Literarishe bleter · 1929-08-30 · 35 (30.8.1929) · p. Seite 689

זײס 699?יסזדץדייש? בלסססר נומ, 35 (178) 7 און דעז׳עישער״;ע א•; דע־ ירידה ׳; טאג — הויפט- ״פיעסעס״, װערכע איר ״נועכדעזישער־פארםאסעי האט זיך דעראויביז אינז צו ברעננע;!... אס די איע אויסגערעכנטע זענען די יפואדיי פון אונזער טעאטער; ז״ זענען אייך יוייײער *עז סכנה ״אד דער ״דיעעי בינע; איער קײנראר נייעט דײנע פויא־יעע אויפפירוננעל פו; ״דיכוק״, ״גואס״ אין ״רירעאע אפרת״: פון דער רעדאקצ־ע. נלארק אי־ניגוטיין בארירכל דא א ײיי ררייטיקדיקע פי־אגן פין אונזע־ ײדי״גן טעאטעי, און מיירצ דאך בכירן אויס די עיקי־פראגע: צי דאיפן מײ, — ײד\~ע רעזזזיסעין, אין ײדי־דע צעאטעי־געיײדעכ. אנאנסײט יעיקר דורך דעי ײדייטעי־ 5־ע םע, מיכז א ין<1 םראצ. ײדי״צן עררש — יירדן אזערכע סיני ײדײס־פוילי״כע אויפידוננען, איינס איז, װען מארק ארנ־יטײן. אדעי■ רינמיקעי ארן גיבער — אנדזיצעי ביא־ק. וואיצ אדויננע־דיאגן רײשײצע אדיפפירונגען פון ײדײצע פיעכעכ א־ן פוירי׳צ אין די װאיידאװעי גיעאצע־־״א־סק,. טעאצע־ נאיאדא־וי, צעא־ •װוי■ יװװ• ו װ״װװ װ> ו >><<ו><װ 1<<•>■<•■>>•>■ ■••<ו<ס>ו4ו*>ו< •■ווע*>ו<<ו עוי — 0—• ׳ אי 0 א ן 0-0 -—,.ו •\* -׳ •, .׳א.,׳ ן א 1 אנדעיע פוירײצע ״צטענן. און גא־ אנ־עי־יד איז װען מגײט אוי? דעס װעג פין רײכצעין װידעי״גטאנד און מינעמצ *דאפן א יי ך י •ד״פ ןײי״ע בינע אויפן ר״דיון און או.י? די חוי־בונור״ פונש יידי״דן דעאטע־ מען דא־? רריסן, װי דע־ חםױ־?ג־־יט׳ — אמ אין דעש ג״ג־ עס. און גאי פ״דוצ: דעידרײר איז פאר אונז דאס א״נציקע צעאטעי־װיגקי פא־ א בעהערן ײדי״דן צעאטע־ אין װאי״דע פארדאנט. מיר כזיינען דעם ,.עײ־ זעוס״־טעאטעי צוײק מיט עטדענע װאכן האט דעי טעאטעי־דײעקטאי דוד צעיטײכטע־ געהא־טן א עקעפאזע פאד ײדײעע ס־ענע־פא־־דט,־ע־־ ײדייד. איצט האגי ״מײא עפיאס״ אין פוירײד אױיסגע״גיאגן אויך אט די טעאטעי־פאזיציע פון אונזעי י״טזת. מ״ד זענען אזוי דעי״דיאגן איצט אין פיײן מיטן ײדײדן טעאטעי ״יר זענען אזוי צעײנן, אז אזערבע מיכי ..ױקט־טן״ ־אנען בליר זיך נ״״דצ דעײויבן. און דעריבער זענען אינגאנצן געיענט די א־ע, װאט זענען אמא־ צופיידן געװען מיט כלאי־ק אינידטײננ ,,דיבוק״־אויפײונג אין פוי־ײדן ידטאטײדן טעאטע־ און זע־ נען איצט ־עגן א ײדײד־פוילי״דעי בינע אוײ* אונזע־ע יידײדע איעב־ע טעאטעי־בי־עטעי. האט דאך ד. צערמײטטעי געהאיטן ״דיין :״: אנגא־ ו״דײן ײדי־דע איטיסטן פאי דעם ײדײד־פוירײדן טעאטעי אין הא־ין פון ײדײדן װאי״דע.— די יאגע איז אזיי י־אי. און דײגע פיפו־יט ווערן דא ני״דט הע־פן בײ אזא מין ניטואציע גינט טאקע מאיק א־ב״דטײן. װאם האט גא־ גױיםע פאידינםטן פאר דעי ײדײדעי בינע, בוימ־ איי? דעם אםימי־א־ ציע־פײעי. ~־ דאם א*ז קלאי אדן מען קאן עם ניידצ און מען טאי עם <גכצ**יג ♦י״<1יו.4*) ■1*4 ■י*4**1ת**8^ ,*• . % **■״!*י• י*1) *יו״ג יט1 >ך י;אהיל׳עגי דעי■ ג>)לדפאד ריבע פון פערקער או; ראם;... ״פארשטײט זיך — ניב א־ך צו צ.־ס סוך אין כײין בריװ — אז אזא טעאטער א י ן פ ו י א; װעט ט א ט־ זאכלעך ז״ן נענויט אויך אויםצופיר; א רײע פ־עםן םון יידישן אינהאאט, װעריע װער; דארפ; באקענע; אונוערע ־עכניס בײט אונזער אעבנארט. נויט אונזערע ׳עטרעטונגע; או; אירעאא;... דאס איז דאך די בעסטע נעװער קעגן אונזעדע ׳טונאיט״... צי דאדך כ־ען דען או־ד• דעס ארט נאך באוױיז;, אז או־ב אפיאו אזא ט•; טעאטער װעט צוציען או י ך א נרויסן ״ר״ען עואב איז עם נאך גארנ״עט אזא אוטנאיק, אז טיזאא אזיע רארפ; טורא האב; פאר... אסיטיראציערן און צי איז דע; נאך װערט צו פאראידן איין װארט, כדי איבערצוצייג;. אז אזא בינע הויבט אפיאו נ״צט אן פדעטענרירן צו פאדנעטען דעס פאאץ פון דער ײד״טער בינערי ^דאס זענען דאך צזו״;אנץ באזונדערע אנ׳טטאאטן פאד גאנץ בא- *זונדערע און גרונטאעך פאו״כידענע ציאןן הי י ט יטרייבט■ — ״ײער באזוכט אײערע ״בײרערע אפרת״ און ״נואס״-אויפ- פירוננען אין פויאײט, װעז נ״עט ן>ן> פראצענט יױן;׳ ד־ זעאבע ׳־״, װאס ביאדן ס״-װי דעב הויפט-קאנטינענט פון טעאטער-באזוכער אין פרעכ־דע טעאטערס״... רא װערט טיר יעוי; אבסאאוט אוטטענאעך צו פאריטטיין טײ; אפאנענטס טענותן או־ב די זעאבע ײדן;ײען ס יי - װ י אין פיעטדע טעאטעדס. װו טידערראננט זײ אפט פיעסעס, װעאכע ברעננען זײ — ארס ײדן — נאנץ קנאפע נוצן, אדער אפיאו אדאא — א גרויםן יעאי;, נו, אװ ראך יפוין טאקע א־תר בטחון נרײכעך אז ד־ זערבע זארן כאט׳ע פון צײט צו צײט זען א נוטע ײדייטע פ־עסע, אויפגעפירט רײ; און צ־בטיק אוי־ פויר״ט... און נאך כיעך סיאיז דאך גאנץ ראנ״ט צו רענקע;, אז אזערכע פיעסעס זענע; א-ט׳סטאנד או־פצװועק; א•; זערבן עואס א אינטעדעס און נײנעריקײט צו זע; ײדייעע פ־עסעס געיספיאט דוקא או־ל ײדיע•.,.״ אפ־ער װעט דאס נייפט א״נעס פון ד• וא׳ פראצענט צוריקברענגען צו ײדיעק״ט בנאאץי װאס יט״ך קאנקורענץ, איז דאך דאס דאזיקע װארט בנוגע קונםט-פראגן אן אססורד: האט דען װעד, חאיאה, געהאט א טענה צו יאנאב טורקאײ. פאדײאם ער האט נ״טט או־פנעפירט די ,,פויר״עע װעאדער״ אין ייד־ישן טעאטעך נאר ער האט גאר;ע- כיאבט רערפון א פיאב, װעאכער איז אוביעטוס, ײו טיהאט א־ס גע- װיזן, געװען א ביטערע קאנקורענץ פאר; ״ד״ען טעאטער;׳ י־דייט טעאטער רעבט איצט איבער ככיעט אויך רער נאנצער װערט א יעװערן קריזיס. װער איז דערין יעואדיק? איך ״״; — צו אאעס עריטטן זענע; דערי; יטואריק ד• ״ד״עע ארטיםטן אר״;. זײער רעפערטואך ז״ער אדט יטפיאן און ביאא — ז״ע־;אנצע קינםטאערייסע ה׳סגה איז נעבאיבן בטעט די זעאבע, װאס נ־יט צענדאיקער יאר; צוייק... רער ״ד״טער טעאטער-באזוכער ראכ. יעוין ראננ איבעי־נעײאקס; ז־ינע ״פיעסן-כיאכעד״, ז״נע בינעקינסט- רער און אויך ד• טערסטע פון ז״נע טעאטער-פירער... דאס ײײס; ארע, אויסער די, װאס וױרז די־רא טר־ץ אטרנה נעפונען א יעעי־ רעזאזר באר ז״ערע א״גענע זינך . יטואדיק איז אױך — אפן נעזאנט אונזעיי פדעסע. ײעא- בע האט — װער װ״ס ציא־ב װער־ע דאטיװן - א־נ;א:צן אויפ- נענעבן איר אטאײקז בכידדיק; קאכיר קענן באעדא־׳ •סונד אי־ן טא־ יענטראזע כ־אכאר״קעס. װאס פאי־פר״צ; די ־ידייסע בינע. פא־-;רעבן און פאדסטען רעב בעסעד; אקטיאד אין פארטר״בן סיב- טעטאט״ס ראס בעסעי־ע פובריקוס פון ייד״ס; טעאטעח יסואר־ק זענען יענע, װערבע פאדגינען זיך צו אויב; א■; ה־טר אר״ן אן אד־ טיסטין. װאס קוטט ק״ן װאריסע אז־ס פון סאטע ניר-יאדק, נדי אונז טזכה צו זיין ט־ט א נאר״ס קופאעטי נ״סט-ק־סהדיק נעזוננען אין א װיאד־עס-הארצייסער פ־עסע: ־סואדיק זענען ־ענע. װאם געםינען פאר טענרעך צו ־סר״בן ערנסטע אפהאנדרו;:; װענן אן אנדעדער ־סרי־ענדיקער אטער־קאנער אקטי־יסע, ײעאכע טיײאאט גאר גע- דארפט פאריאנן פון אונזער ב־נע, באט־ס אפיאו נאר צואיב ד• ג