Literarishe bleter · 1929-09-20 · 38 (20.9.1929) · p. Seite 745

זײס 145?ישעד^רישע ב?פםזזר גןס. 58 (281) פויעוינ אזן פװע־טענ, װאנ האנן דיט זיך דיטנעבראנע פ״ דארײ רענ זויערן נ־וינ-ריח צו ז״ אין ינניטקראפ אי״ן. זי װ"י אז דער, װאכ האט נא׳־נװארטיקט איר ׳עײעסטער כ־אנ־ע איז אויך נעװען אן א״גג״ע־ צו זיי אין קראנ אפיצר :אן קעדוו״ז פרענט עד קוביען צו זיי, אנהארטנר-ק דער כיאדעס דרירכענענ סארטעך א צטער איז טען כייט יידן. אנער איר אוכיקרארע נענקיטאפט האט כ־ טגעהארפ;, אז אין ״אינערװאנדערער-הויז■■, נא־ ד■ עטרענע טעג און נענט, װאנ זי. אינא״נענ ט־ט איריקע האנ; װך נעװאר- נערט אין אוטר״נק״ט, ניז טע; האט ז״ א׳־וינגענראנט אויך א״- גענער ערד — דאנ האט טיטגעהארנ;, ז־ זאר צ״טװ״ריק אדיינ- נאר; אין א גר״ננ־רטיק״ט אריי;. ר־אדט־ן האט ז־ פארנענ;, אז זי א־ז ראניע או; אז א־ן דר״ הר־נינ אריס װעט א־ר װער; צ־ואנצ־ק יאך אפירו דער ־עארפער װייט־ק אי; ריינ, װאנ טאניע האט איר א נערנעראז; — אפירו ער האט איר יוגנט נ״כט א־זינ- גערינ; פו; רעי־ גרייכגירט־קייב'. -ער ינא־פער נטעפ-װינט האנ א־ר צוריק רעדװעקט ר־ נענקיעאפט; רע־װעקט א פארנענרטן פאז־- ראננ צונ רענן. ו ־־ רעװארוצ־ע האט ויך א־ד יאנ־־ען װעג. זי ג״ט װ־ א נטעפ-פ־יעך נענראז; פו; א נערװעז; װינט־. קוטט אויך, פארט א״ן און ק־טט ,ױידער אויך טיידט־ או־נ ־עט״נעך ט״רט א:־נ װאקעד;, ט״דט אויס ארטע, פארפוירטע געננ־עטאנד; און נ״ט װ״טער אזו־ ראנג, װי ראנ פ״ער האט אין װאנ זיך אנציכאפ;. א׳־וס דער געזער־סאפטרעכער פאדצו־ננקייט, ארוס נן-יהיד״ט־ע קאפ־יזן האט זי א נך נדע;-טאטעד־אר נעפונע;. א־וס ה״ט־־עער װארעטק״ט האט וי גענונ טרוקענעס ט־סט נעפונע;. פא־ א״נעס א־ז נאך א־צטער ר■ רעװארוצ־ע רע־ רונער א■; הער; טאנ, װאנ קייקרט ז־ך ינ.״; אינערן רענ; העכעד צע; יאר או; פאר א גרוי- נער טערה־יט -- איז די רעװאאוצ־ע ־עוי; א װארעטע האנט, װאס זוכט א ־עװאך, קינד־־עע הענטר צו פיר;,- א ־סוצװאנט, װאנ היט א״ה פון טויט-יע־עק; װאנ הערצ״רט פון א ניי רענ;. פאד די יידי־ע־ע טאס; װיר ד■ רעװארוציע נ״רע זאכ; זי־; אינא״נעס. ס״ פיר; פאד דער האנט; ס״ אז־נהיט; פון ארדאס נייז. או; ד־דאװקע, וואכ האב; פארנוטע; פון דער פאנדאס-כװאר־ע א ־עדאס א־ן ז״ער װעז;; די דאזיקע, װאס האנן טע־ װי דעס ״פאדװאס קוטט ענ אונז׳.׳״ נ״עט פא׳־טאנט א־; צ״ט, װע; טויט א־ז גע־עטאנען פאר ד־ א״ג; — פא־ אזערכע א־ז געװיס ד• רע- װארוציע א ־ע־צװאנט, װאס ־עטערט זיך אנטיקענ; דעס, װאנ זוכט נאך ״די־ע רעב; צו פאי־טיריק;. דאדע, אדעד דוד ז״דטאן דער ־ענ־טקרעטעך א־ז נאך גע־עטאנע; א־; ׳ענ־טקדאס נעה רעי טויט האט ארויפגע־עט־נ; ד־ דר״ ט׳־עפיעך פו; ז״; קראס א־; נענרינ; ־עט־יין א־; טיך פנ־ס און א׳־־נ; נייט־ נרוט אננענאס;... דעטארט האט ער נעקראגן ט־ט א טעטפער זאך אינעי; קאפ או; כאט־ע עס האט א־ס :ייעט גע־עארט־; כאט־ע טעך װי א װאך צ״ט איז ער נ־־עט נערעג; — נאר דאנ האט א־; א־ס נא־עאפ; זי־; אי־נענע פ־ראסאפיע: - קע; טען אז־ינס א־נעררענן — א־ז טט־ע נ־יעט װערט צז רעב;. או; אוינ אזוינס קע; טע; א־נעריענ; — קע; טען יאך ־עוין ארץ א־כעי־רעין. איז עד ני־־עט דאדע. א־ז ער דוך א־ז װאכ טיר ׳־עװארוציע׳.׳ איך װער האנירע;, ביז א־ך װער קענע;. און װע; ער א־ז נענריבן ב״ די רי־ד־קע פאריצעס. האט א־ס א ־ך נאהעריעט יי א״גענע פ־ראסאפ־ע: - או־ב אזוינס קען טע; א־נעררעב; — קע; טע; ־אך ארץ אינעררעב;... דער־נער איז ער צו דער ערד נעקוטע; װי צו א ־ענ־טקראס ט־ט י־ידיקע פאייצ׳עס. ר״דיק, א־ז יייד־ק, ט־ט; דטױ; האט ער נעװ־ארט די פאייצעס פוי טאכ; טיט עפעם אנדער׳ע, ט־ט אזוינס. װאס האט נ־־עט ק״ן טטיעװז״. נא־ א ה״ס טוז א יענעד־קער טענטיע האב;. א הי־ס א־ז אן אװסנאהאיט. א ה״ס א־ז רער א״- גענעד װינקר, װו טען קען א ז־פץ טו; און װע; ד־ ק־נדער הערן נ־יעט — קען טע; א־ן דער ־ע־ט־־א א זאנ טון: — ה״כט עס, טאר־ע. טען א־ז אעב; גענאינ;. אנעד װי אזו־ ה״נט טע; א; צו רעב;, אז טע; ראזט נ־־עט׳.׳ טאריע, אדער װי זי האג־ נעהיים; ני׳עט פארצויג; — טאכך זי האט אירע טאטע-נעםיאן אין די פאנראטע; אויסנעװ״נט טיט — נעפערן ד־ך דא־ע, די ה״זעך איע װ־ א ־עורה ױנ־ס אװסגע־עטערט, א״נס א־; א״נס געראטן און ארע ט־ט די רויטע דעכער. אזוי האט טאר־ע געפרענט דאדע;, קוטענדיק או־פן ערד- הרק אז; נעפ־נענדיק, אז די ׳עורות הי־זער האנן נ־׳עט נענעטענער- ה״ט אר״; פאריעטאנע; ווי צו ׳עט״;; ד־ נאס איז ׳עו־; א גאס און דעד דארף איז א דארך — א־ך טו עם׳ — האט דאדע ׳געענטפעדט — איך בו־.׳ צ־ דאס, װאס א־ך װיי טו איןךי צי דאס, װאם א־ך טו, װיי איך. פ׳־ענ ואניע;, װעםטו הערן, װאס ז־ װןט זאנ;. אבער ראנ־ע האט נעבענקט־. גי־עט דערפאך װאנ א־; אי־ר ברוט האט זי ט־טגענוטע; דעס ריה פו; איר פריערדיקער ה״ס. נ־יעט ראס. זי א־ז נעװען ױננ. א־ר ה־־ט האט ק״נטאר נ־־עט גע- בריט. די אטאריקע ה״ס — טאטע-טאטעס ה״ס — א־ז ־רונ נעװארן או; א־צטעך כאטיע א־נא״נעס טיט טאטע-טאטע א־ז ז־ אננעקוטע;, אבער א־ר רעב;, װאנ וז^ט נעקדאג; אזא ־ענ־ט צור־נ א־ר ׳עװעםטערס טו־ט — באדאר-ה עד׳עט אנ׳יזי־נ;. און דער אנה״ב א־ז געװען א פארנעפרטעך א־; קר־ס, אז די זון פאדני־ט, װערט פױצריננ נאכט. ראניען האנ; נעפערט ד־ ראננע פאדנאכט;, װאס זאק א־ר הערפן פארװאנדרען א־ר בענקיעאפט אין א ־עארפ; אז; ז־ס; װ־־טיק. װ״ר דער טענט־־ע נאטראכט נאך ארץ דעס תברית ז״נעס א־ן ר־כט פון פאדנ־־ענד־קער זו;; נ־־עט נ־־ס ר־כט פז; באנ־נע;. — ערך א־ז עדד — האט טור־ע נעטדאכט. ערד א־ז דעס ײדן פרעטד און נארנייעט נאענטי ערד א־ז ׳עװייגעװד־ק. ערר ראזט טע; זאר אוי־ א־ר ברוט פארנ־ס;. טעטפ או; עק־ענ׳תד־ק טד נקט זי װאױיעס בממ. ערד האט ר־ב, אז טע; אקערט ז־, טע; פארפ״- ניקט זי און טען ניעטט ביי א־ך און האט ריב, אז טע; נװאטיע־עט זי איבער די זייט;, װי א פו־ריע יעקאפ־ע. ע׳־ד א־ז יערד... איס א־ז נייעט נאר איננאנצ; געפעק געװען דאס, װאס נעװיםיע איבערװאנדערער באניעטע; ד• ערך גױ־ך װ־ ז־ װארט טאקע נעװע;, פאד א״נעס ז״; ׳ענ־טקראס, פאר; אנדער; — זיי; א־יזנקראם און פארן דר־טן — א ־עפ״ניער טיט תבואך זיי; טאטע האט א׳־־ך אננעהיעדט צו דעכזדאזיק; קראנ. א.י; דער־נעך אז ארע אינאיינעס האנן זיך ד־ ־עריעטע צ־יט באגיעגנט — האט טע; א פך ג־ע־עװינ;. ברו־ז דעס קר״נעס טארי־ען האט דער װ־נט אונטערגיעכאפט און אװ־עקנ־עטראג; א־בעד; סט־עפ. ר־ער קר״נ־ער טאױע האט ני־עט געװוסט אויך װאס פאר א װיעלט ־ע־ ־איז. צ. אר־ע, פו; דאדעז נ־ז ט־אר־ע;, זיענ־ען געװיע; ברוין-הו־טיקיע, ׳עװארץ-אויניקע. אננעטאפטן פאק סטעפ. און פונדעסטװענ; האב; רידאזיקע ׳עװארצ־ע אויכן או־ך פאר־עיידענע אופגיס אויפג־ענוט־ע; דעס פיאץ, וװ די נ״ע ה״ס האט באדארפט אויפגיי;. א•; טאטע-טאטיעס אויגן א־ז ניעריעג; פארצװ״פרוננ: — טען טוז. ראס רעב; םיי-װי אפנע־עפירט... כאט־ע נאר דעררעב; זע;, װי די קינדער װעק ז־ך ־עטיעק אויך ר־ פיפ. אפ־ער װעט ראנ־ע התונה האב; און אװעק א־; ־עטאט. אפיער װעט טאריע אונטערװאקס; און די יעטאט װ־עט איס צונעט־ע;. טור־ע... נ־, װאס א־ז טוריע׳• א טא;. אפיער װעט דא ז״; א נוטער אנה״ב פי; ז״נעטװענ;. ראניע האט אפט נעקוקט ־צו טורייע;, װ■ צו אן יעלט־עד; נרודעך װאס טיטן פנים איז ז־ אזוי ענרעך צו א־ס. די א״נעניע נרוי-־עװארצע, גראטע האך דער א־־ג־ענ־ער נרייכעך אןיף ארװ־ יעטער;. די א־יגענ־ע ־עטאר-ראננרעכע נאז או; ד־ א־יניענע װ״נע צ״נעך די אװבעריעטע צ״נעך פון פארנט הנעװדיק פארוקט א״נס או־פ; אנדער;. זי האט װ״טער פון נטעפ קײן אוינזוענ נ־יעט ניע- זע;. נאר דא נופא איז איר זייער אוטקראר געווען דער צ־גאננ צו דער ערך אוטקראר א־ז א־ר געװע;, װי אזוי דא וועט א־ר רעב; אויסנעיעפ־ארטיקט װער;. איר רעב;, װאם א־ו אפנער־ס; פון ריער ערד אז; װאס האט א־צט־עד אזוי טודא פאד ד־ער ־ערך וזאנ ד־ טרוכה האט פאר א־ר צונעיעניט; און געה״סן רויק ־א אויפיעטעק א ה״ס. 1 אביער א ה״ס בויט טען נייעט. א הייס פארפראנצט טיע;. אפיער װא־ט זי ־עוין ם־ױוי ני־עט נעװען קײ; ׳עניטקרעטערקע, ײ' טאטע-טאטע. אפשר װארט זי •טוין אויך פ״נט ג־עהאט צו ז־ען ד־