Literarishe bleter · 1929-09-13 · 37 (13.9.1929) · p. Seite 715

7'70ך$ר'שס ס77ססר 011. 37 (280) * 715 2"; — װאט א־ז נע־טע;?... ער קוקט זיך ארום. סע נארנ״צט. הײנט איז דאס יטטעטא באויז זײער נעראט; אץ ז״; טאט; או; קוקט אויט ארט, װי זי־ן טאטע. ה״נט איז •טבעה-עיצר-בהדײ או; ביי ארע גאפ; פיאט זיך דער תענית פונט דויר... — ראס גאנעע יעטעטר פאפט א ייאנג; זוכיערריק; טאנ; ־אכ גאנצע יטטעטר װיא זיך פארדינע;, אז אנהייב; זאר דע; װעג; רעכ דערצי־א;, װ־ װענ; די אבות. יאנה״ב; אט אזוי: — ״ארס, יצת, אנויע, קינ;. דהאאאיי. ירד״- ער װי־סט נייטט דורך װאנע; ער איז ארויסנעיטפרוננע; פו; הויז— דורך דער טיר, צי דורך א פענסטער ער איז יטוין אריבערגעיטפרונ־ נע; איבער די יטטאכעט;. די אאטע הויכע אקאציע-בוידער יטאקאע; זיך פאר; װיים; הויז, װאס דיט; פאאט״טיכיק; גרינעס דאך או; דיט די פארטראכטע ברוץ־נעפארבטע פענםטער; עס דאבט זיך: די בוי- דער האאט; דיט; טאט;, זיי ׳טעפטיטע;: — באטראכט ז־ך, פענעק. װאס װעט פו; דיר אויכװאקס;׳. נאר ער הערט נ־יטט, יאנט, יאנט — װאס װ״טער פו; ז״ע־ יטעפטיט;, אאץ דער יטדחה אץ ברוסט פאוצאיננ בא״בט ער יטטיץ זייער אנטױיטט. ער דערקענט נייטט די נאס: װאס נישט צו שדײבז דירכויסיקער פעס־דיסט, װ-י דע; װ־א עס א־ס צ״טר״ב;. >ו; דאכ איז דער סו־ װאס פץ אונטער זיי; יטטער; זיפט ז־ך ׳טטענדיק א ׳׳;ד״בעאע. סיא״נענע ״טדייכעאע, וואכ האט בדעט ״טטענדיק פו; א״ך געפ־װוט הוזק דאב;, װע; איר ז״ט נעיטטאנע; פניס איל פנ־ס דיט דענדעאע־דוכר־ספריס או; ׳טאוס־עאיכס ער א־ז נעװיס אונזערער א קאאכיקער. װאס א־ז פא־ ד־ צװאנ־ ציק יאר נעיטט־ג; פ.ץ ד־רנה צו כיררגה, ס״ אץ סט־א אץ ס״ אץ זינהאאט ער א־י ניינט קיץ זי־: ־קער װענרפוני־׳ זץ אװזער אי־ טעראטור, — נאי א כסדדדיקער אויפיטט״נ. אץ דער־בער א־ז דור בערגערסא; ני״טט דער, וואס האט פארבי״טערט אונזערע איטערא־ טור־פאאכק״ט;; ער איז אי־נעד פץ רי געצ״אטע ב״ הי־נטיקז טאנ, וואס פרװץ דערהויפ; ר■ ייד״טע איטעראטור צו א טורעדדיקער הויך װייא ער איז נ״טט פראװינצ־עא. יעדע טעדע. װאב ער בא- האנדאט, באפרייט עד זי פ.ץ אינזער ספעציפ״ט־קא״ניטטעטא״ט; רא־ דאנטיזס װען אפיאו ייד״ט — װערמ עס ב״ איס איװוערטרעך זיץ ׳טפראך איז געזיפט. זיץ סטיא — א געיטאיפענעך רער בו־ג ו,ץ ז״ז זאץ איז װ• דער בױנ פץ רעס בויג; אץ האנט פץ נרו־כ; פ־דאיטפירעד. זיץ זאץ איז א פואעך א; אנגעפיקעװעטעך דאס ביר־ ,יז געצ״כנט אץ נעדאאן. קאאיר א•: יטאיפע רינ־ע ו ץ א־בעי רעב — דער הויך וואכ אויפ צייט־קע, אננעקװאאענע פאוידע;. אוי־ ז״נע װערק רוט דער הויד פ.ץ צ״כ״ק״ט. ע־ איז א״נער פץ רי ־״פסטע קינסטאער ב־י אונז, ײאכ ס״ דיט זיץ פאדס און סי ד־ט רעס אינהארט האט עך נייטט א־בעדה־פנדיק ד־ געגנװארט, זיך פאהקנ־פט ד־ט דעס צװאנציקסטץ ־ארהונדערט, װאס האט נעבויר; העס אנהויב פץ א סאציאאער רעװאאוציע, ד־ט א יאר דרי־ צוריק, בעת איך האב געאעבט אץ הי הידא־ י״ער בערג, האט צו דיר דערנרייכט ז־ץ דאנאטיטד־פט: ״אץ יטפא;״. רעדאאט האט זיך דיר או־סנע־אבט, אז פץ בערגעאסאנע; האט זיך אפנעטץ די הכדה פץ , װיסן װאס נייטט צו יטרייב;״. ע־ א־ז דעדאאט נעיטטאנעז אויו־ ־ענער זי־ט פר״ט אץ נעװארפ; יטטי־• נער אץ אונזער נארטץ אר״;. צוס נאיק זענע; עטרעכע יטט״נע־ אפנעיטפר־נגעז א.״־1 צור־ק, א ״־; ריקאיטעט, אץ נעטראפ; א־ס אץ קאונ; יטטער; א־־ץ. א־צטער א־ז ע־ אץ ד״נע אוינ; צוריק הער הכס, װאס ײי־סט, װאס דע; בארא־־ נ״טט צו ״טר״בז. א־ז ער א־ז- ד״נע אוינ; א־צטער װיהער אונזער געראטענער קיאסיקע,־ כאטיט כך־הכה צ־ואנצ־ק יאך זינט א־נזער א־טעראטור האט איכ דעררענט. אבער דיט איס יטט״גט אונזער איטע־אטור צו דער דר־נה, װו דע; באדאד־ פארייס; רעס קאפ אץ דיט דער האנט פאדיטטער; א דע• כעאע איבער די אויגז. דיט ז־־נע צװאנציק יאר, יטא־רט בערגעיקא; נ״טט אפ קיץ ־קופה אץ אונזער איטעדאטיך — ע־ די״טעט צ; א־ד װ״טעד- יק; יטטיינ;. פ ר ץ ה י ר ש ב יי ן / ןך $ ר ש ס דעד חכ□, װאס װײםט אונזערע עאטערע קיאס־קער האב; אץ דער עריטטע־ תקופה פ,ץ ז״ער יטאפ; נייטט אננעיטאאג; דעס בר״ט; א,ץ פואן אקארך בץ ײאנע; עס זאא; ארױסקװעא; א סכוס קאארע אץ געזונטע טע־ נעך צו ײעאכע רער צװ״טער דור יטר״בער האט באראדפט אנקנ־פ; ז־ץ דהות. אויך דער צװ״טער דור ה־אט אץ אנהויב נעגעב; צופיא ראדאנטיזס אץ בטאנות; עטנאנראפיע אץ ־ראבנע אאטעגאעבק״ט. א ױנגע איטעראטור דיט אאע סידניס פץ אויפדעדעאטער־יטװאכ־ ק״ט. דען האט באיט־יב; יאס, וואס דע; ־אט נ״טט באדארפט בא־ יטר״ב;. אונזער קר־טיק האט עס פארזע;. פץ דער ראדאנט־ק האט ב״ אונזער קריטיק נעטירערט די אוינ; פאר דתיקות. דער נאדע; דוד בערנעאםא; א־ז אריץ אץ רער ״ד״טער איטע־ ראטוך רייטנדיק אויק א :״טט קיץ נאר דיגעס אץ נ״טט קיץ נאר דיקז ביכא, װאס האט געהיים; ״א ר ו ס װ א ק ז א א״. נעקודען איז ער אץ צ״ט פץ װ־דערנעיטדאק צוס ראדאנטיזס פץ איכט-בענט־ט; א,ץ ׳טבת־נאך־קונא-׳טאוה; דער ׳טבתצונאכטיקער יטא־אך האט אפגע־ דעקט די װאכעריק״ט פץ ד• פארבענקטע, קא״ניטטעטאדיקע ױננע הערצעך די טראגעדיע פץ זונטיק־בואבע, דאנטיק־בואבע; ײי אויך דער תענונ אץ זיטוס פץ נעפרעגאטע, גענזענע פא״אסטער;, ײאס א־ז נעקודע; ־,׳; נ,יך חנובה-צייט,בעת דע; האט נע־יטבונט אץ אונטער־ נעיטטראב; ״דייטע באיאנס;; די ננידיס, ד־ט די יט״נע נדבות; ד־ ננידיס, דיט די דאאצ״ט; פאר אדעדעא״ט, — ניץ, פץ דעס ־אאע־ דע; האט יטוץ נעיטאאנ; צוס האר־צ;. װ״א סיאיז יטוץ נעװע; דריי יאר נאך דער עריטטער רעײאאוצ־ע. די צ״ט האט נ־אך אאיל נעיטװאנ- נערט ד־ט רעװאאוציאנערע גאז;. רוד בערגעיסא; איז רעדאאט אנ־ נעקודע; א,ץ דיטנעבראכט־ דעס הויט פץ א; אדת; קאאםיקעך ער האט באגר־פ;, װי אזוי דע; באראדפ נייטט יטר״ב;. װייא ער איז דער הבס, װאס װייסט ײאס נ״טט צו יטר״ב;. פץ ״א ר ו ס װאקזאי״ ב־ז צ־ס ״ד י ד ת ה ד י;״ א־ז בסך־הבא צײאנציק יאך נא־ דאס זענעז צװאנציק יאך װאס־ אץ ז״ האט עקםפאאדירט די ענערנ־ע פץ דורות א.ץ באיטאפ; נ״ע אינזאע; אץ דער דענטיטאעכע־ נע־ זעריטאפט, כאראקטעריםט״ט, װאס ביז דער װעאט־דאחדה האט ער נע־ יטריב; װערק, װי ״א ר ו ס װ א ק ז א א״, ״נ א ך א א ע ד ע;״ אץ ״א י; א פארנרעבטער ־טטאט״. ביטעת דאהדה — ״א פ־ נ א נ ג״ או; איצטער — ״דירת ה ד י;״, װו ער בארעכטיקט דעס א־נטערנאננ פץ די װעאט;, װאס ער האט ז״ פץ אאננ א; פאר■ ד״טפט. אץ ז־ץ ״ארוס װאקזאא״, װי אץ ״נאך ארעדע;״, נ״ע; ארוס פארדיטפטע דענטיט;. ד־ דענט״טן נ״ע; ארוים אהינטער; ־טטאט אויםצוקוק; א; אודגאיק אץ אז דאס אודגא־ק קודט נ״טט אנטקעג;, קער; זיי זיך אוס דיט דעס אאננװ־־א צוריק אה״ס. כאדאקטעריסטייט, װאס זיץ נייעך זעקסטער באנד יטריפט; ה״סט: ״װעאט־אױס װעאט־איץ״. ײאאט בערגעאסא; נייטט; געײע; רער חכס, װאס װ״סט. ײאם נ״טט צו יטרייב;, װאאט ער זיץ ביך זו:נערופ;; ״װעאט־איץ װעאט־אויס״. א ס־ד;, אז ער איז נ״טט רער