Literarishe bleter · 1929-09-13 · 37 (13.9.1929) · p. Seite 714

פוגס ׳טכא — דייןטװ־ט װייטער נ״כאר יעײ'!, — איז כו־ 'וזרו; האדם ט; הכהטהץ — א כהטה טוט דאך אויך נאד ראכ, װאכ איר הארץ גרוסט... — א״ טיכאר... א־י יטיכאא... דאכ האט יהויעע פריידעכ זיך אויפנעכאפט אי; ׳כרייכ-ציטער. װי פו; א דרעטי איכ ה־יכט;ייכט א; אגצונ־י;, װאכ אי; עק כר־װ װעא; זיץ צוגעיכריב; דריבנע ׳כורדיעך װעג; אכט טויזנט קיאפטער — טכהר איז א זאך, װאכ א־ז ני׳כט זיין װערט; ער פאדיכטייט אי; דעכ, װי א הא; אי; ״בגי-אדם•; דע,י עיקר איז כיי א־כ, װאכ טע רערגט יכרעכט דעכ פיעט און גאך טיט כיװ;. — כאװארנסט ארץ זיך אריי;... א; ט־כאי פארגעכט נאר, אז כ איז דא נאך א צ־ א׳... או; ער צעפיכטרט זיך טיט א נטרא-קור: — װאריכ, רטיכי אויכ דו — טיכאר טוכט טיד — ־הד״•;; נוטס, כיכטו א״; צ־ או; איך בי; אצװייטערצ־, או; טיר •׳ה״כע■ װאכ ראד,■־ די; נוטם-טו;, איז ארציינכ, צי דו טוסט עכ פונכ טי־ אדער פונכ הארצ;... װאדט, װארט, ביםט נאך נייכט פא־טיק., דאג האסטו איינטאר אװעק. והיכנית — איכר עם דיר כארד װ״ז; א־; יכדיה — דו, װאס דו ביסט רייך או; טוסט גוטס, צי דו װירכט גוטכ-טו; צי ניי;ר — װער האט ד־ך דע; אי; זינע;נ װעטע; ג״כ- טו א;׳.■... װארט... װארט... װייםטו נאר װאס׳ ניב אהער דעכ טדריכ תנהוטא... גיכ אהעד דעכ תניא... איצט װעט טע; זיך קריג;. איצט װעט מע; אדוים׳כרעפ; א סך כפדיכ פו; דער יכאפע, טע װעט זיי אנװארפ; נעעפנטערה״ט אויפ; יכר״כ-טייכ און טע װעט א־בעריכר״ע; א״נעד דעכ אנדער; כיז עס װעט װערן נאכט, ביז טע װעט טיד װער; או; ב־ז יהויכע װעט זאג; ט־ט חוזק; — דו ביכט נערעכט״... נו, יא... ארע גכ־ריכ נרויב;, אז ז״ זענע; נעדעכט... און נאבדעכ װעט פענעק הער;, װי טיכה- דער קאכיר סודעט זיך װענ; ז״; טאט; טיט יהויכע;, װי ער זאנט װענ; זי•; טאט; טיט א קוא פו; חאויכ; — ער האט ז״ער א טיפ; קאפ, נאר אביסר א קרוטע; או; איז א; עקיכ;... ־עדער גכיר איז א; עקיכ;... פענעק ט״נט אויך, אז ז״; טאטע האט א טיפ; קאפ, װ״ר אוכ ראיכ-היכנה או; אוכ ױכ-כיפור, װען ארע ״ד; אי; כית-טדריכ קוק; אר״ן א•; די טחזור־כ, יכטייט ער, דער טאטע, נאנצע טענ טיטז פניכ צו דער ײאנט, טיט; טירית א־כער; קאפ או; זאגט אויסנװיי ניק ארע ראננע יכטונה-עיכדהס טיט גאנצ; פױט. איבערהויפט אבער איז ער טסכ־כ, אז דעכ טאטנם קאפ איז אכיםי א קרוטער, װאריכ כסדר רערנט דער טאטע איכ או; די אנדערע קינדער; ״א טענטיכ טאר גייכט זיצן א״דיק, א טעגטיכ דאר־ תטיד עפעס טו;, נאר... חרירה נייכט טיט די הענט די הענט ב״ א טענטיכן דארפ; תטיד זיין רויק״. ה״נט, װי קא; א טענטיכ עפעכ טו;, אויב ער װעט ק״; ריר ני׳כט טו; טיט די הענט׳• נאר איצט האט טען די קריגערײ אי; ׳כרייב-ציטער נאר-װאס אננעהויב;. זי װעט נעדויער; ראנגע ׳כעה;. פענעק; איז ראננײ״ריק. ער נעדענקט נייכט ק״ן איין טוםד-װארט, װאם זיי] טאטע האט איכ דא אין עם-ציטער נעזאנט, ער נעדענקט נייכט, אז ארע האכ; איכ פ״נט ער דערטאנט זיך פרוצריננ, אז סיאיז זוטער אין דרויס; און װערט טיטאטאר אויפנעטדייםרט פו; א; א יכיר נעפיר;, א נעטי׳כ פון פר״ד, פו; נריקרעכער ריבע צום זוטערדיקן דרוים;, פו; ציענדי- קער בענק׳כאפט צו צײיי ׳כטעטירדיקע הויפט-נאם; טיט א טארק אץ טימן, טיט א בארנ אץ איץ עק, טיט א טייך אץ צײייט; עק״ טיט פיר ׳כטיברעך אץ אונמערגעםרעך, װאם זענען פארנאם; טיט טיכטערינדיק-ה״כעד זון, — דאכ ארץ טוט אים א טראנ פ,,; ארט. ־אט פאר׳כטיפט דאס קערר נאך טיפער א ױננערע איז נעקוטע; ט־ך רופן, האכ א־ך נעכאפט דאכ קינד אץ בץ אװעקנעראפ; צוכ פעידיכער דעד פערדיכער האטנעטוטיכעט דאם קינד אפיכר א יכעה, אפיכד טע־ זיך נעבר־הט אהץ, זיך געבריהט אתע־.. — װאס נעבריהטכ... װע; געבריהט׳ ... דעכ באיזעבאס פארקדוטט פניכ איז א; עדות, אז טעד צו העד; א־ז עד יכיץ ג״כט בכוח; ער טר״כרט טיט די הענט. — נו. אץ דאם קערר, פרעג איך... דאס קערי האט טע; ארויס- נענוטע;' ... נו. גיכעד; ג־כער;.., נו, איז אזוי-זיכע רע־ אבי טע האט עס א־ויסנענוטע;... א־ז צו װאס דערצייר; װענ; דעכ-.■ בהטות; — צ■ װאכ ךא-ז איך עב דע; .ױיס;?... אץ ײ■ פו; טורא, אז טע װעט איכ פארנעטע; דעכ טוח ט־ט נאך אנדערע פוסטע זאכ;, טרעט ער אפ נעיכװינד צוריק אץ זיץ צ־טער, װו עס װא־ט; ט׳כה דעד קאםיד אץ ־הדכע פריידעס. — א׳ — פרעגט עד ב״כ קאםיר, — א־ז װו הארט; טיר אץ בדױו; אץ עס-ציטער יכאקרט דער װאנט-כראנאטעטער ז״ער פאטע• רעך זיץ יכװעד; טעיכענעכ אוטרו, אץ עם דאכט זיך; טיט יעד; •כאקי ניכ ע־ אפ :עדעכט דעכ כאיעבאס, ײאס האט זיך דא נא ■ װאס געבייזערט. פענעק זיצט אוי־ א; א־בערנעקערט; ־כטור אץ הערט פץ ׳כר״ב-ציטער, װ• ט־כה דעכ קאם־רס קור — א קוי פץ א חרו־כ. ױאס קא; פיוצר־ננ אויסגיץ — זאגט איבער די רעצטע דיקטירט •־ — איז בטה דבריכ אטוד־כ — װע; איז נערעדט נעויאר;, אז טע־כ־כ-טוביכ זענע עפעס װערט, נאר אץ פאי, װע; ז״ ק־ד־נ; פונכ ־כבר. דה־ינץ װע; ־אם הא־ץ הייסט דיד דאר ׳כרעבטס טץ, נאד דו ב־סט טיט; יכבר גובר דאם האדץ אץ טוסט־ נוטס. — נובד דאם הארץ... אץ טוסט נוטם — חזדט ׳כװעדיעך טי- כאר רעײץ. דאם יכד״כט ער זיך יכוץ אזוי דורך דעכ דריטץ חודיכ ט־ט; ארענראטאר פץ דער װערכנאפארקעד צוקער-פאבריק, דב ־ונת;, וואס איז א״ך א נדו־סעד פױטער רטד; אץ טכוכנער חקד;. ברייז אץ םוך כריװ װעט זיין צוגע־כדיב; א פאר װערטער װענ; די אכט טו־זנט קראפטעד הארץ, װאם עד טוי ײאכ-גיבעד פאדקויפ;, כדי אפצור״נ־ק; דעכ או־סגעהאקט; װארד צוכ טערטץ;או־י ער ר״- ניקט ני־כט אפ דעכ ווארד ־ציכ טערטץ, אזוי יכט״ט אץ קאנט־ראקט, קעד ארץ, װאם אץ װאר־ צוכ א״ננטיטערן. — וטה יכנוגע ריכטונה ארפיכ קראפטער — ײעט צוגעיכריב; װער; צוכ ס־ז ברױו ט־ט דער העבדעייכער יכפראך פץ ״טורה נבו- ביכ״ אץ טיט נאר-גאר דר־בנע אותערעך, — װאס איי נוגע די אכט טויזנט קראפטער איז פארא; ב״ טיד א װירן צו הארט; ז״ אץ ני־כט צו פאדקו־פ;. ראך, ײע; טע גיט־ טיר פאר ז״ די אץ די פר״ז, ײאיט איך זיך אפיכר טייככ נעװע;... ־עי.׳■־ װעט אים דער איטעד ױנת; ענטפעוץ נאך טיט א רענ- גע־; הקייה-בייװ אץ טיט אזא רויקייט, גר״ך ער צירט גארנייכט פוי אנה״ב זוטער א; צו אט די אכט טויזנט קראפטער, גרייך ער װ״סט נ״כט אז א; ז״ װעט ער אץ סעזא; נ״כט- האב; ט־ט ײאס דו־בציראזז ־־ צוקער-פאבריק; — אץ ו־אס איז נונע די אכט טויזנט קראפטער — ײעט רב ױנת; צי־כ־״ב; נאך טיט טער קרענערע אותערעך אין עק ראנג; ח־ידה-ב־י־י האב איך בזה הרנע נישט קיץ חיכק צו פארנרייט; זי־ טיט ־זיץ, דאך. װע; עטעצער זאר ביי היינטיק; טאנ זיץ נע- צ״יננע• הא^ץ צו פארקויפ; א.ץ זאר װעק א ביריק; פר״ז, װארט אי־ ׳י־ אפינ־ טיייכב נעווע;... — װ־.ר־כ אויב איינעד טוט גוטס נאר פונס הארצ; אץ נייכט