Literarishe bleter · 1929-08-30 · 35 (30.8.1929) · p. Seite 688

?יסעל־^ד״שע בלסםטר נןם. 35 (278) <ײם 685 י ם $ ר ק ■עד7ישייי//77יעד־שע א ם.•♦ 7 ע א ו ו נרנז. ח',ו (צוש איציעל ״יידי־ג• טעאגיער אן יידי׳ד״ סיעסן אױ־ל רוסי״ס האט כיענרעך געניאכט ראס :*אר־טירן סון *טלוס א־צ אין דער רוסײטעד ליטעראטור... איצט יןוטט אין װאד־טע י. ט.;״טאן און ער יטרײכט; — ״אן דעדט ט־ר;אר נייטט טיט ז יסיעכן פאטאס װעגן דעס. אז ־אכ ןס־ה״סט ביײנע סוירי־טע אויפפירונגען סון ײדי־טע פ־ע־ך; — ״ א ( איז נאציאנאל־פ־אפאגאנדע אין כײר פאדבעסערן טיט ײדי־ט-פויר״טע פיעסעס די באצױנגען צזוייסן פערקער, און אז טיד פאװ״זן די פעלקער אונזער ײד״טקײט. עס איז א פ־־אזע. עס איז א ליגן־־. אין װײסט איד פאױואס׳■ װײל — ״כיען האט אננעהויסן כ־יט טוק־־ און ״גורס־־ און װײ- זאר אזו• עס אויב ערע אפדת״ אץ ״כויר פײ *טוין הארט ביע; נז א נעװונעכע פאר אי לנ־־ר דארעק *טעי ן אנדז טיטן הסד פו ־ נאך טה דוער; פע־ פון ״ד״טע ר־- ־קענזנג פוי• ״ד״ אוײ־ נפערע ״דאכ; יא= -י׳ א.) ט — טיינט טען קענע; דעז זיץ קורטור 1 לײט״ עס טאקע רעס װ־ האט וזאפ װי איך, ינעד;עדדיננען, אז אזא איי דאפ איז אגע; ״פינ־ קענ; די נעקעטפט יואדט און טאט ײ־ט * ע=; נץ .י א גא דאט ייד״טע פ־עסע גאנצע ד• ואך הויבט ־טוין אן װערן צי-ביי־טוכהדײו! װען איך האב כייט א יאר פיר צו־יק אין רא־ז״־ער *טטאט־ טעאטעד אײפגעפייט צוס ער־טטן טאר דעס ״דביק־־ אוי־ פוילי־ט איז די דאזיקע פ־עכי־ע־ע געװאדן פ־ן איי־ע זײטן באנדיסט, אלס א פד״־יר;ע־עעענ״ע פי; א;רויסע־ קולטודעלער אין פאליט״עעד בא־״טו;; פא־װאס/■ יאס איז פא־ יעדן געױען אז,ײ קלאד אין ־ייטיען*, אז איבעיי־זזדן א־צט די כ־אט־װן איז רהלזטין איבעדיק. סיכױז ־אך פא־־עטײ; אפירל א קי;ד אז יעדעס ״ד״ע ב־ך. װאס ױע־ט א־בעיזעצט און;ערײענט אין א פיעדדע■־ ־עפ־אך, פינקט *־־ יעדעב ײד״ט בירד. װאס געפיגט א פייאץ אוי־ א אלגעכ־ײנע אײס־עטעלונג פוגקט װי יעדע ייר״עע דדאביע ויאכ װע־ט אויפגע־ פי־ט אײ־ א פ־עטד־עפ־אביקע בינע פאזיציע אין אוכיע־ קאט־ פא־ ־עד רענן ײנע טעיע ••די•• אױה דעד ••ך־״ער כ־נע, װעט פהוצריננ נעכרע; א.,; װעט דזקא ־־אפ זערפע ״פינטערע י־ז־׳ אר־פפ־ר; אױה דער פױ־ א״״עד בינע׳.׳! אכא הפ־ות, װאס איז דאס פאר א ידער באפ; זיך •כאאג; אי־נעכ פאד א תטא, װעאכ; ער װעפ אב־אר אפ—ר :אנ״;׳! װאכ א־ז ־אב אזעאכעסר א" צר= =ר־ — װע; עכ געפינט ױך א ••ר״כעד •ער״כער, װאס ױיז נאכ־ע; איז *ואר כיאכככויכ, אד; ער נעכיט זיך א; כיס כױט אר; דריקט אפ א פר־װעאע א■; רע־אקצ־ע, אי; װעאפ; עד רד־קפ אױפ ױץ פער- זענאעפ; טיינוננ, אז טי•; ארפעט — ה״ככ• עפ — א־ז. האיאדז. נייפטי אזוי יטעדאעך, װי אנרערע נ״ינע;, אפ־כר אפיין פארקערס... פאקוטט -ער דאזיקער ׳פדייפ־עד א כפק פו; ־אנאפ טוריואװ. ססייטיצ! — יפרייכפ יאנאפ טורקאװ — ״אי; דער צייט. װע; רע־ אינטערנאצ־אנאאער פעז־קאוכ ײענרט זיך צו דער יירי־ יפעד סעקציע אנצװוייז; איכערזעעעד זוערכע לאר; איכערטראנ; דוערק פו; פרעכ-דער ר־טע־אטור; אן••־ ייר״פ, - קוכיט איר או; װיאט אונזערע כיעפעכ או־פפ־ר; אװ־ פרעכ־דע איפונות?!״ פאטיפ צודיק נעיעטיעפט, דאט טאקע דע•־ זעאפער פע;־קרופ ױך אװך געדייפ; אנװייז; איכעדזעצעי ײעאכע זאי; איכערטראג; װערק פו; ךער ••ד״פער א־טעראטור אװ־ פ־עני־ע •פפראפ;., או; ק■ -אנאפ טורקאװ ענטפערט ױך טאקע אי••; אפ א״פ; א־ט: — ,־אם װאאט ױבער נ״פט געװעז ק••; עור־ פארװאפ זאר; זי• זיך טאקע נ״פט כאקענע; ד־ט אונזערע פ־עפעפ או; דורך ױ• כייט אונזער אעכנפ־יפטיינער׳.■ עכ פא־יפאפט אונז טאקע נייפט קיי; אוטבכוד״... אכער ער ײיר נ״פט. אז . אונזער טעאטער זאר ײער; נעיפאפ; אץ א פיעכ־רער •פפראך- װער קע; דע; ראפ •א ודער;׳.■!. אץ - אװפער ארעפ וױ אװ עפ פכאא אזא זאך נאר כוענרעךר פא־פר רער רעצענזענט פץ ״נא־פ פזיפענראנד״ דאט כ״־נע צ״טװייאיקע פוײ״פע פאריפטעױננע; אץ טעאטער ״ער־זעאופ נעקרו־נט כ״טץ אוכ־נעאוכ•:• .,; נאכיע; .,״ד״פ-פי״ײיפע פ־נע׳-י נו, װ״פט דאך הי ט״ אז א־ך האפ טאקע יאיד אץ זעאב; ״נא־פ פױפעגראנר״ אפנעררוקט א בריװ, אץ װעיכ; א־ך יפטעא פעפט. אז רא אװ נעיפעז א נראיער כ .ור־,ז אז עפ הויייז כיי- א.7.י• ״.״״ א• צו ־אוכיע; ווזגנ; אזא טיפ טעאטעױ אז איך ־ארט א ״ד״פ טעא- טער אץ רער פויא״פעי יפפראד פונקט פא־ אוא איפורד, װי א פו־א״פ טעאטעד אץ דער ״ד״פעד יפפראך! אז אויפ כיװעא װע; פיאיז יא האכ; א; א״נענעכ פויר״פ; טעאטער װעא איך יפטרעי; צי יפפיא; ײערק, װאב װעא; קעטפ; קענ; פינפטערע יפנאהי פץ כיענט־פ צו כיענטיפ, װעדק, װאפ װעא; א.—־ א קינפטאעד״פ; אופ־ ־ראפאגיר; די אידעע פץ יפאופ, פאריינרערוננ אץ קעננז״ט־קע אפיז כײס אן א*'סנאב בײ אײנעס אלע■* צרו״* יערנאך א־ז;עקוטען :״: אי״פפ־רונג פון ל״װײזס ״גולס״ אין װא־יטעװע־ צ־רק. אן א״פפיי־־נג, װאס האט ב״ ארע אירע פעי־ערן ,כ־ערסטנב איכיפאיטײרײעבע בי־ רי באר־נגװגען) ראך נע־ צײגן אן־ה זיך רי אויפכ־ערקזאכיק״ט פ,־ן רער קילסררעלער טעא־ טער-װערט א־ן װערבע איז פון פויר״סע אין אװסילענר״בע אײסא־ .*־יטעטן געװאן פא״צײבנט פאי אײנע פין רי אינטע״עבאנטבטע נעיצעענ״צן אין רער פויר״בע־ טעאטע־-קונסט. פאר אונז א־ז ר־ ״;ר:׳ -אױפפירונג געװען װ־יט־ק או־ך צוריב דעב, װײר זי האט גענויט רער פויל״טער פי־עסע צו רערן כײט אינטערעס און אפט ד־ט באנײסטערוננ װעגן דער א״ננארטיקעד *בײנקײט פון רער —*עעד לענע;דע, װעכן ־עד א־־גינאר־טעט פון דער ײד״טער רי־ טע־אטוי־ אין — צוס סו־ — װעגן דעי־ כ־ארטיראראגיײ פון ײד״סן פארק... יאנט זיך, אז יא האבן ״צױן אפירו יי פר־נצ־פיע־ע כקעפ- טייע־, באראיפט זײן צופריר;: ציס סוי איז געיטעען גאר עפעס א;רעייט; דורא נאך דער ״גורבי־-אויפפיר־נג האבן זיך כיײנע קרי- טיקע־ אין קעגנער פא־ב־ערט או; פאי־טטארקט... און ד• הײפט- טענה קעגן דיר אװ געװען: — :ט״ג״טן פארװאב האט רי פו״י״טע ״גוי־ס״־אײפפירוננ זיך געפערעיט א־ן אװ פאראװסנעי־אפן פאר דע־י ״רי״־ער אויפפידוננ?! בײ אנדערע פערקער װעדט אזא געיטע- ענייט פא־־צ״בנט כײט פ,־*״ר אלן יטטארץ און ־אנקבארקײט :א־ דעס, װאס באװייזט צו טון אזא זאך. ב״ אונזי־ ב״ אונז האט דען רעב ״־טולריקך אין ־אזיקן ״פארברעך״ פון א״ן זײט קויב נע־ ־טענקט דאס רעבן, און פין -ער צװ״טעד זײט האט טען איב צי־ געייאי־פן א פאר נ״טטקיטהריקע ׳טטײ;ער. אי:ס רי עריטטע הזדרה איך נעוזער אבער נ״טט צו רי ׳טי־עקעװדיקע א ־טטײן יטטערט כויך נ״טט אפ באװאפנט כײט אינ־רסטער איסע־צ״נוגנ, אז סו־= בל סו־י װעט כיײן ערלעכע ארבעט געפ־נען אנערקענוננ אפילו אין רי ױיען פון כוײנע פא־־פאמער — *טפאן איך װ״טער אוײ טײן אויה- דערוױירטן ,ײעג ״כײרעלע אפרת״ אוי? פײר״ט איז אוי- דעב װעג אויך א — **•*■י^• *•<׳ < - *י ־* ז־< כיען הײסט עס ״דארט״ װיסן, אז די ״ר״טע ר־־אכיע הװבט ז*ך נײטט אן <**טט כײטן ״־בוק,; אהא, טיר פא־־טאנן יטוין אפילז א רעטראספעקטיװע ־יראטאטי״טע ליטעראטיר כי״ט א רײע פיעסן געיטריבן פון טעבנ״ט-געיטולטע, אויסגעצ״כנטע פינע-כי״כ- טע־ס, װי;אר־־ין, װערבעי איז בײ אונז ־אס, װאב אסטראװסקי ס״ רי רוסן, לובאװסקי ב״ די פאי־אקן א ד גל״. א־ז דאך אטאל דער זערבער יעקב גא-רין געװא־ן אויפגעניטען פון דער ־וס״טער ע־נס- טע־ טעאטע־-י־יטיק כויט ניזיס בס־ד ־אזן;א־ יי אײפפידנכעז פי; ״טי־עלע אפי־וד/ ״גאט טענט*ט און ט״װל־י און אנדערע גאר־־נס