Literarishe bleter · 1929-08-25 · 34 (25.8.1929) · p. Seite 668

ל,ס;1ר$ר'7!21~2?סססר 1(0. 34 (277) ןײס 9*66 5. קאן / 7?י?גע דער דיק-נעקראלאג אין אנטיםעמיטישז ״װילענסקי װיעסטנילו״ אדאא — אזא ארטיקי װעגן דיקן און פאדדינמער נווםר דערצו... רעד דיק-נעקראראנ איז נעװען געדרוקט אין נומער •!2 פון ון־טן פעװראי (אלטן סטיי) אין דער אפטײיוננ ״טאגבוך•׳. אמ איז ער אין א גענויער ײדישער איבערזעצוננ: ״צװישן די היגע ״דן איז פארבײנענאנגען איננאנצן אוטבא- טעדקט דער טויט פון אײנעם פון די װיכטיקםטע פארקכטיטרעך- ז׳םארגאנ־׳םע יםריפט׳םטערער א. מ. דיק, װאם איז נעיפטארבן דעם זן-טן יאנואר אין װילנע, און װערכער האט דורך זײנע עאפונגע;. געיעריבענע א־ן דער ׳עפראך, װאם איז צוטריטלעך פאר דער טאםע. געהאט א נרו־םע ד׳םפעה א-־ר- איר אויפקרערוננ. דער פאר־כטארבענער איז נעװען א טאראליםט און סאטיריקער אפראכגד־ק די רעריניעזע פארורטײרן און פאנאטיזם, װאם זענען א״ננעװארצרט צװ״םן דעד טאפע, צובינדנדיק צום ׳כאנדםרופ און יצטײסנד־ק ד־ פיםטע גאװה פון דער ייד״צער ״אריסטאקראטיעי׳ און איר אוטאנטײמעטענדיקער באצױנג צו דער נויט פון איר ארע- כ־עד בר־רעי־-טאםע, איז ער זײער אפט ארויםנעטרעטן אין דער ראלע פון א טאראר-פרעדיקער, אין זײנע קורצע בערעמריסטי׳טע ׳םאפונגען האט ער טוסר נעזאנט םײ די נידעריקע עיעטענטן פון דער נעזער׳םאפט, װערכע װערן פארגריװערט אין זײערע פארצײטי- יצע, פון ר־ ערטער-זײדעם איבערנעראזענע, מנהנים און פײ דעם קראפ, װאם יםטײט העכער פון זײ א דאנק דער לאנע און פאר- טענרעכקײט.״ ״זײן פרוכטבאדקײמ איז נעװען א באטערקנםװערטע: ער האט אננעיםריבן ביז 300 װערק. װי װי־ט רער דאזיקער ׳טרײבער א־ז נעװען פאפולער צװי׳םן די לעזער, באװ״זט דאם. װאס א םך זײנע װערק האבן אויסנעהארטן טער פון צען אויםנאבעם. די בא- יכײדענע באיוינוננ פון דעד ארבעט האט געצװוננען דעם פאר- ׳םטארבענעם אפטטאל זיך נעטען צו איבערזעצוננע;. דאם איז די יםוואכע זייט פון זײן יםריפט״םטערערייםער מעטיקײמ. די נאנצע קראפמ פון זיין טאראנט האט ז־ך ארויפגעװ־זן אין ד■ ארינ־נערע יםאפוננע;.״ ״צום באדויערן זענען די פארדינםטן פון פאריםטארבענעם רחרוטין ני׳םט נעװארן אפנעיםאצט דורך זײנע נרויבנם-ברידער: אוי־ זײן קבר איז נ״םט נעזאנט געװארן קײן אײן װארט און עם איז נאך אים נ״םט נעװארן אפגעדיכט קײן הזכרה-תפירה.״ דער נעקראיאנ איז נ״םט נעװען אונטערנעחתטעט, און װער עם האט אים געיםריב;, איז נייםט באקאנט. דער אויטאר האט יעדנ- פאלכ נעטוזט קענען דיקן און ז״ן ריטעראי־י׳םע טעט־קײט. פא־ ־־קם ב־בריאנ־אה איז דא װיכטיק די ־דיעה װעגן דער צאל פון דיקם װעדק און זײערע אויםנאבעם אין וױמע איז דעטארט בכלר נ״םט ארויכגענאננען ק״ן יםום העבדע״םע אדער ײדייםע צ״ט״םר־פט דער דיק-נעקראראנ אין ״װירענסקי װיעםטניק״ א־ז דעריבער איינער פון די עריםטע אפ- רופן זיך אײ־ ריקם טויט בכרר און דער אײנציקער דיק-נעקי־אראנ אין װירנע בפרט. ׳אאפעראטױו יואר׳םע ערשט אבגעלומען: צ װ ויי זאטלהעפט פאי ליםעראטור און קריביק, ארויםגעגעין פון יידי׳טן ריטע־ ׳־אטן און ז׳םורנאריםטן- קלוב אין ארץ-״טראר. מיט א רייבן אינהאדט פרײז 3 זל 23!>1י\\6|3א ,3׳\\52:3ז3^\ ," ז116סץ8״ .12>ז6ק$ אײזיק טאיר דיק איז גע׳םטארבז אין דער נאכט פון דינכטיק (זי יםבט תרנ״נ —1י2-טן יאנואר 893ן) אוי־ל טימװאך. װי עם נ ט א־בעד דיקם ראנניאי־יקער פר־ינט צב• ניםן גאראטב, האט דיק פארן טויט גענוטען תק־עת-בז פון זײן זון נריםו;, אז ער זאל א־ם נ״םט ראזן טםפיד זײן און בכלר צודיב זיין טויט נ״םט טאכן קײן נרויפן פי־םום. נד״םון ד־ק האט זײן פאטעדם ווירן דעדפ־רמ ״יןין טיט א צו-גרו־םער פ־נקטרעכקײמ. עם א־ז געװען דעטארמ א טנהנ א־ן װילנע — צום װײר א־ז ער נאך פארבל־בן דא ב־זן הײנטיקן טאנ, — װען עכ איז עטעצער געיםטארבן, פרענט ד• טי־םפהה טודיע ז״ן װענן דיע־ רװיה דורך א טודיעה — נע׳םר־בן דורך א םופר אדעד דורך א פיםוטעד האנט, א טין ״נעקראיאג״ אויםגעקרעפט אויפן •םור-הײה רעם צענטער פון װירנער ״ד־׳םן נעטא-רעבן. װעגן טו־ט פון איײק טא־ר דיק, דעם ק־נר פון װירנער ׳םור־הויף און דעדצ־ער קודם-כר פון דער אדט־קער ייר״םע־ פארקם-טאםע, האט זיך או־פן װירנער ׳םור־הויף ק־ין טודעה נ־יםט באװ־ז;. און עם א־ז כאדאק- טער־םט־׳ם פאר די דעטארט־קע באצ־וננען אין װימער ײד״םן רי- ײעראד־יםן װערטי אז קו־ם האט ז־ך אזא טירו־ער-טודעה או־פן ״םור־ה״'1 נ״םט בא־ו־ז;, האט טען טאקע װענן דיקם טו־ט נ־יםט נע- װוםט און צו זיין רװיה, װאם א־ז פאדגעקוטען עריםט דאנער״םט־ק, זענען אפירו נ-םט נעקוטען ד־. װאם האבן ז־ך גערעכנט פאר ז״נע פיײנט, גאראטב פארענטפעדט זיך, אז טען האט א־ן יםטאט גאר- נ״םט געװופט װעגן דיקפ קראנקהייט... װען איז דער ייד״םער עולם טהוץ װימע נעװו־ר נעװאר;, אז דיק איז נעיםטארבן? אין װאר״״יעױער העבי־ע״םער ״הצפירה״ איז א קורצע יד־עה פון צװײ ״םורות װענן ד־קם טויט אפגעדרוקט נעװאדן עי־יםט אין א צװ״ װאכן ס ארום. א־ן נוטער סם פון 5־טן פעב־־אר ט־ט א ני־עםערן ארטיקל הא;נ ד■ רעדאקצ־ע. װײזט אוים, נעײארמ אוי־ א קאדעםפאנדענץ פון װ־רנע. דע־ װ־רנע־ קארעכפאנדענט פון ״הצפירה״, א נעײ־בער א-; ,א יערעהן האט ז־ך אבער א־ן זײנע קארעםפאנדענציעם פא־נוטען ט־ט װ־כט־קעיע ענ־נ־ם: בד־יט זיך צעיםי־־בן װענן א נ־־-געעפנטע־ ק־ך וכדוטה נ־יםט קענענדיק זיך ד־ע־ױארטן א••־־ או־םפ־ררעכע יד־עות ד־־עקט פון װימע (אגב א־ז יםוין א־ן ״הטר־ץ״ דעדװײר ־א נעװען אן אהט־קל וועגן דיקן), האט ד• ־עדאקצע פון ז־ך א־ן א ו־אך יםפעטעד ן־א־ן נוטעי 7<״>) אפנע־ דהוקט א ני־עםעי־ע נאטיץ און צונענעב;: ״אן םפק װעט זיך דעה- װעקן א טאן פון דעם פאייםטאיבענעטם פא־ע־ע־ א־ן פי־־נט א־ן װמנע מוד־ע צ־ ז־־ן פ־ט־ם פ•; ד־קם רעבןי. דער טאן האט ז־ך אפנעזוכט. א־ן זעקם װאכן אר־ם, עריםט א־ן נוטער 59, האט ־צ. נ. גאראטב אפגעדי־־קט זײן נעקראלאנ ״תורדות אד״ם״. אביסר גיכער איז עכ גענאננען אין ״הטריץ״. דא איז יםוין א•; א װאך נאך ך-.קס נ;ו.ע נעװען פ.ן .ױ,־נע ה?,־ נח ׳םט״ניםנײ־ דערם נעקראראג-קאדעםפאנדענץ װענן דיקן. יםטײנ׳םנײדער האט אבעי־ נ—םט ר־כט־ק געיםר־בן, אז ״...ט־ט גיוים כבוד האט טען אים געבראכט צו קבורה״. טיר װייפן, אז ד־קם מױה האט א פך געפערט צו א בכבודיקע. קײן אנ־ערע צ־־טוננען — םײ העברע־יםע א־ן םי־ ײד״םע־ זענען דעטארט נ״םט ארו־םגעגאננען ־־ נר־־כנ־רט־קײט פון ד• װ־ינער טיםכ־י־ם צום אויםנ״ן פון זײער װעטערא;, װעריעד האט העם גע־אנק פון היםכרה א־ן אויפקרעדוננ נעטראנן צװ־־םן — בי־־־טםטע ״ה־יםע פארקם-טאםן, א־ז נ״םט אר־בער אוטבאטערקט פאה דער װימער נ״םט-ייד״םעד נעזעייםאפט, װערכע האט דיקפ טעטיקײט נעקענט. אין דער ארטי- קער רוכ״םעד צײטונג ״װירענםקי װיעפטניק״ האט זיך באװ־זן א װארעטער נעקראיאג ײעגן דיקן, װערכעד האט זיך פארענדיקט טיט יםטראף-רײד אויפן אדרעם פון די װימער ייד;. דער רויםם פון נעקדאראג א־ן ״װירענכקי ײיעםטנ־ק״ איז נעװען נאך ׳םטארקער, װײר ד־ צײטוננ א־ז נעװען אן או־םנעיםפי־אכן-אנט־םעטיט״םע, אין דער פרעסע פון יענער צײט טרעפט טען אפט ציטירט יידנ- פיעםעי־״םע ארטיקרען פון דאזיקן װילנער רוםי׳םן ארנאן. און טיט-