Literarishe bleter · 1929-09-13 · 37 (13.9.1929) · p. Seite 726

4?י־־ד^רי^ע ברססטר 11ס. 37 (280) ז״כ 726 * קדטענער מאכטער, ױאאט ער א'צט באדארפט א נרחנה נעב;, או; האט נייעט ביד פאוצים האט ער איר נעפרענט: ״ײי אעבט זיך איר עפעס״?.. נאר אר״ן האט ער אפנים דערפייט, אז םיאיז נייפט דאפ. װאם עד האט איר זאנ; געװאיט, או; זיך פאריםעטלז. װידער דעם קאפ אראפגעראז;, נעטראכט א װיירע אד; צירעצט זיך אויפגעכאפט: — ״טא;.. װערן ײיר גייז פאר;״... (״נאך ארעטע;״). טע; דאדך זיי; טעטפ אויר נייכיט צו דערפייז. אז דא האנדרט זיך ני׳םט װענ; א נארדענעם זיינער אדעד א בראםרעט. קראר: ־י ירויםה, װאס גדריה האט נעקאנט ראז; ״יררע; האט פאר איר .;•ער ני־םט גענוצט. רב נדריה האט ני׳םט געהאט, װאם איר צו נעב; אטת• געבריב; ביי אונז היפערטעטפע, װאפ טאנע; נאך ער־ ה״ם ירויםה. פאד ז״ ברייבט סייד; אריינצוקוק; אביער אץ איינע פ,־; בערגערפאנם עדצ״יוננע; (״•צטורטטעג״) א כב־א, אז זיי, די טאנעד זענעז אריין בערי-חיבוה: ״קינדער פוי אזויפ־ר דורות— ״טוז; צאץ הובות... צאי; הובות טיט ארבעט״.-״סיי־ ,,י-ם־י נ״עטא ק״ן בדירה״. (״הובות״). אץ רי טאנער פונם אטת; הוב? זיי װארט; אפיםר געװע; נערעכט, װעז בעדנץרםא; טיט זיץ גרוים; קינםטירערײט; הוים װארט זיך נעװע; אפיבטעי; נא.ר ב״ טאק דעם אפנאננ, ברויז ב״ם אונטערגאננ פץ איץ עפאכע אץ נ״םט דעדפיי; רעם אייפנאנג פיז א צוו״טער בערגעיכאז האי. אכער יכוץ אץ ״נאך ארעטעך■■ דערפירט: ״אץ רעם רעצט; װארעטע; יטבת, װאפ פאר פםה, זענע; א ״. טיק פ־נ־ ארטיקע ׳םניידער■ ױננע; נענאננען טיט דער פד״ם- אויפנעטראטענער םטעזיצקע, װאס אראפ צום יכיטעטר... סיאיז ז״ נעפעק דער נאגעק פ.ץ רב נדריהם פאדיאזטער יםטוב, האב; זיי זיך אוי־ אים געיםטערט װארעטע; אויך דער זו;, זיך סור-כר-סופ גענוטע; ראננרעז א.ץ אוטנע־׳ אויםנעזעצט א פא־ יםויב; פץ די פארנט־קע פענפטער... דאם האט דעדזע; אז ארטעד ״־ א יםטאט- דאיעבאם, ײאם איז פארב־י צו טנהה נענאנגע; ער דאט זיך אפנע- יםטערט א,ץ אויר רי ׳טנ״דער-ױננע; אננעיםרינ;; ״אראפ, יםקצים. פץ נאניק, א רוח אץ א״ערע ב״נער; קיץ דרך-ארץ האט עם נייםט״. ז״נאך ארעטע;״). ״פץ גאנץ פרי א; האט א זץ, א גיכע טוערץ, געטרוקנט ׳םטעקנדיקע םטעזיםקעס צו פםה צו אץ אונטער דער זץ האט טע; נעדם. איינע האב; געטאנט הוכ ןדי יידי׳םע אדבעטעד אדיעד ז״ער יאירעאראנער), די אנדערע האב; געטאנט ירו׳םה בנונע די, װאם האב; געטאנט הוב, ײער; טיד ׳םפעטעד זע;, צי בערנערסא; האט ז״ אנגעזעצט. אץ די, װאם האב; נעטאנט ידויםה•.■ זיי זענע; געװע; נעװוינט צו זוב; ב״ אונז אץ דער ריטע- ראטוד ״די פארפ־נםטערטע, דערנידעדיקטע אץ פאדאוטוױדדיקטע װאך פץ רעם ייד;, ןנאר אויך) זיץ ריכטיקעד רעדהו־בענער אץ גרוט, א־ז פ״ער נעה״ריקטער יםבת, די ׳םװאכק״ט אץ נייםט-נע- יםיצטק״ט פץ אונזער רעב; (נאר אויך) די נבורה, די ה־יריקע הע־- ר יםק״ט, דאם היטי״םע ייכט, דער ד.רר, דער היט; פץ אזנזער טויט ךם. ניגער ״יםטועם;׳, ער״םטער ט״ר, ז. 7ו)י1)״. טע; האט געזוכט רעאריטעט;, װאם ״אויב ז״ זענע; נייםט גע- נוג קראר אוי בוי־ט פאד אונזערע ־ייםים, אבער ז״ היאב; נענוג םו- נעםטװו-ק־אפט פא־ אינזער פאנטאויעי ןדארט. ז 11<:>. אץ רא רערזעט טע; פרוצרינג א נדוים; װענ אל א םוך. טע; דערזעט דעם אפנאננ פונם פארטענ;. ״דאם נאנצע נייםט־ק אץ פאר- א־עטט ׳םטעטערע טיט איע כאקאנטע ארעטע א.ץ צעװארפענע הי־זער א־ז װי פא־נריװערט נעװאר; או־־ דער א״נצ־קער ראננ-;אנענריקער טהיםכה: נ״םט׳צום א־בערטאכ; איז דע־ אוטנריק א; נ״םט צו האפ; איז פארא; א־י־ װעטע;״. ו״נאך ארעטע;״). ״דא, װו איך כץ. קא; איך טער נ״םט בר״ב;. איך װ״ם נייםט. .װהץ, נא־ >נ־ועקג־ץ פץ דאנע; טוז איך■'. ,״נאך איעטעךי).' -- ״נא־ א״נער — זאגט רכ גרריה פאר ז־ץ טויט — ״װע; א־ך פיי אז איך ראז עטעצ; אייער נאך זיך, װארט א־ך גע- גאננע; אהץ, װ■ צום טאנ*,״׳. ןרארט . טירר צעדייםט רעם ״ה״טיים; קר״ניםטעטידיק;״ יםרוך. ז־ טד״בט אפ איד ק־נר םיאיז נאך איעטע; אץ יםטעטי איז וואם-זיםע װ״טער׳. ׳ואם-ז״םע האכז געקאנט טץ יענע, װאם האב; זיך צוגעװוינט צו נעטעז ־עם אונטערנעגראבענעם עקא- נאטיים; כא־; אץ אים טאכ; פאר א ׳םעפפעי״םז טקור-. או־ב ז״ האב; נ״םט געהאט די רד״םטק״ט צו טאכ; בערגעיםאנע; פאר או־ם קינםטיער, האבז ז״ יעדנפאים זיך נעטי״םט טיט זאנ;: ״בע־גערםא; א־ז א ׳םיװארצזעער״. פאראנע; ראך אזעיכע, .״אם האב; ריב זיך א־וט־ר״ע; יםטענ- דיק טיט יםװא־צע כריר; אויי ־' אוינ;. זיי האב; ז־ך געטר״םט נאניק אץ ררוים;, צונײפנעקראפט רעב; א־ם א טר־- אץ געהאקט ברעטער״. (״טירת הדץ״) דאם נייםט רער זערבער גאניק? א,ץ די, װאם נרייט; ׳י זענע; זיי נייםט די זערבע, אויר װעטע; פרוטע ייד; גענר״ט רעם בונע, געזעג; צי א־ז ריעם נאניק, צ יםר״בער װאם זיץ קרענק עיםא א י,אב; נע״םד־ג;: ״יםקצים, אראפ, קיץ דרך-ארץ האט ראה נייםט״? אץ װייטער: ״א םטארער האט טע; ־םוץ א-נם טאנ פץ אװעקפאר; גע- דוננע; אץ א־ם נעה״ם; פץ דרויםל טיט ברעטיעך די פענםטעי 'יגאיינאויקע אייו 'כאריםטארב; נעװאר; אץ זיך א״נגעקוקט, אץ ד• נעעפנטע קרוב-פענםטער, דורך װערכע טעז זעט א סך, א םך אנטפרעקטע קעפ, זיך א״נגעהעדט פץ ײ״טנפ אינם נעזאננ. א פ־עט־ע־ געואננ. א; אכיקו־םות-ויכערער נייםט זזא ׳םטארקיזד, װ• הארטנעקיק פארעקיםנטער א.ץ פראנק-פר״ער, פץ אפענע פענםטער קוטט ער״ (״טידת הרץ״). צ• זענע; ראם נייםט די זערבע פענםטער? בעדגערםא; האט אר״ננעגאםי אץ דער װערט-װיי, אץ רער װעיט-פר״ר אויםגעיםטאנענעם װיי אוז פרייד פץ אונטעררדיקטע טענט״ם; אץ האט אץ ארגעטיץ-װערטירעכז טאם־םטאב נענעב;: ״דער טויבער״, ״א״געטם א װענ״. ״ארטװארג״ אץ רעם ראטא; ״טירת הדץ״. טע; רערט אפט די רעצטיע צ״ט װענ; בעדגערםאנם רעצטע װערק, װעג; ז״נעם א צוויימן ׳םאפוננם-פעריאד א טעות, אץ נ״םט נאר א טעות. דערטיט פארקי:ענערט טע; — אפיםר נייםטי-װירנדיק — זיץ הינםטירער״ם; פארנעם. צװ״ פעריאד; ה־ים;: צװ״ נעננ, אדער צום װ״ניקםט;, א יםװאיער א,ץ א ׳םטארקער נאננ. צװ״ פעריאד; ה״םט, אז עם טוז זיץ פר־ער א״נם אץ נאכדעם צװיי. בנונע צו בערגערםאנם יםאפ; איז דאם נ״םט ריכטיק. ט״םט אוים ז״נע װערק אץ נעטט ארוים, יאטיר זאנ;, דאס נ״םט פארענר־קטע ״אץ פארטונקרטע צ״יטץ״, ראכט זיך, אז עריםט איצט האט די םאטיירע אויף דעם א יםיץ װארט טיט יועיכו דע; באנוצט זיך אפט אץ אונזע־ ריטע־אטור פץ ־עכ ,־אזיק; װארט דיז םו■־ כי כו־י אראפגעװארפ, װער; רער טעותײקע־ אינהאיט, װאם אץ רעכ האכ; א־״נגער״גטי באנרי־פער פץ א באיםטיטט;, נייםטי או־םגערעדטיער, נא' אינעררע- כער אירעאיאגיע. װי טענטים;, װאכ יויט דער איטער ״ר״םער ט־אריציע, דר״ע; ז״ ז־ך א״ב־ק א״־י איינעכ אץ רעכ זעיכיקי ראם װא־ האב; ז■ דער א־נטיע־גאננ פץ א״נער אץ רע־ זערבע־ זץ,װאם פארנ״ט א.ץ ג״ט א.״ש צוריק. ־יע־פא־ האט טע; אץ די צ״טץ פץ ארע־ר״ ייטעראי־״םע ׳םטייריםטאנר; געקוקט איי־ צוריק, זיך נעגריברט א; ארטץ, װ״ר ,וע; ד■ זץ ײעטי װידער אויפניץ. ״עט דאם ארטיע ני־ ו״ע־;. םי־ע־טאנט אביםי אץ דער טעיםה טיט דעכ ״קרוג;״ םאר־ ראט: װעז טע; ה״םט אים צוזאדע; ט־ט אנרעדע םאיראט; ױיפ; ארוכ א קיירעכ־־ק; פראץ, ב־״כט ע־ ראך יםטיץ א.״•־ איץ װארט, טיט ־יע־ זיכעיק״ט, אז ױיפ: איז איביע־יק װייר טה נפקיא טינה? — יע־ פיאץ איז דאך קיירעכדיק. םו־ בי םוף ײעח די רייפנ- היקע אנקוטעז צ• ־עכ א־ט, װו ער איז געבייכ; יםטיץ. דיע־ װװקיעכער קאיא־יט פ.ץ ־עכ װא־ט ״בץ היםטי־םות״ איז. צװייםץ צװ״ זונע;. א״נע פארנ״ט אויה א״ביק. די אנדעדע ג״ט אוי־ א נ—ע דער טעות פץ -ענע. װאם האב; נעזעע; אץ בעד- געיכאנעז רעם ׳םײארציעײר ־עכ בץ-ה״םט״םוה-טענט״ם;. איו נעװע דער טעית פץ זייער נאנצ; רעבךדער טעות פץ יעע; כרויז איץ זץ. פאר ד• דאזיקע טא;ער פץ ירו־םה האט בערגעיםא; אויפגע- עפנט רי ביכער אץ נעװיז;: זעט, װאם איר פאדטאגט? ־ב;דר־ה הורװ־ץ בענעגנט ד־ריע;: ״ער האט געטראכט װעג; דע־ װאם איד, דער צו-גאכט גע-