Literarishe bleter · 1929-08-30 · 35 (30.8.1929) · p. Seite 686

, ליס/נר$רישזנ בלעסער נזם. כ3 (216) זײם 686? קען איך א״ך פארזיכעדן — הן*ט עד םיט א קג׳יט־צ ביטן םויר םכטר געםאכט דעט גאנצן ענין פריע;; אויך זיי; פויכן אזן ק״רעב- ד־קן רכנח-כנ־ט חאט זיך או־טגעיענ טן אזא םין גריםאסע, פונקט װי ער װארט •טוין איצט, ביי רע, ברוױעד כאריעטערוננ פון דער רופט-רייזע, װאם יעטייט איכ פאר, יטיער נייטמ אנגעחױבן צו בדעכן... — גאר װאכ זא: םען טון; אז םען דאר,ה בארט יכ־אדן צייט... םען ראר־, כיין ט״ערער, םען דארף... א םענט׳ע איז נייצט קיין פדייער פוינר. װייר ער געדענקט נאך זייער גוט דאכ עריצטע םאר, װאכ ער איז נעפרוינן םיט אן אעראפראן — די קורצע יצטרעקע, װאפ צװ״צן ראנדאן און פאריז — עפעם אינגאנצן א ־אר יצעח צייט — און קדאנק איז עד רעםארט נעװען א פך םעד א;ן פ״נרעכער, איידער אין ם׳צך פון אט יענע פאד װאכ;, װאכ ער האט זיך אזוי ראנג געיצרעפט איכערן פאציפ״צן אקעא;, פון יאקאהאםא קיין פאן- פיאנציםקא... עפ האט איכ דעםארמ, אויפן אערא־רא;, אזוי גע- נור־עט און אזוי נעאיברמ, אז ער האט נעםיינט, אז זיין פוך איז יםוין נעקוםען; ער װעט זיך ׳צין א רעבעדיקער צוריק אויף דער עדד קיינםאר זיך נייצט אראפראזן... די צװיי-דריי-יצעהריקע רופט-ר״זע האט זיך איכ דעםארט םםיצ אויםגעצויג;, וזי אן אײביקייט — נאר װאפ זא . םע; טון, אז םע; םוז פארט יצפאר; צ״ט... םע; דאר־, םיי; ט״ערער, םע; םוז... א כענטיע איז נ״טט קײ; פרײער פויגר. נו, או; אין פארט-כאיד װעט ער ׳עוי; נעםען די ראנראנער יצי,־, װערכע נ־יט ק״; ׳צאנגהאי: דורך פארט-באיד, ארא;, קארקוטא, באנקאק... ױאר זיצט יעטיל או; קוקט איכ א; םיט גרוים נײנעריקײט, אט וױ אײנער קוקט א; עפעס א; אויםטערר״צע היה אין א זאא- ראגייםן גארט;. באטים װאם איז דא צו רײקענע;: יצוי; די ברויזע נע- םע; פון אט די װײטע א,י; אוםבאקאנטע ־צטעט פירן זײנע אויער; א; םיט זײער אויפטעררייצ; קראנג, װי םיט א זערטענער נייםט- ערד״םער כוזיק... איז אפיםר דעריבער האט עם איכ אזוי אפגענו- םען דאם ריםו;. נאר םר דזיםײםם נעפאאון פארט אויך א״ן םינוט אײ;, אז דערפאר יםװ״גט עפ יענער די גאנצע צ״ט, װײל ער םוז אװראי זיין ז״ער א נערערנטעד םענטים — ער םוז אװדאי זײ; א ״דזיםענטערםע; או; א פקארעאר״, א םענטים, װאפ װעגט או; םעפט ז״ן יערעפ װארט... נו, אויב אזוי, קא; ער בארד באװײז;, אז ער אר״;, םר. דזיםײםפ נעפאאו, א־ז אויך נ״םט פו; די יעניקע, װאפ קוםע; צװערױ אויפ; טוץ, — נ״םקיםה, ער װײם אויך עפעפ װענן דער ברייטער װערט... ער איז ארײ; אויך א יםטיקר וװיר- קענעװדיקער. — א,ײ,? אזא אופ; װער איך אוי,־ ביין צוריקװענס ״דעק;״ אײניקע פון די אינטערעכאנטכטע רענדער — פרובירט ער איבער- ראים; ױארן םיט זײנע געאגראפ״םע קענטנייםן — םצר־ם, אדאביע, אינדיע, כיאם... װײר אי; יעד; אײנעכ פון אט די רענדער יםטעלמ ז־ך אפ ד• יםיף אוױ־ עטרעכע יםעה, אדער אפירו אויך א גאנצ; טאג... — ױ נאו, םיאכ׳.׳ א באר־םט ראנד... פו; דארט יםטאםט עפ דער באװוסטער סיאםער צװירינג... עד איז אבער געװע; זײעד באזארנט, םר. נעםאאו, צי ער וועט כאטים דערװילז; צו םאב; די נויטיקע רופטיםיפ-פארבינדונג אי; םארסעי םיט דער רופט-רינ־ע ראנדא;-פארט-פאיד, װארוכ טאםער קוםט ער נ״םט א; אי; צ״ט ק״ן פארט-פאיד, פאריםפעטיקט ער ראך די יםיך, די ״רארד פארםערפטא;״, אוי,ה װעלכער ער האט נאך אי; ׳םאננהאי, נאכ; אנהויב פון זײ; רײזע, נעקויפט א ׳םיפפ- קארטע — איפ װעט דעםארט אױפקוםע; צו זיצ; או; װארט; אי; פארט-כאיד נאנצע צװײ װאכ;. — ױ נאו ■— האט ער װידער זײער באזארגט אננעהױב; אײנ- טענה; םיט זײ; ״ראנדםםאך — איך האב ליב פינטקרעכקײט, האב איך ריב... כיהאב ליב, אז ארץ זאר זיי; ניך און אי; צײט... איך האב ריב, איך זאר, אויף ם״ן נאנצ; םאריםרוט, ערנעץ נייםט פאדיםפעטיקן אפירי אויפ אזוי פיר — עכ דאר־ ארץ זײ; ״דזיםאסט כא״*) — האט ער א הירכיק; ענערגיים; קנאק געטון פיט צװײ פיטיםטע פיננער פו; זײ; רינקער האנט — או; איך האב ראך פון פריער א; יםוין ארץ אויפגערעכנט פונקט אוי,? דער םינוט... ארץ רארף, ארץ םוז און ארץ װעט זײ; אזוי, װי ער האט עם פארוים נעפראנט, — אויב ער װעט נאר אוםעטוכ םאכן די נוי- אפגעםעקטער יםט״ן פו; א םצבה, א ־םריפטפ אינכ פנקב פונכ קבר;, צי.ױאם, — װײר ער םוז ראך א״נםאר פאר ארעםאר פעםטיםטער;: — עד, רעד באװוכטעד באנקיר רזים״םפ נעכאאו, אײנער פון רי רירעקטארן פו; ״דהי פאר א־כטער; באנק, רים־טער , — איז ער אויך א םענטים גרײך כיט ארע םענט״ם;, — האט ער אויך געראט אםאר א טאטע-םאםע, צי נ״ך... נאר דעװייר איז נייםט נעװע; װאם צו א״ר; ז־ך צו הארט; דעכ ,־אנרעװו, אזוי צו זאג;, װאכ ע־ האט געםאכט א•; רעכ װ״ט; ׳םאנגרא־ ם־ט די קבריכ פו; זײנע טאטע-םאםע רא — אינכ קריי- נעכ ׳םטעטערע, אי; ױנאװצע, בײ דער װ״םי. — װאם איז די גדו־םע אײרענ״ם׳.׳ ער װעט ז־ך רא, א■; פויר;, פארבר״ב; נאך גאנצע זיכ; טעג... אםה, פ־ר טעג פו; אט די ז־ב; זענע; יםו־; פאריבער, — רי פיד טענ, װאכ ער האט רא פארבדאכט אינכ פאנפ־א;. אבעד װי- פ־ר, ם״םטײנכנעזאנט, געדויערט עפ ד■ גאנצע נכ־עה פו; ראנע; ביז אט יענעכ יםטעטי׳.׳ בכך-הבר עפעכ אװערכע פיד יםער... רע- כענענריק ־םוי; אפ־רו די קורצע רײזע םיט; ראטיםע-צוג פו; ראנע; קײ; װאריםע, פו; װאנע; עכ א־ז אפגעפאר; אט ־ענעד צונ, װערכעד ראט געפירט אי; זיין געבויח־יםטעטך א־ז װענ; רער ראז־קער פאריםטײענריקעד נביעהרע זײנער אוי־ קכר-אכוה האט ער יםױ;, קאנטיק, םיט ױאר;, איצט םער ק״; אײ; װארט נ״םט געװארמ וער;. םפתםא נ״םט אזוי אויפ געפיר- פורקײט איבער דעכ, װאכ ער האט זיך פאנאנרערגעפראפיט װעג; אזא אינטיםער זאך זײנעד םיט א װירד-פרעםד; םענטים;, װערכ; ער האט קיינםאר א״ רעב; ביז איצט נ״םט באגעגנט — װי ער האט רי דאזיקע קרײנע נכיעהרע אינגאנצ; םבטר נעװע;... א•; ם א־ז טאקע רא םער נ״םט געװע; פו; װאם צו דעד;. — א םענט׳ם, װערכער האט ״נערעקט״ םער פו; טויזנט ם״ר א־; כך-הכר עטרעכע װאכ; צ״ט — דאר־ עד רי ראזיקע פאר- ׳םטײענרע נםיעהרע זײנע םאכ;, אויב א םך, איז אי; עטרעכע םינוט. דעדפאר האט ׳בו•; אבער ם,־. נעפאאו םיט ױאר; יא גדעדט, — או; םיט נרוים היםק גערעדט, או; םיט א כך פדטיכ, — ײעג; זײ; פאדיםטײענדיקער צוריק-רײזע ארײכ, קיין יםאנגראי. זיין רײזע צוריקװעגכ האט ער נעפראנעװעט נ״םט װי זיי; װעג ארער, דודב; פאציפיים; אקעא; או; אםעריקע, נאר — דו־כ; םיטררענד״ם; יכ או; אינדי״ם; אקעא;. ראפ װעט אפייו געדויעח א היפים ביפר רעננער, נאר רער- פאר װעט ער האב; די באפרידיקוננ, אז ער האט אזוי-ארוכ נעםאכט א פורע או; פור־םטענדיקע רײזע רונד ארוכ רעד ,װערט. — ער האט ארוםגעגארטיט רעפ גאנצ; ערד-קוני - - פו; ־םאננראי ביז ׳םאננהאי... נאר די ראזיקע רייזע צוריקװעגם ראט א־כ פונדעפטװענן אביפר באוםרויקט או; באזארגמ. — אײגנמיעך... — האט ער זיך וױדער פארטרויט רעכ ״יאנרפםא;״ ז״נעכ, ײערכער א־ז די נאנצע צ״ט נעזעם; אויך זײנע ראננע פיפ אנגעיםפארט םיט רוק; א־נפ ברײט; יםטאכ פונם םאםנע-ב״ב, האט זיך נאך רערװײי םיט קײ; אײ; ײארט װענ; גארני״םט נ״םט אננעריפ; (ײאפ עם האט, אפניכ, םך נעכאאו; זי־עי ,װי־ניק געא־טו או; ראט ברויז נײגעריק נעקוקט או־ך יענעכ יונג ירו א דױ אך דא אפ האט עד ד א״גנטרעך :עיטװיג;. — : או; ו ציה־פארבי דידעקטע *; איז דא א פו; ראנרא! גרײכ; װעג... א,־; > טאגנהאױ״ כ־יט י געדויעד; יםו״ אבעד ־רעקטע רײזע װאיט אזא די; די * טענ1 א אװדאי העכעד פופציי נעדויערט , — כיװאיט י־אננ ־יק: זיך געטוזט א, דאזיקער אויף דער ,אסיגגירט*־ האט ער , — כך-דזכר ־יביב... פו; דרײ חז זיבעט א צײט־יבטיק : זײן צײט-בוד רויט *) פונקש אזוי. ראט ער רע־יבע־ באיםראפ;: דעפ ײענ צוריק םאכ; םים א קירצעיי; םאר״םרוט, אױ־ װ• װײט עכ װעט זיך יאז;. א יםט״נער, אײ־ל אזא איפ;: — פו; פאריז קיין םאדםער װעט ער פריע; םיט אעי־אפיא;... אי; םארםעי ײעט ער זיך א־בערזעצ; א■■־ רער רופט-יםיר, װאפ קורפירט צװיים; יאנדא; או; פארט-סאיד... און דאדט;... — א־ך האב אפירו ני׳םט אזוי שטארק ליב צו פריע;, דאם