Literarishe bleter · 1929-08-30 · 35 (30.8.1929) · p. Seite 687

זײט 687 ליססר^רישס ב7זזםסר ,נזם. 35 2781) און ער האט נעהאלטן א־ן א״ן אונטעררוקן ־ואל האהטאנעז א״ן ׳כקארמיצצ םרוכטן נאכן צװייט; פון די היפ׳סע קופעס כייש פרייסע אויבסט;, װאס זענען געװען ארוס איכ ארוטנעװארם;. — עסט, .יסארעװעט נייסט... םיװעט קרעקן פאר צענען — האט ער יענעס געהארטן אין אײן דונטער;. — עסט. ראנרסטא; און האט הנאה פון דער װערט.. (סװ״ קומט) טיקע פארבינדוננען אין צײט. אבער גײ פארראז זיך אויף די הייע אויף די א״ראפעייסע פאראנדקעס... און דא האט ער ׳טױן א שינ-גי- קארטע נרײט... איר םאריטטײט, םינײט נייטט אינם געאט, נאר... — עםט — האט ער זיך סוף-כר-םוף נעכאפט, אז ער האט. טענרעך, יענעס צופיר יטוין אננעײרט א קאפ טיט זײנע פרװואטע רײזע-אנגערעננה״טן. — עסמ, טײערינקער... הרטאי עסט איר ני׳שט״ ש ל 1 ם־ ע ל י כ ם ״ י 1? י י ב? ם 1 י 3 ש א כ ר י װ פ וי ן אב־סר פאריסראפן אין װאנא;, בעת דער צונ איז אנגעקוטען אויף רער סטאצ־ע. ער װארט אפיסר אזוי נעװעזן פאדפארן ביז טי ױדע ײוהי;. צוס גריק האט ער זיך קנאפ פארן צונ-אפנאננ נאך אויפנע- װעקט, קײנעס אויפן פעראן יעוין נייטט נעטראפן, אויף ניך נע- באפט א פיאקער און זיך געהײסן אפפירן, װי געװײנרעך, אין פארנעטםטן האטעי דער פיאקערניק האט א־ס אפגעפירט טאקע אין האטער ״צוס יסװארצן אררער״, וװ ראס ־ציטער אװ אויך יסוין נעװען פאר איס באיסטעיט ׳גירוס-עריכס האט טאקע באטת אפנערעכט נרות א־; נאריציע און בוקאװינע. האט ער טו־צאי-יטבת, רעס 27 יאנואר, גערעזן אין טיסערנאװי־ן, אזוי האט עד זונטאנ, רעס אסי, יסו־ן געהאט א פאר- י־עזונג איי גרינא (נרינ־אניו, א יסטעטר נייטט װײט פון רעטבערנ ראס ואזיקע גרינא, הנס נאר א קרײן יסטעטר, האט װו םיװו־נט א צריק פון רי טאירר פריטייסריאנערס נזע, האט היפיס עטרעבע אינטער־גענטע ״דן און זײ האבן איס געטאכט א קברת-פניס, ײאס האט אויף אים ׳טטארק עויסה-רויטס נעװעז. אונטער רעס ־א ק, אײנדרוק און וויםנדיק, אז איך האב א יטטיקר חרק אין דעס, ־יאס זײן נאטען איז אזוי יטטארק באקאנט אין די ארע ערטער, װוהין טיהאט אים פארבעטן הארטן פאררעזוננען, האט ער טיר פון דארט נעיטריבן אט דאם פארננדיקע ברױואל ״חבר נכבד, ידיד נכבר, טר טויביטן ...טחיא אא חיא וטדחי אר דחי — פון איין ׳טט<.ט אין דעד ־צװײטער ״טטאט, פון אײן אװנט צוס אנדערן אװגט — איייםר צו ׳טװעראעך פאר אזא פאריטוין װי איך. נאר ײאס זא״ איך אײך זאג;, ר־בער פרײנד׳.׳ אין כוח בעטן איך האב ניע נעדאכט, אז דא ב״ א״ך, אין נאריצ־ען און בוקאװינע, ןאר טען קענען יטרוס- עריכטעןן אט׳טר איר זארט זײן רא טיט טיר א•; רעס ראזיקן נרי- ניאנע, װארט איר נעבעך געקריבן נחת. א־ך בין איבערצ״גט, אויב דער הינער צריק פארט זיך דורך צו טיר, אין טײן כתרירעװקע, האט ער א פיינ. נייטט אזא עטפפאנג, װי איך האב נעהאט ז־א, אין זיין כתרירעװקע. געװיס אװ דער עורס בײ אײך אביסר טגיס אי דעס ׳טרוס-עריכטען, און נ״טט ק״ן ביסר נאר טאקע א סך און אװדאי איז ־אס א יטטיקר טרײסט פאר אזא נע-ונדנ־ק װי א־ך. ײאס האט זיך אװעקנעראזט אין רער נרויסער װעלט אפרעכטז גײת איך טראכט װענן אײך. ריבער טויביט, און װענן אײער בראט און איך װער אײך אי״ה געבן טטעט־ס כאיטר אהכת א־ך װיר. אז דער ע.ירס, װאס רעזט דאס ״ײאכנבראט״, זאר אטאר ראכן אויך. נ״טט נאר װיינען. ט־רערן זענען טיר ברוך-היטס ני׳טט זיטעדנע הײנ- טיקע צײטן אוטעטוס אויך די ״כפרות״ װער איד א״ך געבן צוס פארראג נ״טט יענע ״כפרות״. װאס איך האב אטאר נעיטיראנן רארט. א־נס ברומיקן ראנד, אונטערן א״פז־כט פונס רוסי׳טן צענ- זאר נאר די אטתע ״כפרות״, װאס האבן א רעכט אינס פרײעז דאנד צו יטרײען, טאבן פארזאטרוננען, פראטעםטירן, זאגן ׳טײנע רר׳צות וכדוטה וכדוטה וכדוטה.. פארנעטט, איך בעט אײך, א װיניטעניש פון אן אטתן נוטן פריינד שלש עריכס אינס ׳טרוס-עריכס-בוך, װאס עס האט ארויסגענעבן אין נױ- ־ארק צוס צענ־אריקן יארצײט פונס ריכטער א־נס יאי־ .')2*19 דער *טרום-עריכם-בוך-קאטיטעט, נעפינמ זיך אויף זייט ייהס אפגעדדוקט א קרײן ברױוצ אין גראטען פון שרום-עריכס צו טיר אין די א־־־נ- פיר-װערטער, װאם י. ד בערקאװיטש, דער רעדאקטאר פונס ־א- זיקן בוך, ניט צו דעס דאזיקן בריװר, יטר״יט עד אווי: ״...דאס בריײר אין גראטען איז געיטר־בן א־ן טיטערנאװ־ין, װוהין ש״ע א־ז געקוטען אויף א פאררעזוננ און א־ז פארפארן א־נם האטער ״צום ׳טװארצן אררער״, ער האט געטאכט טויב׳טן א װיזיט נייטט נעטראפן אין דער הײס און איבערנעראזט אט דאס צעטערע: ״אדון נכבד טר טויביט. עתה באת־, א״ט לא טצאתי. — פניתי אחור אר ה״נשר היטחור״. יטאום עאיכם מיטערנאװיץ, ״צוס יטװארצן יאר... ט״ן איך אדיער נוטער 27, ס״-טן יאנואר 1920". די סבה, ײענן-װאם יט״ע האט אננעיטריבן דאס דאזיקע קארטא, כדי הי בערקאװימ׳ש גיט אן. א־ז נ״טט ריכטיק. די םבה איז נאר נעװען א נאנץ אנדערע: שאום-עאיכס האט, כידוע, בארד נאכן קיעװער פאנראס אין די ער׳טטע נאװעטבער-טענ פון ״ססו יאר, אפנערעכט נאות עטאעכע חדיטיס אין נאאיצ־ע און בוקאײינע. צואיב רער אגיטאצ־ע פון אײ- ניקע, װאם האבן ״טוין פון פריער געקאנט דעס נאטען פונס נרויםן ײר״טן ד־כטער, אױ אײננעארדנט נעװארן אין טערערע יטטעט און שטעטאעך ׳טאוס-עאיכס-אװנמן. װו ער איז פארבעטן געװארן צו א״ענען זיינע װעדק. איך, אײנער פון ז״נע פארברענטסטע חסיד־ס, האב, נאטיראעך, אויך אײונעארדנט א ש״ע-אײנט אין טיטערנא- װיץ, וײ כיהאב אין יענער צ״ט נעװוינמ און דארט רעדאקטירט דאם ״ײד״טע ײאכנכאאט״ דער אװנט אין טשערנאװיץ איז נעװעזן אי־נגעארדנמ אויף טצא־-יטבת. יעם 27 יאנואר סססו. אויט א פאר- אויסבאיטטיטטן רייזע-פאאן האט יט״ע באדארפט אנקוטען קיין טשערנאײיץ פרייטאג פארטאג א־ך טיט טײן עאטערן זון , ד״ר ־ור טויביט, האבן איס אפנעװארט אויפן באנהויף. רער צונ קוטט ריבטיק אן, אאע יטט״נן אויס — *טאוס-עאיכס איז נ״טטא טיר װארטן אפ ביז דער אעצטער יטט״נט אוים, טיר װארטן נאך א פאר ט־נומ — ער איז נ״טטאי ײעט ער טן-הסתס קוטען טיט א יטפע- טערדיקן צוג, זאנן טיר, און קערן זיך אוס אה״ם, טיט דעס נע- ־אנק אים אפצװוארטן בי־ם קוטענדיקן צונ. א ציטער האבן טיר נעהאט פאר אים באיטטעאמ אינס פארנעטסטז האטעא ״צום יטװארצן אראער״, אערך א יטעה נאך אונזער אהײטקוטען, קוטט אן א ״טאיח פון האטעא און ברעננט טיר ׳טאום-עאיכטם א װיז־ט- קארטא, אויף ײעאכן ער האט אויפנעיטריבן אט ראס רערטאנטע ברױוא. ײאם איז נעװען די טעשה? די מע״טה איז א פ׳טיוטע, װאס האט א שטארקן שײכות טיט זײנס ״א טעשה טיט דרײ שטעט״ א־ן דער סקיצע ״פיר זענען טיר נעזעםן״. שאום-עאיכם האט זיך