Literarishe bleter · 1929-09-20 · 38 (20.9.1929) · p. Seite 737

זײם 737?יסעדעד״שע ע?עעעד גזם. 38 (ו28) 7 ראב נעזאגטע גירט נ״טט נאר בנונע דער פ־אנע, דאב בארנעיעטערמע עקזיםטירט,;•יערט אײך בנרנע רעד פראנע, צ• ד• פארקנ־פוכנען צװ״טן די פאריטטערוננע; זענען אביעקטױו :ױטױענר־ק׳ רט־עי: װע; איך גיב א װאר־ טיט א יבט״ן א•; פענ- בטע־ װעו־יט ד• יטויב צעבראכ;. ד־ר א-ז ױ־ער אפט אױבגעקוטע; ■*: יאאכאכט; רידאױקע רעריט-נוננ. װע; א־ך װאר־ א־צט א יטטי;, רעדװארט א־ך, אז ד• יכויכ װעט צעכי־אכ; װער;; ט־ט װאט פאר א רעכט-. איך קא; עפ נאר רא; כאהױפט;, װען א־ך זע־ז פאדױב, אז ביזענע; רא אבבארוט-גירטיקע נאטור-נעזעצ;, װערכע פאדבינר; א••; דעריכיינונג ט־ט רעד אנרערער אבעד רורך דערפא- ױיננ קא; א־ך ק״נטאר נ״טט רעדנדי־כ; א] אכבארזטע גירטיק״ט, נייערט ברױז װאריטיינרעכק״מ. אויכ א•; טױזנט פארן האט ױך כאיטטעטיקט ךי ראױקע כאאכאכטוננ, א״ז כר״ז װאריכײנרעך, אז א־נב טױזנט או; עייעטן פאר װעט ז• ז ך אױך בא״כטעטיק;, איער װענ; א ׳ככרדיקער נעוױבה״ט קאן טען יא ער-כר-פנ־ב נ״טט רעד;. פונװאנעט נעטט זיך רא; פארט ר■ כיזא־צט באאבאבטע רעגרטעבי- ק״ט, אױב ביזענע; נ״סטא ק•׳; אכבארוסע נאטװ-נעזעצ;׳ רעד יככר פארראננס אכער ראך א נרונט פאד רעױ ראױקעד רענר- ד־׳גס קײטי די בײדע דא באחאנילטע פיאג;׳ װאכ זע:ע; :.־גע די אביעק• טיװע עקזיסטע:ץ אזן #*ביעקטױוע פאריי:דו:ג פין :־אריטטערו::*.. דאב; אז:ז דעדפייט צו דער זערבעי ״עװעריקײט. דעײ *עבר פאד■ רא:גט, אז די עטפירי״צע אדת; זארן אגטיב״רעב; זײ:ע ראג״טע באדעופע:,:;, עד װיר, אז טזאר תעריב, א־; ז א *אצ־א-ארעי צ;זאטע:האג:, אז ארץ זאה האבן זײן גרוגט. אבעד הײסט דאכ :״עט־װערן פארײ:יקן די ׳עברדיקע אטת; טיט ד עטפ-ד־׳־עע, :אב• דעב, װי ט-ר האבן זײ געהאט אפנעטײרט א״:ע פו; ד־ א;דער<. טיר האבן טאקע רבתחירה נעזען, אז אלנטעי־״ײדגדיק יי בײדע ניטיערות, טאבט ביען אקטלעל רי פראברעט פל; זײער פאר״: קו-נ. אבעד װי אז״ זאי כלען ר״זן די דאזיקע פדאברעם׳ ניעגדערבא; ״רװוט זי צו רייזן דלרך זײן גאט-באגדיױ, דאב ני״נט ני־עט צו זאגן, אז עד האט די כװנה אויך אזא אופן צו בא- װײזן גאטפ עקזיפטענץ, הױה װי נייעט א::עטע:דיק זי קאן טע; :־יעט ר״זן די פדאברעב. ער באנוצט זיך רא טיט דעפ אזוי- גערופענעפ קאסטאראגי־טן גאט־באװײז. טיר האבן פריער פעסט- גע־עטערט, אז כױין ״איך״ טיט זײנע פאדענדעדונגע;, נייט זײנע פםיכאראגייסע צ-״טטאנדן פאדנלאגט אן אוטצװײפידיקע רעאריטעט. ארץ טוז אבער, װי געזאגט, האבן זײן גענ־ננדיקן ניױנט. איך איבער- רעב איצט דעס צר־טטאנד א און געפץ די סיבה פא־ א ב אינס פאדיקן צױטטאנר ב. דער דאזיקעי צױטטאנד פארראנגט אבער פץ זיין ז״ט א סיבה, נדי דערקרעדט צו ןיעדן, א,ץ די דאזיקע סיבה איז דעד :אך פריערער צױטטאנד ג. אבער אליך דא קאן איך זיך :״טט בארויקן אזן ג״ ארץ װי־טער אץ װײטער צוד־ק אץ דער פאדגאננענה״ט אץ זוך די ״אטתע״ סיבה פונט צױטטאנד א. די *אזיקע סיבה נעפץ איך אבעי :״טט אינם תחוט פץ פארנײענדיקע פסיבאראגײטע צױטטאגדן, װייר ז״ זענען נ״טט דער גרונט פלן זײער אײנענער עקזיסטענץ, װ״ר ז״ ניפא פארראנגע; א סיבה, װאס זאר ז״ ארויסרופן ארס אירע װירקונגען. איך ניוז בבן א::ע- טען א סיבה, װאכ עקזיסטירט דודך זיך אריץ, איך נױז א::עטען אן אבכארלט-נויטװענדיק װעז;, װאס איז בורר אץ ז־ך ניפא דעכ;ױנט פץ זיץ דעאריטעט. די דאזיקע סיבה איז ארזא גאט זערבסט, װערכעד איז פין קײנעכ :י־טט נעיטאפן אץ װערכעי־ האט ארץ געיטאפן. א־עד, אץ תלך נענוטען, קאן טען דערפירן דעכ דאזיקן בא־ װ״ז צו אונזעד פריערדיקן געדאנקענגאנג. װארון פאי־װאס טוז איך אננעטען א גאט׳■ װײר איך זא;, אז ארץ נ״ז האבן א נרונט, ד ה״ װײר די דערפארונג טוז באפרידיקן די פאדעױננעז פונס *טבי, װי טיר האבן דאכ איויסגעבראבט, װ״ל כ־כװז באיטטיץ א; אײנהײט צװייטן די *טברדיקע אץ עטפירי־טע אטתןי ניענדערכאן האט דא :אך אן אײגעגעס גאט־באװײז, ביי װערכן כויד װערן זיך :״טט פאדהארט;, רגבי װערכן ט־װארט אבער געקא:ט ־אס אײנענע אויפװײזן. צוס סוױ םון זיץ װערק ברענגט ער :אך דעס באריטטן א:טאראנ״טן גאט־באװײז, װעיכן טיר װערן דא אייך נ״טט באהאנדרען. די דאזיקע פר&ברעכ איז נאך עד־הױם אײנע פץ די אקטועל־ סטע און יטפירט א גנװאהטיקע רארע אין דעד ניאדערנער פיראכא־ פיע, אין װעיכער זי איז באקאנט ארס די פראביעכ פון דער פאר• אידענטי״טקײט, אקעגן-זיטע איז דער פרינציפ פון די עניפ י״טע אנלתן — דאס געזעץ פונכ געגינגדיר,; גרונט. די ראזיקע אונטער־ *טײױגג טאכט אבער זײער אקטוער די פראגע בלכוח דער קעגנזײ־ טיקעד פארהעיטענייט פון די אזנטעד־טײדטע גיידער אץ דעד העכערער אײנה״ט, װאס טוז באיטטײן צװײטן זיי; טיט דעד דאזי- קער פראברעס האט זיך יטוין רײבניץ *טװער נעראנגיט, און אויך טענדערסאן האט זיך זײער אינטענפױו פארנוטען טיט איר. זי א־ז ד עד קנװר-פונקט פ ן זײן פיראסאפיע, פון װערכן ס־פארט א ר בט אװ־ ז״נע באהויפטונגען אין די אײנצרנע פיראבאפ״טע דיבצ־פרי־ :ען. בז־רך־כיי נ״ט ער אין די װענן פץ יײבנ־צן, װײכט אב־עי פון א־ט אפ אין א״גיקע װיבטיקע פדגקטן. ז״ן אויסר״גונג צ״ב:ט ז־ך אװס דורך אוטנעװייטרעכעד קרארקייט אלן ערענאנץ. איך האב פאדיטטערוננען װעכן עפעס; צי די פאריטטע.וגגען זענען ריכט׳קע - װ״ס א־ך :״טט. איך װייס אויך :״טט, צ בכרי אנטיטפרעכט ז״ עפעס-וואס אין דעד רעארער װערט, װארוס ס־איז טענקעך, אז איך ־.עב א ן א באיטטענדיקן חרוס. אי :ס איז אבער קײאר פאד טיר; ד פאר־טטעיונגען אקס פאו-טטערוננע, זענען רעאר. דאס ה״סט: ס־קאן זײן, אז דאם, װאס זײ יטטעקן פאד, פארטאגט :■*טט דעב נײנדסטן נדאד פון פ־זייטער רעארי- ײעט, אבער אי,כ פאר׳טטערוגגען, ארכ פסיכאלאנ״טע צ״טטאנדץ פארטאגן ז״ אן אוטצװײפקדיקע פסיבאראגייטע עקז־םטענץ. טעגדע׳,האן דר קט עס אזוי אויס אין דער פייאסאפ״טער טעדט־- :אראגיע פון זיי־ן צײט: ױי פאר־טטעקונגען האבן אן א־רעארע עק־ זיסטעגץ; צי אײער אויך א רעאקע, — ראס װ״ס; טיר :״טט ׳.<>,־ עתה. די פאר־טטעקוגנען טוזן דאך עטעצן געהערן. כ־איז דאך ג־־טט דענקבאר א פאי־טטערוגג אן עטעיצן, װעקכער האט די פא־*טטעי;ו:ג, אן א פאי׳טטערגד־קן. ארזא פדן דעס פאקט, װאפ כ־זענען דא פאר- יטטערונגען, װאס כזענען דא נעיאנקען, דדיננט ארויס, אז ם־טיז זיץ בנטצא א פאר׳טטערנדיקע, א דענקענדיקע פובסטאנץ, ט״ן איך, טיץ ניטטה קאנ־טא עיגא סלס -- איך דע:ק, ארזא בץ איך דא, האט נעזאגט רצקארט, און אליך טעגדערכאן זאגט דאכ נעטרעכע אין א:הו - פון זי־נע ״טארננ־יטעהך, װאם איז א״:ס פון זײנע בעפטע און י״פםטע װערק. דא *טטויפן ט .; ך אבער אן אוץ־ל דער אײנטײקונג פון די אטתן אין *טכקדיקעױ אצ אנארע א>ן פאקט״ט־עטפירי׳טע. א־ן װא־ סעד קיכט דעריטײגט זי אוגז א*צט נאך דעס, װאס טיר האב■ אקאו׳טט אװ סגעבראכט׳-. די ׳טבקדיקע אטתן זעגען אײביק גי־קטיק, צי זײ װערן יא אויפנעפאסט פוגב דענקנדיקן סוייעקט, צי ני־־טט׳ דער עצס פאקט, װאס זײ װערן איצט אליפגעפאסט ־פון א סזביעקט, איז צופעריק רגבי ז״ער אידעארער נירטיקײט, װעקכע באזירט אױפיטריסרעך אויפן געזעץ פון דער כתירה. װי הארט עס אבעד טיט .־־ עטפירייטע אטתןץ װען א־ך זע א גרינעכ בויס, איז עפ ברויז א בירד אץ טיין באװובטזיץ, אדעד עקזיסטירט עכ אויך אוטאפ־ הענגיק פון איב, האט עם או־ך א יט״בלת צז א געװיפער דעאריטעכך איז דער עטפיר״טעי אטת פוכקט־אזוי א.טאפהע:גיק פון ט־ץ בא־ װוסטז״ן, װי דער *טכרדיקעױ■ ס־איז נ״טט טענרעך צו נעבן ראיוי.? אן א״נפאבע תיטובה. אטטטאט דער געװיפה״ט, װאס טיר פאדטאגן קנבי די ־טברדיקע אטת;, טוזן טיר זיך דא באנזגעגען טיט װאדיטײנקעכק״ט;. װאס טער הױטיס *טטיטען צוגוי״ א״גע טיט די אנדעדע, װאס טעד טענטיטן זענען אי״ניטטיטיק רגבי דעס, װאס זײ דערקעגען דורך דעד הױטיטדיקער דעדפאדוננ, ארץ טעד װאקסט די װא״ט״נקעכ־ ק״ט, אז טיין פאדיטטערונג איז גײטט אן אירוזיע, :אר עפעס אביעקטיװס. אליב דעד בויס, װאס איך זע, קאן איך אויך נרײכצײ־ טיק אנטאפן, *טטעקן, א א. װ. אויב אויך אנדערע טענטיטן זעען איס, דאן איז רא א גרונד אנצלנעטען, אז דער בויס איז װירקרעך, אדער אז,?כר־הפחות אנטיטפרעכט די פאריטטערוננ ״בויס־■ א װירק- רעכק״ט. װארוס אין קעננפאר, אויב ס־זאר טאקע נייטט *טטעקן קײן יטוס אביעקט היגטער ט״ן פאױ־טטערונג, איז פונװאנעט געטט ליך דאן די הארטאגיע, די א״ניטטיטיקײט צװ״טן די *טפירוגגע; פ!ן די פאר׳טײדענע חו׳טיס, צװ״טן רי באהויפטונגען פלן פאחטיי־ דענע טענטיטך יטוץ־ז׳טע איז די דאזיקע הארטאניע א צופאק? טיר האבן דאך געזען, אז דער יטכר פארטראנט :״טט קיין אבסא־?וטן צופאר, אז עד פרעגט זיך נאך אוטעטוס נאך א גענעגדיקז גרונט״ װי גרויס זאר אבער נײטט זיץ די װאר׳טײנרעכקײט פ.ץ אן אויפעררעכער טאטעריערער װערט, אן אבסארוטע זיכערק״ט אין ךעס פרט פארטאנן טיר ארץ ני׳טט.