Literarishe bleter · 1929-09-13 · 37 (13.9.1929) · p. Seite 720

?יסעדיעדיישע ב7לםסר 011. 37 (180};״ס 20? 1׳י װערק נאנצע זייטן, נאנצע יואפיעאעך, װעאכע װײזן זיך אים אויס אז ז״ זענען איבעריין. ער איז דער נרויםער אכזר אןךז זײנע אײ- גענע וזערין. ג״ט א װערין ני״זט א־ן זײן דרך, א־י ער עס נרײט נ־עכ־ר נחאה זיין און אויך ׳טטענדיק, אן ק״ן רחמנות. ב״ ק״ן יםום ײדי׳טן ׳טר־־בער זענען נעװיפ ני׳עעא אזוי פ־א אננע־עריבענע ז־יטאעך, קאפ־טאעך, גאנצע טייאן פון װערק, װעאכע זענען פאר- בא־בן א־נן אין יצופאאר און ־ועאכע װעאן ׳שוין ק״גב־אא ני׳טט זען די איכטיקע ׳טײז װי ב־י בערגעאסאנען. או: װיפיא װונדערכאר׳, ׳טיאדער־ננען און טיפן עס אינן פאר־ נראבן אין אט די נעפסאטע קאפיטאעך. אפטטאא האט ער חדיטיפ א־ל חר׳ט־ם נעארבעט א־־ז א װערק. נעא״נט פינדאפענטן, אויפ- נע־טט־עאט אפיאו ד־ עריטטע ׳טטאקן אכער דערנאד -;־נט־ט; א־כער- געריסן דאם װײטערדיקע בו־ען. און ״ערקװירדיק: רעם נאנצן טא- טעריאא, װאפ ער חאט אר״ננעכראקט אין דעם אננעהויבענעם בנ•;. האט ער נ״טט באנוצט פאר דעם נ״עם נעכ״. פאר רעם נ־יעם כנין האט ער נענונ נייעם ׳ט־טא־־, ־ענער פאטעריאא פארבאיבן איגן אין כאר;. יטט־־ט נאך א־ן ד־ רע־טטאװאניעפ אזוי יארנאאננ. פון דער אנרערער זייט ציטערט עד איבער דעם פינדםטן פרט פון ז״נעם א ט־פ ארער ׳טיאדערוננ. פען קאן זיך אנדערצ״אן אן א ־טיעוד פעיט־ות װענן דעם. װ־ כערנעאכאן האט נאנצע צענדאיקער און הונ־ערטער ז״טן אװעקנעא״נט, און פארקערט, װען ער האט עק׳טנוהדיק פאדטיידיקט א־־נצאנע ז־־טאעך און יטטר־ב;, װען פיהאט אים געעצהט זיי אויפ־טטר״כן. געװען איז אפאא א פעיטה פיט א צװ־י קאפיטאעך פון ״נאך אאעפע;״, װאם א־ך האב נעפונע;, אז ז״ יטטערן דעם אא- נעפ־ינעם כאראקטער פון כוך און אז ז״ רארפן דער־כער נ־יטט א־יין אין װערק. כערגעאסאן איז דאן נעװאאטיק או־פגערענט נע- ־וא־;, ביט־ם-אופן נ״טט נעװאאט דערו־ה נ־סכים זיין און געטענה;. אל ״אן עק, — פער אייענט ער נ״טט פאר פיר קיין א״ן אנגע- ׳טריכענע יטורה די קאפיטאעך זענען דאם װיכטיקםטע אינם װערק, און װי קאן גאר א רייד זייז, ז״ נ״טט געבן״. א צװײ-הרײ טענ ,אך רעם ה״םן קר־נ, האבן פיר ב״רע אויםנעפיטן צו רעדן װענן דעם, דערנאך קופט ער צו נ״;, װי א ניי-נעבוירענער, א גאיקאעך- ציכרידענער, און טענהט פיט פיר א״ן, װער פירעאע איז און ױאם ״נאך אאעפען״ איז און װי האט עס נעקענט נאר נעפאאט זײן ־אם. װאפ פיא־ז נעיטיאדעדט א־ן אט די פאר קאפיטאעך. עפ איז אן אופ- זיןז און ארייננעטענהט האט ער פיט פיר, פונקט װי א י ך װאאט באיטטאנע;, אז די קאפיטאעך פוזן פארבאייבן אין בויד... ער איז דערנאך נעװען יטטארק נעדירט און או־פר־כטיק דאן נעדאנקט: ״דו האפט געראטעװעט ״נאך אאעפען״ז דו האפט ׳ארהיט פירע- רען פון אן אופנאיקי״ און ב־ידע זענען פיר א אאננע צייט נעװען א־כערנאיקאעך, װאפ אין װערק זענען נ״טט אר״ן רי זייטאעך, װו ער האט כ״ז נעיטיאדערט פירעאען אין איר ני׳טט-אייט״טעד ג־.ז- פאאנק״ט און װעאכע װאאטן פאר־טװעכט פ־רעאע;. פאר א װונדערכארע םתירות פען טרעפט אן אין כערנעא- םאנם ׳טאפן: איכערצייטיקע קהאתדיקע הבא-הבאים, און דאך ױננט- אעכע ׳ט־ר-היטיד־פדיקע פאראיבטקייט. אט די עקםטרעפע עאע- פענטן נעפינען פיר אין אאע ז״נע ױערק, פון ״איום װאקזאא״ ב־ז רעם אעצטן ״בירנער װאאיא ברענער״. בין-ה׳טפיטותדיקע נעדריקט- ק״ט און באנינען-אויפיט״נען. ניכטערע קאונ׳טאפט אין ׳טיאדערן פענטיטן, נאטור, און רירנדיקע םענטיפענטאאקײט, װאס באנאייט. װי א א״ט-פאטױו יעדן נעראננא, יעדע יטװערע כיטואציע, אין װעא• כע עס געפינען זיך זיינע פענטיט;. טרויער, טראניזם אן א יטיעור, קאאה, װאס אינט אויה יעדן פענט׳ט פארפ׳טפטקײט, און פר״ד אן א יטיעור, פונטערקייט, טיפע אינעװ״ניקםטע איבערנאיקאעכקייט, נאננדיקע בענקיטאפט, און קרעבט־קע פונטערק״ט און איבער אאץ און אאעפען ױט ׳טטענדיק א״ר זיינע װערק — פרייד פונם יטאפער, ױם-טובדיק״ט. אוז דאם א־ז א יננטיעד ־י אפת־יקסטע, ריבטיקסטע בא־ צ־־כענוננ פון בערנעאבאנם יטאפן — ר י ױם-שוידיקײט. אים או־פ ראם נ־־ע. ־אם פ־נטערע. ־ו־,זפ ר״םט ז־ך צו א באנייטו, או־פנ״ענריקן אעבן א־ן אאע זיינע װערק האבן פיר אויך נעבורט- װ״ען בון דעם נ״עם פענטיט;, פרן דעם ני־עם דור, װאפ קופט פ־ט גר״דיקע אנזאג;, װאם ברעננט פאדי״כטערונג און רערא״זונג פאר ־עם ׳טאפנדיקן י־ד־׳שן אעב;. ־ערגעאפאן איז רער נ־ויפער ׳טפראך-פ״םטעי, װעד נאך װי ע־ א־ז אזא בר־ה א־יםצופי־םטרע־וען א פראזע, א זאץ, א; אוים- ר־וק. ז־־ן ־טפ־אך א־ז צאיט. און יאפ־נ־רט, אבער אויך פזים־װ פען זאנפ. אז ע־ א־ז אז״ איעם א־ן װערטער, אבעד םא א קא- ילירן און פארבן עם ׳טעפערירן כפרר א־ן ז״נע װערק. װיפ־ר נ־ו- אנםן פא־פאגן זי־נע י־ידעך קיאנגען און װידערקיאנגען. אפקאא־ געז א־ן נאבקראננען עם זיננט אי״ם פון זײן יעדער ״טודה ע• ראזט זיך נייטט פא־יט־ב•־; פון דעם א״נענעם ד־בטער״טן נע- ט־אנק. װ• נאי דעי קינפטיער אין אים װיא זיך ראזן װוירנ״ז, איז באי- רא דער ניבטערעך קרונער בעינעיםא; אזן פאדהאקט א־פ רעם ײענ און יטטערט אפ ־י א־בער־קע ־י־ך בערגעיפאן איז אפטפאא א רעםפאט צ־ זיינע טיפן און צו זיך אי״;, — א־ן זײן אנװעזנה״ט ןא־ן װעז א־ז ע־ נ־־טט אנװעזנר א־ן זי־נע װערקץ) פ־ז פען פי־ן יטטאט א־ן ז־ך ה־טן פ־ן סתפ ר־יך או; װי ער א־ז נ־ טט זה־ר בעתן יטר־־בן, װ• געפאפטן און נעװו־גז עפ א־ז נ״טש ב״ איב ־ע־ע פיאזע, ראך קאן ע־ יטפעטער ארו־ביטנ״דן פון דעם ■+ ' .•4י׳..״* . 1' ■ *׳י■ יי*1' ־י^ו^ דוד בערנערםאן אין ןל-ער 6,ין 18 יאי•