Literarishe bleter · 1929-09-06 · 36 (6.9.1929) · p. Seite 705

זײס 765 ליסעדיאדי׳סע ב7סםזזר נזם. 36"(279) דעש פלאץ, און אײדער ער האט זיך באװיזן צו זעצ;, האט •טוין א געזונסער װײסער טענס־ע פארכאפט דעט אדט. זײן :ױיא האט זיך אויסנעהריטט און ד• אוינן האבן גע׳טרפהט ד• אופס. ער האס זיך א רים געסון פון ארט. צו צו דער טיר, ײאס פירט פון אײן װא- גאן אין צװײטן, אויפנעריסן ד• סיר און זיך נעיטסעאס ס־ס רער רןואיע אויך אײן פאאספארס און טיטן פוס אײף דער צװ״טער דער וױנס האס געריסן דעס אפגעסראנענעס סאנסא, נע־טאײ- דערס איס, און?יהאס זיך נעדאבס, אז אס, אס פאאס ער ארונטער און װערס צעסאאן אונסער ד• רעאסן. ער א־ז נע׳צסאנען װ• א פינס- סערע סטאסוע, װאס דראס ס־ס פראסעסס. ד• קײסן, װאס האאסן געיססידט די װאנאנעס, האבן אװסגעקאוננען: פראסעסס, פרא־ סעסס, פראסעסס. ד• סאבװי• האס זיך גע־אגס אין סיצונהדיקער ׳סנעאקײס. ז• האס ױך א אאז נעסון א*ן א פינססעדן סונעא, האס ז־ך נעראבס. אז א סהנה סיסונע־ס האס ױך ארױסגער•?; פון א סיעונע־ס-הויז א־ן סיטן נאבס און אױפס צוס אפענעס •־.יא־אך. ר• צער־סענע זאכן פאאסערן א•; דער אופסן און ױי טראגן ױך ס*ס ס״״״נה־־קן געיטרײ: א-א-א-א ---— — און דער כעס אויך די װ״םע איז נעװאקסן. די אדערן אויך זײנע ׳טװארצע נרויסע הענס האבן ױך אננענאםן ס־ט באוט און נעקראספט די קואיע. ער האס א פיר נעטון מיט די אויגן איבער די סענסיטן, און םיהאס ױך נעדאבט, אז ער ברענס אויס יטטיקער פא״יע אין יעדנס פניס. די סענטיסן זענען נעזעםן רויקע, נעקוקס אויםן ׳סװארצן ר־ז סיט איין פום װי אויך עפעם א זאך. א ױנג סײדא האס זיך אויפנעהויבן און איס אננעװיזן אױױ איר פאאץ, ער האט א קוק נענעבן אויך א־ר און דערנאך א פײער כעטון סיט די אױנן אויך די סענער סיס די נעזונטע פיס. ער האס זיך רערפיאט נאך סער באאײדיקס, א סײדא גאר סרעס איס אפ איר פאאץ, און די סענער רירן זיך נייטט םון ארס. ער האס ארונ- סערנעאאזט די אוינן און געבאיבן ׳סטײן יטטוט. — אט װען עם קוסס ארײן א געפארבס סײרא, װאאס •ע- דער נעװארן א ״דזיעענטאסאן״ און אפנעסראטן דעס פאאץ. אבער ער, א נעגער, א קאאיקע, — װעסען גײט ער א;? די םאבװײ יאנס זיך. װארפט אים פון אײן זײט אװף דער צװײסער אן עאסערער סאן האט זיך אויפגעהויבן און אפנעסרעטן איס ם $ ר ק ס 1 ר ק א!7 / ה $ ר ש ע עד־ שנאדעד צעי־ פ־עטע אדן פין א*ע גרעסבע אײראםעי׳צע קיייטיקעי. נאנן דאזיקן פזמרן ורערט אריסגעי־ענכט דעי־ יעשערצראי, רזאס ארן זאיאצאיאורפקי אי1 אייד—אננקינ ,,דבוק״. עט קומען נאך די נעםען פרן די איטינטן, פרן דרעלכע קײן א*ין נאמען איז מיר גי״טט געדרען נאקאנט. ד.גט קײן גרויטן צרטירי צר דע־* רעקלאמע האנ איך ני״צט געהאט, דאך איז מיר געררען אינטעיעאנט צר זען, ורי אזרי עש ררעי־ט גע״טפייט ײדייט טעאטעיי ערגעץ־ררר אין א טמרענאכלארואקײטעיי ״יטאט יין איך געגאנגען אין יעט ״ײדײטן״ טעאטע־ איך האנ ־.ליי־, געמײנט״ אז די פאייטטעררנג קרמט געװיס פאר אין אן אדטן טעאצעי״״ ננין, אדער גאר אין א ״טטאל, אין עפעס א פאיװארפענעט ררינקל, דעײ *דטאט מיין ה״טעיה איז געווען א פרל״טטענדיק פאלץרע. מען האט געיטפילט יידי״ט טעאטעײ אין דעם פי־ענטיקן ננין, רראט די ״צטאט פאימאגט, אין דער ״רעדוטא״. דער דאזיקער ננין, דאנט זיך אן אײגנטרט פרן דעט פײעטנריגע,־ מאגיטטראט, געפיגט זיך אין א הענטט־מאלע־־ײטעײ געגנט, נײט בי־עג פרן דונאי. אין דעם ננין געפינט זיך א ריזיקעי קינא, וראט װאי״טע האט ני״צט זײן גלייננט, א קלײנעי, זײעי געמיטלעטעי קאנצע־־ט־ארן פא־־לעזרנגט־ זאל, א גרויטער יעטטאיאן ארן א קאפע. די אינערלענע אײנײבטרנג איז 5יענטיק. די *טטיגן ארן ררע;ט פון ״דיינעט, יאלירטן מאימאר, אויטגעלײגט מיט טעפינער, פ*י די כי־ פיטן הענגען איאפ גרריטע קרייטטאלענע לאמפן, וואט נאלײנט העל דעט גאנצן ננין. איז װאט־־נזע קען מען נאך פאדעין פרן א ײדיטעי טיר״ע? אין קײן ״טעגערן ננין קען מען נאיטטימט ני*טט •טפילן. די פיעטנזיגעי ״י־ע- דוטע״ קען אן •טרם גרזמרה קאנקררײן מ יט ״טענטטע אײיא^עי״טע בניניט. דער ״טײנער, לרקםרם־זאל םרן דעי ״יעדרטע״ איז אנע־ פאי קײן טעאטעי נ־טרם אריפן נײטט צוגעפאםט די נינע איז נ>ןר א מעטער די טי?. קײן קרליםן זענען אריך דאיט ני״טטא — עם װעט זײן אן אימפיאװיזירטע פא־טרטעלרנג — זאגט צר מיר מײן פרײנט, ררעלטער האט מיך נאגלײט אין טעאטעי. * ♦ נײם טעאטער איז קײן קאנע. װר מען זאל פאיקריפן יילעטן. נייטט צו זען. -אי בײם אײנגאנג אין טעאטעי־־זאל *טטי*ט דעי דייעק־ טאר פרן דער מרופע, א נידעייקער, דארער ״דײטיט-ט־יעטנדעי״ פא־״טריןי י י ד י ש ע ט ע א ט א ״ד״דער אי־מיסצ האמ מיר די טעו. געבראפס ןון רןארלביאד א פ־וג־־-עסל וועגן א סעאסעי־פא—דסע־ונג, װאה איז פא-געקומען דא־ס מאנסיק, דעב צצ־טן יולי ה. ׳. דאס פלוג־בלעטל איז :אר אין ד״מעו, און דאס טעאטער הײםמ: ״ײדי׳טע קלײן־קונסמ־בינע :אר אין דעס זאל גלאמאוער״. די פאריגמע־ לונג הייסמ: ״סענסאציע־פאריבמעלונג״, עס באמייליקן זיך פאלגנדיקע יידייגע ״קינפמלער״, ײאס רופן זיך אליין די ״בעסמ־סאקאנמע״: פיוי אידא צװילינג, פרוי ה. װאלדבערג, דירעקמאי מ. ײייץ. װאלבערג, דער פידלער זאוואדסקי און קאפעלמייכמער ווילי האױואמ. װו אמ די פא־יגויגען זענען באקאגמ אלס קינסמלער, וועמ בלייבן זייערס א מיגפהה־פוד, אבער לאמיר לייענען ײיימער אין פלוג־בלעמל: ״עם װעיים אויפגעפידמ: 1) די .װויגער מאגצמ מיגא-לססאן, קאמעריע אין אײן אקמ, גױי־ מער לאך־דערפאלג. צ) א יגנארער אויף יגבת, גרויסע קאמעדיע אין 1 אקמ פון ם. 8. ׳ מען לאבמ מימ מרעין״. װיימער קומען א דיי אינפארמאציעס וועגן בילעמן־פארקויף, פײיז און אנפאנג צופ פײ* געפינט זיך פאלגנדיקע באמערקונג: ״רי קינםטלער ׳טפרעכען און זינגען אין אײנעס אײכט פער־ ׳טסענדאיכען זיטארנאן״. פיאיז קלאױ עפ יגלעפן זיך ארופ איבער דער גארער וועלמ יגגאיער, וואם רעקלאמירן זיך אלם ײד״גע טעאמער־קינכטלער און מאבן צו יגאנד דאם ״ד״גע װארמ. עמלעבע היגע יידייגע ארמיפמן, וואפ האבן געזען אמ דעפ יגאנר־ דאקומענמ, זענען רוימ־געװארן פון חרפה און איינגעמענהמ: — דאפ זענען נ״גמ קיין ״דייגע ארמיםמן, — דאם זענען פימומע •*נארעדם! ״ד״גע מעאמער־יגנארעיםן ווילמ איר אפ-ר וויםן, װי עפ זעמ אויפ אזא מין ״ײדייגע״ מע־ אמער־פאריגמעלונג? בעת מיין ר״זע איבער מיגעבאפלאוואקיי, איז םיר אנימלמ אויפ־ געקומען ב״צעװוינען אזא םין ״פאױגמעלונג״. אויפן וועג ק״ן װין, האב איך זיך פארהאלמן אין דעד רעזי־ דענץ פון פלאוואקיי, אין בדאמיםלאװא אדער, ײי עפ ה״םמ אויץ ד״מ-, פרעםבורג. איך האב זיך דעױוופמ פון דעד דיינדגער פיעפע, אז די דאזיקע יגמאמ האט ז״ער אנגעל״גמע געפמ, א ״ד״ג קונפמ־מעאמער, װאפ איז בארימט אין אלע וועלט־מיילן, ײאפ גאפמראלירט אומעמום מימ אומגע־ וו״נלעפן דערפאלג, געפינמ יגמענדיק גרוים אנערקענונג פון דער גאנ־