Literarishe bleter · 1929-08-30 · 35 (30.8.1929) · p. Seite 677

1ײם 677?יפעד#דישע נס 35 (278\ ש ט ײ מ אז ״.?ז^צקי נעדעוז}?זי / די;ע טדאגעדיע בײנוש די צידקות, פון דער ׳טורדיקייכו — ד* איכריפולדיקייט, פרנג ט״װר — ךעד ״ראך: דאב איז ד• כויעי־-דיאיעקטיק א•; ׳עט״דאכפ ךדאטאס״יעע פראגכוענטז. כ״נדע •עט״כ־א; איז נעבױר; געװאד; איז 7י;ר1 א•; א קר״ז ׳כטעטערע קרעכיאװקע (אדאייקע וױטעבבקעי• נובערנ־ע, א־צטעד ראטנאר־ע א־ן רעטראנד;, אץ נע־עטא־ב; א•; עי-״עד פון ן; ■א־ א•; 111111, פ•; א ק.״ר אױפן פראנט פון ב־רגעד-קר־נ ארוכ ק־עװ. ב״נדע •עט״טא; האט ױך נ״עט נא־ א•; ז״נע דראדען־ הרוטות ארודנעטדאגן דיט ב־ג״ה-נעדאנקע;. א.״ך א,־•־ רער ,״אך א־ן דער טאנ-טענרעבער וױרקרעבק״ט א־ז עד נעװען א טין װ• ־ כער טיאבר און האט אוטגעװאנדעי־ט א־בער דער װערט טיט א היטר״צער תטיטות או־פ; פניכ, װאכ האט עדות געזאגט א,״־ א־ב, אז ער א־ז נעקוטע; אױו־ רעד עיר טיט רער בװנה אױבצור״ז; רי טענטיבהייט ארעטע ערטערן; ז״ האבן באקוטען א ק־נד ט־ט פרינרען א•; האבן נייעט געװובט, װאכ דאס באד״ט אזױנכ, דער פאטעי נהי_ יעט״טא;, א בעקער — דערצײרט װעגן א'כ: ״בי־נויט האט גערערנט אץ חרר, נער״ענט או־ך א ביאט נטרא. דערנאך ו אין ־אר איז ער נעגאנגע; אץ קראכ (רוכי- יכע ׳כטאט״עע ־כור). א טתטיד געװע;. פרענט װ״ניק-װאס עס; אץ ב״נאבט װ״נ־ק יכראפן.■ פון טידק״ט נאד א״נדרעטרען איבערן בוך . נעענדיקט די יטור;אץ •אר 11111), איז ב״נדע אװעק ק״; טאכקװע צו ױץ ערטערן ברודער און אר״נגעטדאטן אץ א; אפ- טייק. גער״ענט אכך אץ געפרוװט יער״ב;. א•; ד• ער־צטע טעג פץ דער רעװארוציע װערט ער טאב־רי- זירמ, אץ אין א הריעיכ ארוכ באפר״ט. ער קערט זיך אוכ צוריק אה״כ, אץ דץ געבורט-יכטעטר קרעכראװע, גרינדעט א פא?קכ- יטור אץ א דראטאט״כן קר״ז, װאם ד}},־;' אױסהארטן די ־כוי יכט״טאן װערט א רערער אץ יטוי און דער הױפט-אנפידעד פון רראטאט״כץ קר״ז. צוזאטען טיט זיין פר״נט קרט; רודערטא; נ־ט ער פאריבטערוננען אץ צעטײרט ד■ הכנסה צװ״כן די ארעטער״ט ״בכיי איז דענסטטאר די נויט נדויס געװע; אץ קרעסראװקע. פרעגט ביינדע הערפ; טיט ארצר־ננ, װאכ ער האט נעקאנט, װאכ עד האט פארטאגט. פרענט צונעטען ׳עטירינקערה״ט א רעכ? ברויט ב״כ טאטן דעכ בעקער און פונאנדעדט״ין צװי׳כ; אדעטער״ט אטאר האט טע; איכ אױפגענ״ט א בגך האט ער דעכ בנד אװעק- געיכאנקען אץ א־נדערהייכ דערצ״רט, אז ט״האט א־כ ב״ איכ צו- געגנבעט. איך װייס ני׳בט װאס פאר א טענט״• דאכ איז נעװען, װעג; זיך האט ער גארנ״כט געטראכט״... אין יענער צ״ט עפנט זיך א•; כארקאװ א רערער-סעטינאך אץ •כט״טא; פארט אה־נצו, כד• צו טערן ז״נע פעדאנאנייכע •די־ עות. ער קניפט אן באצױנגע; טיט כארקאװער ייטעראט;. טיט ד• אנפ־רער פון כארקאװער רראטאטייכן טעאטער ״אונזער װינקי״ (בויטװאר). דארטן װערט ער קראנק אויפ רוננען-אנצינדוננ, עם ג־ט א״־ איכ אכטוננ א פר״רן, און עס װעבט דך אױס א ריבע. יכט״טא; פאיט צור־ק אהײכ אין ז״ן •עטעטר קו״עסראווע, אץ װערט דעד אנפ־רער פון א ק־נדעד-פראץ פץ דין ט״דר באקוטט ער א פרױו. ד איז •כוין אין קיעװ. זי •ער״בט איכ, אז דעניקין האט פארנוטען כארקאװ און װעט א־נ-_ גיכן דין א־ן קיעװ. בכן עצהט ד איכ קוטען קיין ק־עװ באצייטנכ אץ אר״נטרעטן אץ רערער־סעטינאך זי האט געװארט טיט איכ התונה האבן. אץ אוינוכט (!191 קוטט יכט״טאן קיץ קיעוו, ער טרעט אדיץ אין רערעד-סעטינאך אבער נ״עט ראננ איז א־כ באיכערט געוױי.; צו רערנען. ער װערט תיכר טאביאיזירט אויך ארבעט הינטערן פראנט. טע; יטיקט איכ אץ כראבאדקע (קיעװער פאריבטאטן נראבן אקא- פעכ, און ־איטי; כאפט איכ א ק״ר אויפן פראנט פץ ב״רנער-קרינ קעגן דעניהי;. ב״נויע יכט״טאן נעפ־נט זיין א״כיקע רו אוי•־ דעכ סי־אבאדקער ״ד־יען בית-עורם. אפנעהאקטע װערק, אן א־בערגעהאקט רעב;. א קריינע, אץ בטות, ירויעה האט אונז איבער- געראזט ב״נויכ יכט״טא;. כך הבי דר״ דראטאט״כע פראגטענטן: ״ב״כ טױערך כ״ט," ײן רויטע רױנד״. אין דר״ פאכן פרינרען פון א בוראך הגואר, טע; דערט אין ז״ די תקיעח ג—ו פוגפ יעופר כויכידו. צ־ איז דא גײעט פאויטניטן צ״כ* 7־ נעװארן פאר יירי- פאר; ד• אויסריװו״י- ז בײ■ צ• א• יכן טעאטעך א<רי־ן נוש יכט״טאן; ױבז■ פץ דער ״טיכיח ב פאד- דראטע, װאס טרא- פון א רענדט געװא־ן י;*.ה 4' י 1 י.ט<ז ה בא- דעי פאנזעי פון יײנו~ •רכייטא װ״זט ויך אץ דער אוטנערעבטיק״ט, אץ ד• עװרוה, װאכ װער; אפנעטון אוץ־ דער װערט... רדיפות פץ אוטיכורייקע באיכאפ; טיכיח;.״ יכט״טא; אװ פון אונזער צי־ט, א קינד פץ די טיהטה- און רעװארוציע־-אדן אץ רוםראנד... ער האט נעזע; ר• הבי• טיכ־ח פץ ז״ן צ־יט, און ז״ער וױרעדקוי •כפירט טע; אץ ר• כ־טבארן פץ ז״נע דראטאט״כע פדאנטענטן... אז טען רודפט ״ד;, װ״ר ז״ סטע; ברוניטעך װ״ר ז״ ברענ- נע; טגפות, יכטעכ; ד• ה־יריקע האסט־עס, ארער ״כעכט; קריסט- רעכע עופהרעך, דענםטטאר טוז קוטע; טיכ־ה... און װו קאן טען א־כ דערזען אץ דערקאנע;-■ דווקא אץ ד• אוינ; פץ ד• געדודפטע, אץ ״ר״כע אויג;... צ• אװ דען א הידױכ, אז דער יכוטי פון דעכ תפיסה-טויער זעט א־ן הרוב די אויגן פונב אויף פ״ער-טויט פארטיכפטן ױננן בחור און אז ער דערזעט א•; איכ דעכ אויםר״זער אין ײייםן נעװאנט׳• אבער אויגן זענען א חרום... אױיי דער װאר פארברענמ טען נױכיח;, און די װערט טוז װ״טער װארטץ אויף דער גאורה... ׳כט״טאנס טיכיח רעדט נ״כט... ער װערט א״כגעט״ט״כט פון די ארוטיקע, אץ דעי אויםט״טיכ הרגעט אים... ווער ט״טיכט א־ב אויסץ דײקא רירית, די הער״כערין פון ערד אץ פינסטערני׳כ אץ זי פארט פאר איכ כורעיכ אינא״נעכ טיט די רעכצנר־קע און נרויביקע... נאר איר אונטערנעבן-זיך איז נאר רפנים. זי גיט איכ א־ר ערד-טטיכרה, •כרעפט א־ב אראפ פון היטינ אץ טאכט א־כ ער- ד״כ... ער יכטארבט דענסטטאר א טיתת גיעיקה, א טויט פון רירית קויכן... (יכבתי צבי ביי יכרוכ איכ;). נאר טאטער גיט דך א־ר דאס נ״עט א״;, דענסטטאר נוצט ד קעג; א־כ א; אנדער כר־-דך ד ט״ט״כט א־ם אויס אץ זאגט װענן א־ב דעכ אטת... דעכ אטת קאנע; אבער טענט־כ; נייכט ארי- בערטראגן... און װאם איז דער אטת װענ; טיכיחןץ אז ער קא; נ״כט קוטען א־בער נאכט, ע? פי נם, אז הנאה האבן פון א־ב װערן נאר אונזע- רע קינדעך אץ אז אונזער דוך דער דור-הטדבך װעט אפריער טוזן אויםיכטארבן... א״ב אזוי, פאריכמ״נט א־ב דער דור-הטדבך ער ט ו ז פאר- ׳כטיינען ט׳כיחן צי ײעט קוטען טיכיחץ ב״נויכ יכטייטא; א־ז גאר א ױנגער אװעק פץ דער װערט, ער האט נענאויבט אין טיכ־חן... אץ ד• טייכן ברומ, װאם האבן זיך גענאםן ארוכ און ארוכ, האט עד דערזען, װי עס װעט געבוירן א ״רויט קינד״... פץ דער ר־כעות װערמ געבוירן