Literarishe bleter · 1929-09-13 · 37 (13.9.1929) · p. Seite 724

זײט 724' * ^'סבר^רישב בלזזםזזר 013. 7: (280) /// * — אונזעד דוד יערנעאס*);, — זאנן טיט יעטארץ די 5ינק- געיסטיטטע ארבעטער — איר האט אויױ איס קײן ״טארנעדז׳ט״*) ני׳עט נענוטען! — ב״זער; זיך יענע, װעאכע ׳סטייע; װײט פון דער אינקער באװע- נוננ און ז״ זענען דערביי טוסיו־: — דוד בערגעאסא; א־ז אונזער נרו־םער ׳סריפט׳סטעאער און ער געהערט דעס נאנצ; יידי׳סן פאאק 1 4 בערגעאסאנס ר״זע איבער א ריי ׳סטעט אי; אטעריקע איז נע- װען א; אטתער טרױכו־־-צוג, אבעד א״נם פון די ׳סענסטע קאפיט- רעך פון זיין באזוך ב״ אונז איז די ׳סיינע הארציקע באצױננ, װאם ז״נע קאאענ;, די יידי׳סע ׳סריפטיסטעאער פון אדעריקע, האב; איס ארויסנעװיז;. די יס״נע אויפנאטעס, װעאכע זענע; אראנזיעירט נעוואר; אין די הי־טען פו; א גרויםער צאא ׳סריפטיצטערער, װעא; זיך אאנג נע- דענקע;. עס טאבט ני׳סט או־ם,' װאם אפטטאר זענען פארגעקוטע; טענות או; נאנ׳ן יסארפע טענות טצד אים או; אונז — אטעריקא- נער די טענות זענעז אבער ׳סטענדיק געװען אויך דער נעהעריקער הויך או; האבן ק״נטאא צו קיין רייםערייע; נישט דערפירט. ניכער פון אאץ זענען דאס נעװען הארץ צו האריז-נעיספרעכ; פון א ז״ער ה־עוב; טיספ־הניק טיט די איבעריקע טיספהה-טיטגאידער, און איך װעא נייסט איבעדטרייב;, װע; איך װעא זאנ;, אז בערנעאםאן האט אויך ז״ז אופן פיא טער דערגר״כט אין די קרייזן פון דער יידי׳סער א־טעראטור פאר ז״נע איבערציינוננע;, װי די אאע אוטנעאוטפערטע זידאער״ע; טצד א טייא טיטארבעטער אין דער ״פר״ה״ט״. ש — אטעריקע איז טיי; הייס נוטער צװיין אט רער אויםדרוק בעדגעאםאנס הערט טיר ני׳סט אי״ה צו קאינ- נע; אין די אויער;, או; היינט צו דעם ױם-טוב אכבוד זיין צװאנ- ציק-יאריק; פרוכטבאר;, גאענצנדיקן יסאפן װינט׳ס איך אים, אז ער זאא זיך אנהויב; צו פיאן אי; דער היים ני׳עט נאר אין סאװעט- רוסאאנד און אין אטעריקע, נאר אוטעטום, אין אאע אענדער, װו עם געפינע; זיך ייד״סע פאאקס-טאס;. װארים םוף־כא-פוך האב; טיר א״ן ״די׳סע איטעראטור און באויז א״ן דוד בערנעאסא;. אויך אאנגע יאח .) היפאטעקע צװעאה זענע; אין נױ-יארק אא״;. א נאנצע ר״ יידייסע אדנאניזא- ציעס, װעאכע זייען או; יספר״ט; קואטור אויך יידייס. דאס אילץ צוזאטע; האט געטוזט טאכ; א נראנדיעז; א״נדרוק אןיה דעם קינסטיעד א״ בערנעאסאנע;, או; ני״סט א־ינטאא האב א־ך אים געהע־ט א זאג טו; פאוצאינג פון דער העאער הויט ארו־ס: — ס ארא װונדערבאר ״דנטום אי; אטעריקע: 3 או; ראם ״דנטום א״ אטעריקע האט אויפנענוטע; בערגעא• סא.עז ט־ט דער נאנצער איבע או; אבטונג, װאס עד האט פארדינט. רער פאקט, װאם ער איז אפיצ־עא נע״סטאנע; נענטער צו א״; צד, װי צו ד• אנרערע, האט נארני״סט געיסטערט ד־ בעםערע ע:ע- טענט; פ■; אאע אנרערע צדדים צו פ״ער; ז״; קוטע; קיי; אטער - קע. עס איז אאעטע; באװוסט, אז אוי- דעם נרויפ; קבאת־פנים, װאס די ״פד״ה״ט י האט אים נעגעב;, זענען אנװעזנד געװע; א נרויםע צאר טענט״ס;, װעאכע האבן טיט רער אירעאאאניע פו; רער צייטוננ װ־נצ־ק װאס צו טו;. אזוי זענען אויך נעקוטע; פיא ״די״סע קאטו- ניסט; צו די אװנט־;, װעאכע זענע; ״ספעטער אראנזיסידט געװארן פון דעם ״פ-ץ-פאדיי;״, ״פען-קאוב״, ״אערעד-פאדבאנד י או; ״אויפ־ קום״. דער נאטע; בערנעאםא; האט אפנעװ״סט אאע נדענעצ;, א״ או-ץ א װייא אויסנעגאיבן ארע איניעס. עס האט זיך געפיאט א״ן אאגעט״נע גרו־כע יראת-הכבוד-יסטיטוננ צו דעם נרויס; יסדיפט- יסטעאער אונזע־;, װאס איז נעװאקס; אאץ טער או; טערער טיט יעח עפנטרעב; אדויסטריט ז״נעם. אזוי א־ן נרו־ס-נױ-יארק או; אזוי אי; אאע א־בעריקע נרויכע צענטעיס פון אטער־קע, ײו עס זענע; דא ״ד;. ט־ד איז אויכנעקוטע; צו ז״ן א•; א ר״ יסטעט נאך זיין בא- זיך. או; די באריבטע טעטע אויז די איפן פון די טערסטע ייד״סע קואטור-טוער או; אייענער פו; אונזער ר־טעראטור איז נעװע;: דוד בערגעאסא;. טע; האט ד־סקוט־רט ז״נע נ״ע װערק וועג; דער רוכ״סער דעװאאוצ־ע או; טע; האט נערעדט װענ; א־ם אר״;, װענ; זיי; קא- א־רפואער פערזענאעכק״ט, װאס האט אאעטע; אפנעביסופט. טע; װאאט געקאנט צונו־פיסטעא; א; א־נטעדעסאנט בוך פו; די טעיסהאעך או; אנעקדאט;, װעאכע זעכען א״ה ד• איפ; פו; די, װעאכע האבן אים נעזעז און נעהערט. און פין יעדן ױארט, ,ױאס ז״ אאזן פאא; ,ױענ; אים װ״עט אזוי פ־א איבע און יראת-הכבוד 9 ח ײ ם ס? ם ד / ב ע ד? י ן דוד פעדגעלםאן (זנז ד־עד ב^רזזקםבריבטיק פזן זײן ׳.אפ; טיטגעבראכט זיין פאספארט אין זיך ארייננע׳סטעאט ״װי דער ״סט״נער פון יידן איז, נעבוינ; טיט הכנעה״. — ״די פריטעטעם, װי דאם רוב טענטיטן נ״סט קיי; בהטה, האיאה״ ןהקדטת טענדע- אע טוכר ספרים). די הכנעה אי; איר ,־ו״טערדיקער אנטײיקא־ננ איז די פרוכט פו; דער נעטא-װעאט-אניסוױננ: די װעאט-טיר — פאר אאע אפענע — א־ז פאר אונז, ייד;, נעיסאאפ;. דורכיסטונאע; זיד דורך איר קא; טען נאר טיט א פפעציפ״ס-״די׳ס; װענ: צוטאכן דאס אוינ אזוי, אז רער אוטװערדיקער ה״נט זאא ׳סעטעריר; (באויז אפטי׳ט), אי- בערהויפט אבער זיך באטראכטן פאר א ױר׳ס פון א נרויס; עבר— אט טיט דעם זכות זיך דורכיסטוגאע;. טענדעאע אאיי; האט דעם אייט-טאטיװ כאראקטעריזירטי;. ״טה אנו וטה ח״נו׳■ װאם איז דע;, פרעג איך, דאם יידיקזע אעבן איננאנצ;? םיאיז דאך אין תוך אר״ן א אאננע אאטע מע׳סד., װאס הזרט איבער אויפדאםנ״״ דאם איבעוחזרן אויפדאסנ״ די אאטע טע׳סה האט דעפרעסירט דעם גייםט פון אונזער איטעראטור, נ״סט געאאזמ, זי זאא פאר- א,; סאטע אויפבאי פו; קא־ינע ה״סבונות טיט; אעב; אי; אונ- זער איטע-אסור פאר דעם אונטע־נאננ פו; א תקופה איז בערגעאםא; צ־ א־נז נעקוטע;. ער האט ני״סט נעהאט קיי; ״עריסטע טריט״. ע־ א־ז נעק־טע; באװאפנט ט־ט טיטאע;, װאס פיח צ־ם אוטענדאעכ; ק יאא פו; יסאפ; — צום אפענעם װעג פו; אעב;. זיי.; קוטע; א־ז גע־וע; א פ״סוט-יסוועדער, ווי פיסוט-יצױער א־ז דער װיאנסקראפט פו; טיא־אנע;, װאס פאאסטער; אויס זייער װענ טיט זייער א״ג; באוט און פא״יס און עד-הױם אזוי: ער האט נ״סט ק״; עריסטע או; נ״סט ק־־; אעצטע ר־ריט. ז״; יסאפ; איז תטיד פרייס און נייסט אויסגע- יסעפט, װי דער ױי־ א־; רי פר־־ד א־; אעב;. תטיד אוטרהטנותריי קראר, װי קיאר סיא־ז ־אס אחרױת-נעפיא פו; די. װאפ טרעט; טיט הבנעה און ט־ט אויסרעדעני׳ס; זענע; אינזערע עריסטע כארטירער פונם י־ד״ס; אעבעדיקן װארט אריי; אינם טויער פו; װעאטאעכק״ט. אויך דער זײדע טענדעאע האט אין אנהויב פון זיין