאש א װײקונג אוי־* זײן דוי ד״י װייניײך גיש אויך א נייע אפ־ *שאצונג פון מענדעלשאנש יאיע אין קאמ־ פאי ײדײשע רעשש. און עש װייזש זיך אױיש, אז אין דעש פיש איז עי װייש — פאױישגע־ גאנגען זײן ע־אשע און אפילו מאנשע הײנשיקע יידי־בע פאלישיקעי װא־שן געקענש מקנא זיין דע־ *ששא־צער, מושיקעי און װײשזיששי־ קעי *דפיאך פון מענדע־שאן דעס קעמפעי פאי דע־ ײדייןןער עמאנשי־ פאציע זײעי אינשע־עשאנש זענען אויך געװען דיי װײגיײשש אויש־ פײן װעגן דעי באצױנג צו דײשהו אין דעי מענדע־שאן הקופה. קאנפערענץ כא־ דעם ײד. װיםנש. אינסט. װילנע. סופיה ׳23- 27 אקראבער) 1929. פרץרעקכ 5?/ ד§ר ס?)נ--ארד'121נג: נ־ - ס*י״ס—ס י_• באיישש פ*ן א־גאגיזײ־קאמישעש 5: בא־יששן פין די פײ װינישאפשלעשע שעקציעש. פון א־שיװ. ביבײאשעק, שעאשעי־מוזײ. ביבי־אג־אפיידע עענש־איע. מוזיי. I. באײשש פון בויקאמישעש י׳.. שאײשש פון דע־ נשיעה קײן אמעייקע. 1) שא־יששן פון די יאנדאיגאניזאציעש און הי־פשגעזע־־דאפשן. 7 פינאנץ־שאײשש א. יעפעיאש: אונזעי װי־טיױדיקע װישנידאפשלעשע איבעש ־עפעיאש אונזעי װײשע־דיקע ארגאניזאשאיי״דע אייעש 10. יעקעיאט: א־נזע־ ,■:■■ץעידיקע ׳׳:אנץ־פא'י=׳?. II. ־עפע־אט: די "יאעציע. ׳.-1, דעעאטן װעגן ד■ =-:ק=1 י<—11. .:1 פ־״ע יא־ץ־א;■ 11 ודאי׳ן א ן דרזאטעגדא;; ט-ט דעי קאגפע־עגץ קורט פא־ א עפנט־ יעקע פא־זאט־־:; אין :אגקעט די מענדעלסאז־זיצונג פוז ײדישן װיסנשאפס לעכז אינכטיטוט ־עש י׳׳־שן שעפשעמנע־. אײ דעש יאייב־שן;עיוײנשאג פין מ״דו מעכדע־שאן, האש ־עי ײדי״שעי װישנ־דאפש־עשעי אינששישוש א־אנז־דײ: אן עפנשי׳עשע ליצ*:ג. געװידדעש יעש שאײמשן ״ד״ד־דײש-דן דענקע־ א*ן גײנדע־ פון דעי ה־דשיה־שא״עגונג עש א*ז געקלמען זײע־ א גױי שעי ע*־ש, װע־שעי לאש אישעיגעפי־ש דעש לא־ פ** ק״לשו—־ײז. פאה• ־יאנקע ל7 א*ן װיינעי .״אג״ געפ־נען מײ אן אײשפײײיעשן שאי־שש דאש אײנפײ־װא־ש דאש געהא-שן ז־מן י״זען. װעישעי האש צװי״ד טשערנאוױװ די איבעש פארן ייװ״א אין געבן פרושש. אין ש־דערנאװיץ זענען געגײנדעשער געזעל״דאפש ״פיײנש פון ייװ״א״ ארײן די אײנפלוסרײכ־ ששע פערזאנען, װעלבע געהערן צו די פאר״דײדנששע ריששונגען און אי־ גאניזאציעש, װי ד״ר י. בעינפעלד. ד״י מ. דיאמאנש. א. שופױ מ. שור־ קעס. ד״ר פרידמאן. יאה קישמאן, ארש. י. *דװאי־צמאן, ד״ר י. *דעפלער און אגדעיע שיאץ דער זומערצײש. װען יעדע געזעלידאפשלעשע אריעש װע־ש אפגע־דשעלש, האש זיך די ט־דעיגאװיצער ״פיײנש״ *דװן אײנגע־ געבן צי יעפענען די ערידשע אפשײלונג אין װישניץ. אינשענשױו װעיש אויך געאיבעש אין אנדעיע בוקאװינעי־ פיאװינץ־ידשעש. װי גרויס עש איז די באגײבשעױגג?אין ײװ״א, :ניז צו זען פון די ..שידערגאװיצעיי ש־עשעי״, װעלשע דעיצײלן: ״נײדש קוקנדיק אןין9 י^ר מויאדיקער היץ. װאש שאיז געװען דעש שאג ואין הוד-ד אויגוסש), דאש זיך די איניציאשאין א״נגעגעבן צונויפצוביענגען א היפהוע צאל פאײנשערעשירשע. װעלשע האבן באגײש־ שעישע צוגעזאגש צו *דשיצן די י־װ״א־ארנעש. צװײדן אנדעי־ע איז אויה דעי פאיזאמלונג אין װי־דניץ געװען פא־שיאשן פאלגנדיקע א־נששישוציעש און גױבעש: די *דשאש־געמײנדע דורך אײ פיעזידעגש הײ־־ד ד.*ןרן,ידי ציוניס־ שײדע איגאגיזאציע, ד~ר ײדײדע־ *דול־פאײין און ״בוגד״. < :אך די רעפעראשן פון די ה״ה שויקעש (ש*דערנאװיץ-1 און דא־ װיד איבער ך^ר וויששיקײש און אויפגאבן פון ײוו״א, איז אויסגעװײלש געװארן א קאמישעש, װעלנער איז *דוין ציגעשראשן צו ארגאניזירן די א£שײלונג". פארז ײװ״א דוטעניע ה״נט אן ביטל-קװ״ז צר אין דער עקזעקוטיװע פ,־ן דער;■■־ געזאי צופא־ א א■ :אשן אי יאציא: איגא: :אציאנאי אײפ:;ן אידעאיא: יײבאװ־ אריפמעי־קזאמ־;י־אטוי;נונג א :אזונדע :א פאי א*ן ג־ א״יאפז וד, א: י דא; א־ז א פון ד* אריפ: :אציאנא־ :אך א פאימ• יוי אין;פידעמ׳