Literarishe bleter · 1929-09-13 · 37 (13.9.1929) · p. Seite 718

4?רםסר$ר'ש2 בלסםטר נזם, 37 (280) זײם 8(7 יערנעאסא;, וױיס; אלע, איז נעקו״ען אין <<ס<>1 דיט זי,; עד״עט װערק, כ־ײ• ז״; ״אדוס װאקזאר״, א.•; גרײך נעזינט און נר״ך דערװארי; זיך י. נאכיע; או; א; אדײ אי; דעך ״די״-ער ריטעראטור דער װעג איער צו אײ רעכ ער׳עט; פארעפנטרעכ; װערק א־ז נעװע; נ־׳עט אזא קורצער, װי דע; :ויינט. עס איז נעװע; א ״.־ויערער װענ, װאט האט געדויעדט עטרעכע יאך אויך יערגערסאז האט :״טט אויטנעכויט; קיין יטוריט פאר דעד התנרות. ד• ער׳טטע זאך, װאט ער האט גע׳טידיט אין א רע, >,;צ״ע א־ז געדױעז א גרעכערע העברעײצע דערצייידננ ״ריקרת״ (פזסטרןײט> עב איז געװען א ט־ן ״א־וכ װאקזאר״. עש איז יטדין געװען רא א ױ־ ט־״;, װאב זענען יטפעטער א־ן א טער־פארגאגצטער פארב געגעבן געװארן אין .,ארוב װאקזאי״. א הברה קאדסיאנערן, על־ טע־ע א־ן ױ:נ*< ב״ רער באן-סטאנציע. פובטקײט, ניבור-פה און ולע־טי־זאגע־־יי, — אזױ פטרט טען טעג און יארן. געװען דא אױן־ א; עקבטעדן, װאב דוז אי״נפארן אין דער סביבה און ער ראזט זיך :ייבט. און אט, אין דעב?אנגװײר פון רער בא;-בטאנציע אויפט אן א צוג טיט פ״ערן אין טיט פר״ד־ק-הירכיקע *טטיטע;. ס־פאר; רערעגאטן אוי■* רעב צױגיבטייטן קאנגרעב, יויפן ז״ איאפ אוי־ל רעד בטאנע־ע, בדא;ן ארײן אין רעד פובטקײט א;עטוטר. אין ד־ אייגן פון -י װאקזאר-טענטיען צינדן זיך אן קנאה־פ״עדרעך. בארר אבער העיט דען רעב נראקן־קיאנג, די דערענאטן אײרן אין ד־ װאגאנע;, אין דעד צוג פאריצװינדט. און װידער פובטקײט... רי רערצײרוננ איז רורך רער וױרנער רעראקציע פוגב י־עב- רע״בן זיצוינאר ״הזכון״ נ״טט אננענוטען געװארן. קי; בעבעדן כוזר האט נ״טט געהאט בערגעיראנב א ײר״צ; נאװעיע, װאב איז נעיטיקט געװאין אין ר־ ״ריטעראדײצע נ־א- :אטב־בריפטן״. קײן היטובה איז פון רער דעדאקצ־ע נ״טט אננע־ קוטע;, און רי ־עדצ״רוננ איז טאקע ביז איצט אין עיגעץ נייטט וע־רוקט נעװען. א רעננערע צ״ט איז גערעגן יערגערכאנב באװובטע דער־ צ״רוגנ ״רעי טויבערי׳ אין דער רעראקציע פון די װאדיטעװער זאטיביבעד ״רי :״ע צײט״ רעב רעראקטאי הרר צ״טאין, איז ז־ יא *טטארק געפערן געװארן, איער עב איז רעד־טינען אײן העפט :אבן צװײט;, און רי רערצ״יוננ ראט זיך ארץ נ״טט באװיזן אי; ררוק. זענען אפטניאר :עפאין די העגט בײ בערגערבאנען פון אזא ט־ן באצװגנ. אבעי־ ער האט װײטער נעאיבעט טיט גרויב פרײב און ד־ט גרעבעיע הפבוקות און פארענדיקט רעב ״אױב װאק־ זאר״. איך 'אנוא* סײסן געפאין קײן װאריטע כ־יט דער טיביע אפצ־זובן א פא־רעגער פאר רעב ביך איז ״ען ארוטנענאנגען טיט רעב בהב־י־ פון א״; פאררעגער און אן דערפארג ציב ציוײטן, פון אײן *טרײבעי צו א;. אנדעד;, א״נע־ א פאררעגער האט ז־ך אפגעזאגט צו דרזקן דאכ װע־ק, װ״ר ב־איז צו־גרױב ד• צ־יט פון נרעבעדע דעױצײרינגען. האט ע־ טיך פא־זיבערט, איז *טוין אוי• *טטענדיק פאריבער. ארע *טיײב; קויצע בקיצן, און ק״ן גרעבעיע זאבן באדא־־ כיען :״טט און אזוי האט נ*ען זיך אױטגעט־אנן טיטן בהב-יד ״ארוב װאד זאי־״ פרן א״ן ארויבגעבער צוב צװײסן, או; קײן בעין איי? ארויב- צינעבן :״טט געפיגען. ב״ אט דער ״אננענעטע־״ איבעט איז טיד יעקב בן־עטי ,דאן :אך געהײבן אוױ= דעי ״י״טער בינע - ט־ט־־יןן. עב איז קײן אניע־ ביירה :״טט געװען, און טען האט געטוזט טאבן טיט דעב פאייענעי א רירבקי א יטותפות־געיטעפט. געגעבן צ״טט״עד אײך ארויבצוגעבן דאב בוך. או; װע; איץ איז געװע; אפכערעדט, האב אין דאן ארויבגע־ דופן טערעגיאפ״ט דעב בער־יטטהה אי״ן און ט־י האבן אפגעיטריבן ט־טן פאירעגער אױ ארײנגעטיאגן ־י טזוטניב. האבן טיר זיך דא: ארדטגעדר״ט אין דעי ייטעראר״טעױ װאדיטע און זיך טיט ק״נעב פץ די יטרײבער נייטט באקעגט. צו פדצן האבן טיר טורא נעהאט ארײננײן. אויק עפעב א פאייטטערוננ אין ייר״טן טעאטער האבן טיל* געזען א גאנצע גי־ו״ע ״ד״טע יטר״בעד, נ״טט געװובט גענוי זייערע געטען. אבעי נעקוקט האבן טיר אויך זײ נ״טט פון אוגטן איוי־ טיי האי; דאך פיר פזן זײערע זאכן נערײענט, גוט נעקאנט אץ זײ טבטר געװען. ק־ריי; אץ :י־טטיק זענעז געװען פיי,.נא:ץ־ באקאגטע ריטעדאד״טע נעטען אי; אונזערע אױג;, און טיר האבן געהארט;, אז ז״ ראדפן אפטדעטן דאב ארס פאר נײערע, פאר פיטיטע טאטעב און דינבטט״דרעך אויך רי ריבי־ענ־״טע רעװא־ י־וציע פון האט :אך װײניק צעאקערט יעב ײי״טן בארן א־ן א־קראינע פא־ א יטטארקז פאנאנדעדוױקב פ־נב ײר״טן װאדט, פלגב ײ׳ ״טן ׳צאפן טע, נעפיגט זיך רעריבער אוגטעי ־ע־ ג״בטי־ קעד היטפעה פלן רעױ דעטארטיקער העביע״טעי ריטעראטדר, טעז איז אזיבנעכאװעט אין איי רעבן *ץ טען ־״ר״בט דעריבער הער- ־ע״ט. טען האט יטוין אבע־ ביטפאטיעב פא־ די ״צויטען־ב־עבער״, פאי ־י יטאצע־ אץ איבעריטעצער אץ העירע״ט; ראגעד. אפירי ־' עי־א־־ציע פדן אריבטאד־אט״טז צװגיזב צי ־עטאקראטיע, אל־ו רך־׳ פון העברע״ט צו ״די• טאבט טען אריױך ־ערװ״ר אין העבױעייט. אץ אי־״ן, *ו״ט פץ יעב ארגעט״נעב *טטיאב. ב־זענען *״עיוען א , ־יעװ ק ״*,, —אי טײי<ן, ג־ופעב, דאטייטעטן, אבער ט<* װ״ב בטעט כ״טט פון זײ טען א־ז פאטערער געל״אננען רעב אײ־- נענעב װעג, ױאב טיהאט ארײן אדויבנעטדאט;. ק־טען דע־נאך עטױאב־פא־יטפעטירטע ביטפאט־עב צו באצ־אײזב באקיטט טע; ט*ט גאנצע יא־ נאב; ־ע־יטײנע; נהט; בי־קיכב בעררינע־ ־טטיטינגע;, אײגענע;עיאנקע;. א־ז טען איבעיאיטט אין באג״ב- טערט יװר טען ז־ך *טטער; אץ דינבט פא־ אט די א־דעע;, װען ־* אנבירע־ זענען ־טוין רא;; אװעק ױ״טעך *ט־״בט טען אױעק א גרויב;, טי־-א־ירבגעטראבטן בריװ אין דעי בע־רינעד ״הבהי״■ ־עדאקציע. אבע־ דעי אל—עב איז יטײן ראנג נ״טט גירטיק אי* ייץ תיטיבה קוטט נ״טט א;. פ־װוט טען נעפינע; א בינטעז צװ״ט; :אצ אנאר־זב אץ באציריזב און טעל יטראגט ײך י־אהר־טעײטה א; ־אט טטיט ארױבגעבאפט ־וע־טער פ.ץ טויר. זוכענייט; אץ עטאפ; פץ דילי ײר״טע־ אינטעייגענץ ציד־ק טיס א < * ־אר אין א נדויסער דױיב־טע־ב—קעױ יטטאט אין דיבראנך טיפע אױײנטיאבטענ״טן גריקרעבע דעריײזונג-טדייטען. דאב ארץ, װאב יאט זיך געראזט ־ע־ן אץ א ר״ װערק פץ דוד בעױגעיבאן אץ .װעט זיך;אך נעװיב יאזן הע־ן אין לײן פאיטיפטן יטאפ;. ט־ט א באזונדער; ־*ײטט פי־עגן טיר דאן •טײננעז ר־ ״תייטיה־־-ביברעך און די ״היטאה״-־עבטן. װאב עב פרעג באקוטען ז״ן עיטעױע־ ב־־רעך ־עקב בעױגעיבא;. אט אץ ז־ץ הװז, װו דוד בע־־גערבא; האט יא׳־נראגג גע־װינט. איז אויך געױען רבתהירה אונ־ זע־ בײױנב ״איאדעטיע״ אץ דע׳־נא־ איז דעב בױודעױב געיטעפט־ *יעבע־ ׳ט־ײב־ט״צ געױע; בע־געיבאנב *טױײבעדײטעי ויאױיטטאט ״עינאך הפבקוה. > •>-> פר־ע־ :״טט־זיבע־ א.ץ *טעהן א; ״טעהן אץ אײבפ־רן ז״טר :אך זײטר אײ־ רי ב־״טע, פי־עהעב־־קע װ״בע בויננב ד־ אײטיקע, — *טװעבטעך ב־יייעך *ט״אנעיב. קױיבי־, — האבן א צײטי־אנג הינטנא־יטעײ *טפאט״ט געחיקט א״- רעב קריגן רוד בעי־געיבא*. װאב האט זיך א־י;גענו- טען א ,.ייטע״ אץ קאפ אץ פטיט טעג אץ ױאבן אץ הד״טיב ב״ב וװ־ייקענעװר־קע־ יטװאגע־ ז״נעך יטי־־ב באױאך א *טטיק ב״גויט ױב־ניטט״ן פץ ״איװב װאקזאר״. פרעגט אײי יטטעביק אקעטאר ציגעבן: — בי־טאדט נ״טט, דוד װעט ז־ך א״ביטד״בן א נוטן ״פאט״טעראק״. ער האט געטראפן יי אנגעיצױיבענע ז״טרעך אפן אויפן ט״ט אץ אץ ד• ׳טופראדן, איבערהזרן טיט א הוזק-נערעבטעך — װ־ ראזטו עב אפן אזא גוטבץ טען קאן ־אך עב צי- נגבענען אזעי־בע טײערע אוצי־ות! אץ אטאי^ האט ז״ן ברידער זיך אײננעהאגדרט א;ײעב טין יענג־יאטפ צו זיך אױ יטט׳־ב, און דעדזערבעי יװירקענעװריקעי ״נ־װאגעך *טרוב בא־אך האט אינז בײדן געװיזן א*״= ױ קריטע באפיצוגגען א״פן ראטפ. אזן אוגז ביטעה־טע׳ב־■ אװבפײ־רעך א־״נגעקנעילט טכה דעד;״ער רעקאדעגט״טעי פא־ב, טכה קרוטע י־יגיעב אץ יטטריבן. איך גערעני;אד :״טט, צי האט עד עס גע־ ־ערט ט*צ עדגבט אין אפיטײ װעג; דעקא־אנב. אדעד טיט רא־ הארטענעב הוזק אץ ביטוך יאב א־ז, אגב, געװען אונזער עדיטטע באקאנטיטאפט טיט דער נײער קונסט...